เทคโนโลยีถ่านหินสะอาด เสริมความมั่นคงพลังงาน

โดย...ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร

เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่าถ่านหินที่นำมาใช้ในประเทศไทยปัจจุบันมี2 ภาค ได้แก่ ภาคผลิตไฟฟ้าและภาคอุตสาหกรรม คือการใช้เป็นเชื้อเพลิงเพื่อให้เกิดความร้อน

ถ่านหินเป็นเชื้อเพลิงที่หาได้ง่ายกว่าเชื้อเพลิงฟอสซิลประเภทอื่นและมีราคาไม่แพง-ไม่ผันผวนมากนัก จึงเหมาะที่จะนำมาใช้เป็นแหล่งพลังงานต้นกำลังที่ต้องการความเสถียร ทั้งยังมีราคาถูกกว่าเมื่อเทียบกับเชื้อเพลิงจากก๊าซธรรมชาติเหลว (LIQUEFIED NATURAL GAS : LNG) ซึ่งนั่นก็หมายความว่าหากใช้เชื้อเพลิงจากถ่านหินมาใช้ในการผลิตไฟฟ้าแทน LNG ก็จะช่วยทำให้ลดค่าไฟฟ้าเฉลี่ยของประเทศ ซึ่งจะช่วยเสริมให้ภาคธุรกิจสามารถลดต้นทุนจากค่าไฟฟ้า เสริมสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจให้กับประเทศได้

แต่การใช้ถ่านหินเป็นเชื้อเพลิงมักเกิดปัญหาในเรื่องความเชื่อมั่นในการดูแลผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เนื่องจากในหลายประเทศถ่านหินยังไม่เป็นที่ยอมรับจากประชาชน ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีความจำเป็นที่ต้องหาเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่จะสามารถช่วยทำให้ลดและจำกัดมลพิษจากการใช้ถ่านหิน

เทคโนโลยีถ่านหินสะอาด หรือ Clean Coal Technology เป็นการพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ในการกำจัด หรือลดมลพิษในการนำถ่านหินมาเป็นเชื้อเพลิงให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยให้มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด ได้แก่ ฝุ่นละออง ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ไนโตรเจนออกไซด์ และคาร์บอนไดออกไซด์ เป็นต้น ซึ่งเทคโนโลยีถ่านหินสะอาด (Clean Coal technology) มี 3 วิธีการ คือ ก่อนทำการเผาไหม้ เป็นการปรับระดับถ่านหิน เพื่อลดปริมาณขี้เถ้าและกำมะถันที่ปะปนอยู่ในถ่านหิน ขณะเผาเป็นการนำเทคโนโลยีที่ถูกพัฒนาขึ้นมาใช้ในกระบวนการเผาและหลังการเผา เป็นการกำจัดมลพิษที่เกิดขึ้นจากการเผาก่อนที่จะถูกปล่อยออกสู่สภาพแวดล้อมภายนอก

และจากการคาดการณ์ของผู้เชี่ยวชาญในระดับโลก พบว่าการผลิตไฟฟ้าจากเทคโนโลยีถ่านหินสะอาด จะเข้ามามีบทบาทสำคัญในการตอบสนองความต้องการด้านพลังงานของไทยในอนาคตอันใกล้นี้ โดยเฉพาะเทคโนโลยีอัลทรา-ซูเปอร์คริติคัล (Ultra-Supercritical : USC) ที่ถือเป็นหนึ่งในเทคโนโลยีการผลิตไฟฟ้าพลังงานถ่านหินที่ทันสมัย สะอาด และมีประสิทธิภาพมากที่สุดในปัจจุบัน

โรงไฟฟ้าถ่านหินใหม่ล่าสุดที่สร้างขึ้นโดยใช้เทคโนโลยีอัลทรา-ซูเปอร์คริติคัล (Ultra-Supercritical) เช่น จากตัวอย่างของบริษัท GE ที่ปัจจุบันได้นำเทคโนโลยี USC มาใช้ อาทิ โรงไฟฟ้า RDK8 เยอรมนี และโรงไฟฟ้า TanjungBin4 มาเลเซีย ที่มีประสิทธิภาพในอัตราสูงถึง 49% สูงกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกที่ระดับ 33% และประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นทุกๆ เปอร์เซ็นต์ยังช่วยลดค่าใช้จ่ายในการดำเนินการตลอดอายุการใช้งานของโรงไฟฟ้า ในขณะที่สามารถลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ประมาณ 2%

โรงไฟฟ้าถ่านหินที่ทันสมัยต้องอาศัยเครือข่ายอันซับซ้อนของเซ็นเซอร์ ตัวควบคุมแบบดิจิทัล และคอมพิวเตอร์ควบคุมการปฏิบัติงานของระบบย่อยต่างๆ ภายในโรงไฟฟ้า สมรรถนะด้านดิจิทัล และระบบการควบคุมคุณภาพอากาศนี้เอง ที่จะสามารถช่วยให้การปล่อยมลพิษสู่ชั้นบรรยากาศลดลงไปอีกด้วย

ดังนั้น ความจำเป็นที่ต้องสร้างความรู้และสร้างความเข้าใจเรื่องเทคโนโลยีถ่านหินสะอาดให้ทุกคนได้รับทราบจึงยังคงต้องทำต่อไป ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความมั่นใจและความเข้าใจที่ตรงกันและรับทราบถึงความจำเป็นของประเทศในการสร้างสมดุลในการเลือกใช้เชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้า ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง และหากไทยเรามีการเลือกใช้เชื้อเพลิงที่สมดุลแล้ว นอกจากจะทำให้ประเทศเราลดความเสี่ยงจากการกระจาย การใช้เชื้อเพลิงที่หลากหลายแล้ว ยังเป็นการสร้างความมั่นคงด้านพลังงานให้กับประเทศด้วย และจากแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของไทย
(PDP) ไทยจะค่อยๆ มุ่งสู่สมดุลใหม่ในการผสมผสานแหล่งพลังงานในช่วง 20 ปีข้างหน้า โดยผนวกรวมกระแสไฟฟ้าพลังน้ำที่เชื่อมโยงจากประเทศเพื่อนบ้าน (ร้อยละ 20) ไฟฟ้าที่ผลิตจากก๊าซธรรมชาติ (ร้อยละ 37) ไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน (ร้อยละ 20) และถ่านหิน (ร้อยละ 23) ในปี 2579 ซึ่งเป็นช่วงปลายแผนของยุทธศาสตร์ชาติและยุทธศาสตร์พลังงานครับ