‘สูงวัย’ สตรองได้ ด้วยนวัตกรรมออกกำลังกาย

โดย...อาทิตย์ ลมูลปลั่ง  สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)

รู้กันแล้วหรือยังว่า มีถึง 3 ประเทศในอาเซียนเข้าสู่สังคมสูงวัยแล้ว!! โดยอันดับ 1 คือ สิงคโปร์ มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปอยู่ที่ 18% อันดับ 2 คือ ไทย มีสัดส่วนผู้สูงอายุอยู่ที่ 16% หรือจำนวน 10.3 ล้านคน และอันดับ 3 เวียดนามอยู่ที่ 10% ซึ่งคาดว่าในอีก 4 ปีข้างหน้าไทยจะมีสัดส่วนผู้สูงอายุอยู่ที่ 20%

จำนวนผู้สูงอายุ 10.3 ล้านคน เป็นจำนวนที่ไม่น้อย ยิ่งแนวโน้มการเกิดของประชากรน้อยลง และวิทยาการทางการแพทย์ล้ำสมัยขึ้นทำให้ผู้สูงอายุมีอายุยืนขึ้นยิ่งน่าเป็นห่วง ประเทศไทยจึงควรมีการเตรียมพร้อมเพื่อรองรับผู้สูงอายุในหลายๆ ด้าน โดยหนึ่งนโยบายสำคัญและใช้งบประมาณในการดูแลน้อยที่สุด คือการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุออกกำลังกายอย่างเหมาะสมเพื่อป้องกันโรค

การออกกำลังกายในผู้สูงอายุนั้น แพทย์แนะนำให้ออกกำลังได้และควรเคลื่อนไหวออกกำลังกายที่สัดส่วนอย่างสม่ำเสมอด้วย เพื่อกระตุ้นจังหวะการเต้นของหัวใจ ซึ่งมีหลากหลายวิธี เช่น ยืดเส้นยืดสาย ยืดเหยียด ช่วยให้กล้ามเนื้อแข็งแรง หรือใช้เดินเร็วขี่จักรยาน ว่ายน้ำ แต่หลีกเลี่ยง การแข่งขัน หรือการออกกำลังกายที่ออกแรงเกินกำลัง เช่น ยกน้ำหนัก การใช้ความเร็วสูง เกร็ง เบ่ง หรือแม้แต่การอยู่ในสถานที่ร้อนอบอ้าวกลางแดด อากาศไม่ถ่ายเท

ทว่าการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุอาจจะยังไม่มีอุปกรณ์ หรือนวัตกรรมที่เหมาะสมมากนัก แต่เป็นที่น่ายินดีที่ ฝ่ายพัฒนาเทคโนโลยี โปรแกรมสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีของอุตสาหกรรมไทย หรือไอแทป สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับ ABLE Lab ทำโครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์สำหรับผู้สูงอายุ ร่วมกับผู้ประกอบการที่มีความสนใจในการวิจัยพัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์กระบวนการและการบริการสำหรับนวัตกรรมสินค้าและผลิตภัณฑ์สำหรับผู้สูงอายุเพื่อแนะนำช่วยเหลือผู้ประกอบการเอกชนภาคธุรกิจที่ต้องการผลิตสินค้าหรือบริการสำหรับผู้สูงอายุที่ทาง ITAP-สวทช. พิจารณาคัดเลือกเข้าร่วมโครงการ ซึ่งบริษัท มาราธอน (ประเทศไทย) เป็นหนึ่งในหลายบริษัทที่ร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรมสำหรับผู้สูงอายุ

ชัชชาญ อ่วมสอาด ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกกำลังกาย บริษัท มาราธอน (ประเทศไทย) กล่าวว่า นวัตกรรมออกกำลังกายที่ออกแบบร่วมกับ ITAP-สวทช. เป็นอุปกรณ์ที่ช่วยเสริมสร้างการออกกำลังกายในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีลักษณะการออกกำลังกายแบบเบา คือ มีการใช้ร่างกายน้อยกว่ากลุ่มคนทั่วไป เนื่องจากผู้สูงอายุหากออกกำลังกายหนักเกินไป แรงกระแทกอาจจะทำให้กระดูกและกล้ามเนื้ออักเสบและเป็นอันตรายได้

“เราได้วิจัยและพัฒนาร่วมกับ ITAP-สวทช.มานานหลายปี และพัฒนาต่อยอดขึ้นเรื่อยๆ สำหรับอุปกรณ์จักรยานนั่งพิงควบคุมความดันโลหิต ไม่มีแรงกระแทก สามารถปรับความหนืดได้ช่วยควบคุมความเหนื่อยได้ดี เบาะนั่งรองรับสรีระผู้สูงอายุได้ดีใกล้เคียงกับที่ใช้ในชีวิตประจำวัน นอกจากนั้นกลุ่มกล้ามเนื้อที่ใช้เท้าในการปั่นยังช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อขาและกระดูก ช่วยในการทรงตัวได้ดีมาก โดยได้ทดลองกลุ่มผู้ใช้และประเมินการใช้งานแล้วพบว่าเหมาะกับผู้สูงอายุ” ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกกำลังกาย อธิบาย

ส่วนอุปกรณ์เครื่องนวดคลายกล้ามเนื้อเป็นอีกอุปกรณ์ที่เหมาะกับผู้สูงอายุที่มีความล้าของกล้ามเนื้อ สามารถใช้อุปกรณ์ดังกล่าวป้องกันการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อด้วยการนวดและยืดเหยียดกล้ามเนื้อไม่ให้หดเกร็ง เพราะธรรมชาติของผู้สูงอายุจะมีกล้ามเนื้อหดเกร็งทั้งบริเวณหลัง แขน ไหล่และมือ จึงออกแบบอุปกรณ์ออกกำลังกายช่วยขยายปมพังผืดไม่ให้กล้ามเนื้อหดเกร็ง อุปกรณ์จะช่วยกระตุ้นและคลายปมพังผืดบริเวณใต้ผิวหนังได้ดี ช่วยให้เกิดอาการคลายตัวและไม่หดเกร็งของกล้ามเนื้อทำให้การหยิบจับอะไรสะดวกมากขึ้น

“นวัตกรรมที่ถูกออกแบบมานี้ เป็นส่วนช่วยลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อที่เกิดจากการทำงานในแต่ละวัน โดยปกติกล้ามเนื้อของผู้สูงอายุ หรือวัยทำงาน กิจวัตรประจำวันมีความเสี่ยงให้กล้ามเนื้อมีอาการหดเกร็งบ่อยครั้งหากขาดการยืดเหยียดกล้ามเนื้อ ดังนั้นการใช้อุปกรณ์ช่วยเหล่านี้ จช่ะวยให้การเคลื่อนไหวร่างกายดีขึ้น ทั้งการเดินและการลุกนั่ง”

อย่างไรก็ตาม อุปกรณ์ทั้งสองแบบนี้ไม่มีผลต่อกลุ่มผู้สูงอายุที่มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน หัวใจ ความดัน เนื่องจากเป็นการออกแรงค่อนข้างน้อยและสามารถเล่นเองได้โดยไม่ต้องมีเทรนเนอร์

อุปกรณ์ทั้งหมดมาจากการคิดค้นนวัตกรรม เครื่องออกกำลังกายสำหรับผู้สูงอายุ ซึ่งข้อมูลสำคัญสำหรับผู้สูงอายุนั้น มาจาก ITAP-สวทช. และ ABLE Lab ที่ช่วยสนับสนุนข้อมูลสถิติการวิจัย เช่น ภารกิจประจำวันของผู้สูงอายุ การออกกำลังกายที่เหมาะสมในแต่ละช่วงอายุ ระบบหัวใจ และการสั่งการของสมองที่แตกต่างกัน จึงเป็นนวัตกรรมเครื่องออกกำลังกายที่ผู้สูงอายุสามารถออกกำลังกายเมื่อไหร่ก็ได้และเป็นการออกกำลังกายที่ไม่หนักมากและใช้ได้ตลอดเวลา  

“อย่างไรก็ตาม การร่วมงานกับ ITAP-สวทช.นั้น ช่วยในเรื่องการทำงานที่ถูกหลักวิชาการ ในอนาคตอาจจะวิจัยไปถึงการออกแบบเครื่องออกกำลังกายให้เหมาะกับแต่ละช่วงอายุ แยกว่ากลุ่มอายุไหนเล่นแบบไหน การออกแบบเฉพาะกลุ่มอายุ ตัวอย่างเช่นช่วงอายุ 50-60 หรืออายุ 60 ปีขึ้นไป เนื่องจากต้องคำนึงถึงความปลอดภัย ความหนักของกล้ามเนื้อและความหนักของร่างกาย” ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกกำลังกาย กล่าวทิ้งท้าย

การส่งเสริมนวัตกรรมการออกกำลังกายเพื่อผู้สูงอายุนอกจากช่วยให้ผู้สูงวัยแข็งแรงห่างไกลโรค ยังลดภาระการดูแลของลูกหลานได้อีกด้วย