ไม้แข็งรีดภาษี ดันรายได้เข้าเป้า

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

การเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บภาษี เป็นนโยบายที่กระทรวงการคลังดำเนินการเข้มข้นกับ 3 กรมภาษี คือ กรมสรรพากร กรมสรรพสามิต และกรมศุลกากร ตลอด 1-2 ปี ที่ผ่านมา สาเหตุการเพิ่มประสิทธิภาพที่สำคัญ เนื่องจากการเก็บภาษีในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา การเก็บภาษีได้ต่ำกว่าเป้าหมาย แม้ว่าการเก็บรายได้โดยรวมของประเทศยังสูงกว่าประมาณการ เพราะมีรายได้พิเศษจากการประมูลคลื่นโทรศัพท์และช่องทีวีดิจิทัล รวมถึงการส่งรายได้ของรัฐวิสาหกิจมากกว่าประมาณการ

สมชัย สัจจพงษ์ ปลัดกระทรวงการคลัง ระบุล่าสุดว่า ได้ตีกลับแผนการเพิ่มประสิทธิภาพของทั้งสามกรมภาษี ในปีงบประมาณ 2560 ไปทบทวนใหม่อีกครั้ง เนื่องจากกระทรวงการคลังเห็นว่ายังมีช่องว่างที่กรมภาษีอุดช่องรั่วไหลได้อีกมาก ซึ่งการตีกลับไม่กระทบกับเพิ่มประสิทธิภาพของกรมภาษี เพราะได้ดำเนินการมาตลอดเวลาแผนไหนไม่มีปัญหาก็ดำเนินการได้เลย ส่วนแผนไหนที่ต้องเพิ่มเติมประสิทธิภาพ ก็ต้องเสนอมาให้กระทรวงการคลังเห็นชอบ

สาเหตุการตีกลับแผนนั้น ส่วนหนึ่งตัวเลขภาษีที่คาดว่าจะเก็บได้เพิ่มขึ้นสามารถทำได้จริงหรือไม่ ที่สำคัญคือวิธีการเพิ่มประสิทธิภาพจะสามารถปฏิบัติได้ตามแผนหรือไม่

อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาแผนการเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บภาษีของทั้งสามกรมภาษีที่ผ่านมา เริ่มเห็นได้ชัดเจนว่า มีการใช้ไม้แข็งในการเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บภาษีมากขึ้น จากเดิมที่จะเน้นขอความร่วมมือให้ผู้เสียภาษีที่ยังเสียภาษีไม่ครบ หรือยังอยู่ในระบบภาษี ให้มาเสียภาษีให้ถูกต้อง ซึ่งไม่ค่อยได้ผลในทางปฏิบัติ

ที่เห็นได้ชัดคือ การเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บภาษีของกรมสรรพากร จะมีการส่งเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่สำรวจร้านค้ากลางคืน ทั้งร้านอาหาร ผับบาร์ เข้มข้นมากขึ้น โดยจะให้เจ้าหน้าที่เข้าไปสั่งอาหารและบริการและขอใบกำกับภาษีจากร้านค้าต่างๆ ว่าถูกต้องหรือไม่ หากไม่ถูกต้องก็จะเข้าทำการตรวจสอบการเสียภาษีให้ถูกต้องสอดคล้องกับความเป็นจริง

ขณะเดียวกัน กรมสรรพากรยังดำเนินการเก็บภาษีการซื้อขายสินค้าผ่านออนไลน์ หรือ อี-คอมเมิร์ซ ซึ่งกรมสรรพากรได้ซื้อระบบไอทีที่สามารถตรวจจับเว็บไซต์อี-คอมเมิร์ซไหนที่มีคนเข้าไปดูและทำการซื้อขายจำนวนมากๆ และทางสรรพากรก็จะเข้าไปทำการสั่งซื้อของเพื่อตรวจสอบว่ามีการออกใบกำกับภาษีและเสียภาษีครบถ้วนหรือไม่

ในจังหวะเดียวกันนี้ กรมสรรพากรยังดำเนินการเรียกเก็บภาษีจากการซื้อขายหุ้นจากอดีตนายกรัฐมนตรีก้อนโตถึง 1.7 หมื่นล้านบาท ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นว่ากรมสรรพากรดำเนินการจริงจังใช้กฎหมายเข้มข้นกับการเก็บภาษีทั้งรายเล็กและรายใหญ่

นอกจากนี้ กรมสรรพากรยังได้เสนอแก้กฎหมายและผ่านการพิจารณาของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) และประกาศลงในราชกิจจานุเบกษามีผลบังคับใช้แล้ว โดยสาระสำคัญของกฎหมายจะดำเนินการเอาผิดกับผู้หลีกเลี่ยงภาษีอากร ฉ้อโกงภาษีอากร ตั้งแต่ 10 ล้านบาทขึ้นไป หรือขอคืนภาษีอากรโดยความเท็จ โดยฉ้อโกงหรืออุบาย ตั้งแต่ 2 ล้านบาทขึ้นไป

การกระทำในลักษณะกระบวนการ หรือเป็นเครือข่าย โดยสร้างธุรกรรมอันเป็นเท็จหรือปกปิดรายได้เพื่อหลีกเลี่ยงหรือฉ้อโกงภาษี และมีพฤติกรรมปกปิดหรือซ่อนเร้นทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการ
กระทำความผิดเพื่อมิให้ติดตามทรัพย์สินนั้นได้ ทั้งหมดนี้ถือว่าเป็นความผิดมูลฐานตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ซึ่งกรมสรรพากรจะส่งข้อมูลให้สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ดำเนินการตามกฎหมายต่อไป

การแก้กฎหมายของกรมสรรพากรนี้ ถือว่าเป็นไม้แข็งที่ผู้เลี่ยงภาษีต้องร้อนๆ หนาวๆ กันจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ขอคืนภาษีปลอม ที่ผ่านมาก็มีกรณีที่มีผู้บริหารกรมสรรพากรเข้าไปเกี่ยวข้องทำให้เกิดความเสียหายพันล้านบาท แต่ไม่สามารถดำเนินการให้มาชดใช้ความเสียหายได้ ซึ่งต่อไปหากมีความผิดดังกล่าวสามารถส่งเรื่องให้ ปปง.ยึดทรัพย์ทันที ซึ่งถือว่าเป็นการดำเนินการลงโทษที่รุนแรง

ด้านกรมสรรพสามิต ที่ผ่านมาเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บภาษีโดยการเน้นการปราบปรามไม่ให้มีการเลี่ยงภาษีเป็นหลัก ซึ่งทำให้เม็ดเงินภาษีเพิ่มได้ไม่มาก ล่าสุดได้มีการแก้ไขกฎหมายครั้งใหญ่ โดย พ.ร.บ.สรรพสามิต พ.ศ. 2560 ได้ประกาศลงราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 20 มี.ค. 2560 ที่ผ่านมา และจะมีผลบังคับเก็บอัตราภาษีใหม่อีก 180 วัน หรือวันที่ 16 ก.ย. 2560 ซึ่งมีการเปลี่ยนฐานราคาเก็บภาษีจากราคาหน้าโรงงานหรือราคาสำแดงนำเข้า มาเป็นราคาขายปลีกแนะนำ ซึ่งจะมีการกำหนดอัตราภาษีที่เก็บใหม่ทุกรายการสินค้า บนพื้นฐานอัตราภาษีใหม่จะต้องไม่ทำให้ภาระภาษีของผู้ประกอบการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจากที่เสียเดิม

อย่างไรก็ตาม การปรับอัตราใหม่ก็มีการคาดว่า กรมสรรพสามิตจะตามน้ำปรับเพิ่มภาษีสินค้าบาปให้สูงกว่าเดิมเล็กน้อย ทำให้การเก็บภาษีของกรมเพิ่มมากขึ้น

ที่สำคัญกฎหมายของกรมสรรพสามิตได้มีการกำหนดอัตราเพดานภาษีแต่ละสินค้าไว้สูง แม้ว่ายังไม่เก็บภาษีให้เป็นภาระเพิ่มขึ้น แต่การเพิ่มอัตราเพดานภาษีทุกสินค้าไว้สูงก็เป็นการส่งสัญญาณว่าในอนาคตหลีกเลี่ยงการเพิ่มภาษีไม่ได้ ซึ่งกรมสรรพสามิตอธิบายว่าอัตราเพดานภาษีที่กำหนดใหม่ได้กำหนดรองรับไว้ในอีก 20 ปีข้างหน้า ซึ่งการเก็บภาษีภายใต้กฎหมายใหม่จะทำให้การเก็บภาษีเป็นธรรม โปร่งใสเป็นสากล และลดการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่

การดำเนินเพิ่มประสิทธิภาพของกรมสรรพสามิตภายใต้กฎหมายใหม่ ถือว่าเป็นการดำเนินการปฏิรูปภาษีครั้งใหญ่ของกรม ซึ่งจะส่งผลให้การเก็บภาษีของกรมสรรพสามิตตั้งแต่ปีงบประมาณ 2561 เพิ่มสูงขึ้นต่อเนื่อง และในอนาคตระยะกลางและยาวจะเป็นกรมภาษีหนึ่งที่เป็นหลักในการเก็บรายได้ให้กับประเทศ

สุดท้าย กรมศุลกากรที่มีการเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บภาษี โดยการเข้มงวดการสำแดงนำเข้าสินค้า ว่ามีการสำแดงราคาและสินค้าที่ตรงกับความเป็นจริงที่ผ่านมาหรือไม่ โดยที่ผ่านมาส่วนใหญ่จะเป็นการดำเนินการกับผู้ประกอบการรายเล็กรายน้อยเสียส่วนใหญ่ ทำให้เม็ดเงินภาษีเพิ่มขึ้นไม่มาก

ล่าสุด กรมศุลกากรได้ดำเนินการเอาผิดกับผู้นำเข้ารถเมล์เอ็นจีวี 489 คัน ที่สำแดงเท็จเลี่ยงภาษี ซึ่งกรมศุลกากรได้ดำเนินการสั่งคดีทั้งหมดแล้ว หากผู้นำเข้าไม่มายอมความในชั้นกรมศุลกากร ซึ่งต้องเสียภาษีและค่าปรับประมาณ 1,000 ล้านบาท ทางกรมศุลกากรก็จะดำเนินการส่งฟ้องศาล หากกรมศุลกากรชนะผู้นำเข้าจะต้องจ่ายภาษี 4 เท่าของราคาสินค้าและอากร ถือว่าต้องจ่ายเพิ่มกว่าการยอมความในชั้นกรมศุลกากรอยู่มาก

การดำเนินการของกรมศุลกากรดังกล่าว ทำให้ผู้นำเข้ารายใหญ่ไม่ว่าจะนำเข้าสินค้าอะไรต้องคิดหนัก หากจะสำแดงเท็จเลี่ยงจ่ายภาษี เพราะกรมศุลกากรมีนโยบายจับจริงดำเนินการเอาผิดจริง เพื่ออุดช่องรั่วไหลภาษีที่รู้กันมาตลอดแต่ปิดไม่ได้เสียทีกระทรวงการคลัง ประเมินว่า การใช้ไม้แข็งในการเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บภาษี โดยเฉพาะกับผู้ที่เสียภาษีไม่ถูกต้อง เลี่ยงภาษีจ่ายไม่ครบ จะทำให้การเก็บภาษีและรายได้ของประเทศเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญตั้งแต่ปี 2560 นี้เป็นต้นไป ส่งผลให้ประเทศมีรายได้ทันรายจ่ายที่เพิ่มขึ้นอย่างรวด

การเพิ่มรายได้ของประเทศยังส่งผลให้การทำงบประมาณสมดุลของประเทศรวดเร็วมากขึ้น จากประมาณการเดิมหากไม่มีการเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บภาษีแบบใช้ไม้แข้งเช่นนี้จะต้องใช้เวลาอีก 8-9 ปี ถึงจะทำงบประมาณสมดุลได้ แต่หากการใช้ไม้แข็งเก็บภาษีจากผู้ที่เสียภาษีไม่ถูกต้องได้ผล และได้รับการสานต่ออย่างต่อเนื่อง รายได้ของประเทศจะเพิ่มก้าวกระโดดและการทำงบประมาณสมดุลก็ทำได้เร็วขึ้น ซึ่งจะเรียกความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจได้อีกมาก