กฎหมายมักง่าย...คิดกันได้ไง (3)

“กฎหมายมีไว้สำหรับให้มีความสงบสุขในบ้านเมือง มิใช่ว่ากฎหมายมีไว้สำหรับบังคับประชาชน ถ้ามุ่งหมายที่จะบังคับประชาชน ก็กลายเป็นเผด็จการ กลายเป็นสิ่งที่บุคคลหมู่น้อยจะต้องบังคับบุคคลหมู่มาก ในทางตรงกันข้าม กฎหมายมีไว้สำหรับให้บุคคลส่วนมากมีเสรีและอยู่ได้ด้วยความสงบ บางทีเราตั้งกฎหมายขึ้นมาก็ด้วยวิชาการซึ่งได้จากต่างประเทศ เพราะว่าวิชากฎหมายนี้ก็เป็นวิชาที่กว้างขวาง จึงต้องมีอะไรทำอย่างหนึ่ง แต่วิชาการนั้น อาจไม่เหมาะสมกับสถานการณ์หรือท้องที่ของเรา...”

วันนี้ขออัญเชิญพระบรมราโชวาทของในหลวงรัชกาลที่ 9 ที่พระราชทานแก่คณะกรรมการจัดงานวันรพี ณ พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน เมื่อวันพุธที่ 27 มิ.ย. 2516 เพื่อให้เห็นว่ากฎหมายใดที่ไม่เหมาะกับสภาพของบ้านเรา ไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของคนไทย กฎหมายนั้นๆ ย่อมก่อให้เกิดความไม่สงบสุขในบ้านเมือง จนไม่อาจบังคับใช้ในที่สุด

กฎหมายจราจรที่ออกโดยอาศัยมาตรา 44 ที่ห้ามนั่งกระบะ ห้ามนั่งแค็บ ฝืนกับวิถีชีวิตของคนไทย ไม่ว่าจะออกโดยเจตนาดีอย่างไร แต่ไม่อาจบังคับได้ในทางปฏิบัติ ในที่สุดรัฐบาลเองก็ต้องถอย อันเป็นสิ่งยืนยันว่า กฎหมายที่ออกโดยอำนาจพิเศษ ไม่ผ่านกระบวนการกลั่นกรอง เป็นกฎหมายมักง่ายที่ผิดหลักการของกฎหมาย จึงเป็นกฎหมายที่สร้างปัญหามากกว่าสร้างความสงบสุขให้บ้านเมือง

นอกจากห้ามนั่งแค็บนั่งกระบะท้ายแล้ว ประเด็นหลักที่จะสร้างปัญหาในทางปฏิบัติและทางกฎหมายคือ การจับเอาเรื่องต่อภาษีรถยนต์ไปผูกกับใบสั่งทำผิดกฎจราจร

เป็นการเตะหมูเข้าปากหมา

เป็นหมาต้า ตำรวจนั่นเองที่ได้รับประโยชน์จากค่าปรับ เป็นการผิดหลักการทางกฎหมาย เพราะกฎหมายมีไว้เพื่อความสงบสุข ไม่ใช่มีไว้เพื่อหาเงิน แล้วแบ่งให้ตำรวจที่ไม่ได้ใช้ความสามารถ ไม่ต้องเสี่ยงภัย ไม่ได้เสียเหงื่อแม้สักหยดเดียว เป็นการเอาเปรียบยิ่งกว่าทำนาบนหลังคน

ปัญหาที่จะเกิดขึ้นจากการนำเรื่องการเสียภาษีรถยนต์มาเป็นเงื่อนไขในการชำระค่าปรับตามใบสั่ง นอกจากปัญหาขัดหลักการทางกฎหมายแล้ว ยังมีปัญหาในทางปฏิบัติด้วย

1.การทำผิดกฎจราจร เป็นความผิดอาญาเฉพาะกับบุคคลที่ขับขี่ ตัวรถไม่ได้ผิด ไม่ใช่รถที่มีสภาพไม่เหมาะกับการใช้งาน เหตุใดจึงเสียภาษีต่อทะเบียนไม่ได้ เข้าใจว่าจะมีเพียงประเทศไทยเท่านั้นที่ใช้ระบบนี้ มีแต่คนไทยศรีธนญชัยเท่านั้นที่คิดเรื่องประหลาดๆ อย่างนี้ได้  

2.การยอมให้เสียภาษีแต่ไม่ให้ป้ายวงกลม เท่ากับรับว่ารถยนต์อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ เพียงแต่ไม่มีป้ายวงกลมไว้แสดง ย่อมไม่อาจล้างความสมบูรณ์ของการเสียภาษีได้ จึงมีคำถามว่า เมื่อรถยนต์ที่เสียภาษีแล้ว ทำไมไม่อนุญาตให้นำออกไปใช้งานบนท้องถนน เพราะการเสียภาษีรถยนต์คือการที่รัฐอนุญาตให้รถนั้นสามารถใช้งานบนท้องถนนได้ ปัญหานี้จะตีความอย่างไร

3.การไม่ให้ป้ายวงกลมใช้เวลานานเท่าใด หากใบสั่งหมดอายุความ เนื่องจากโทษตามกฎหมายจราจร เป็นโทษปรับหรือมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน มีอายุความเพียง 1 ปี ถ้าไม่ยอมเสียค่าปรับจนขาดอายุความ ตำรวจไม่สามารถดำเนินคดีกับความผิดตามใบสั่งได้แล้วจะทำอย่างไร กฎหมายไม่ได้บอกไว้ เพราะเมื่อคดีขาดอายุความ สิทธิการนำคดีอาญามาฟ้องย่อมระงับไป ตาม วิ.อาญา มาตรา 39 ผู้กระทำผิดจะยอมเสียค่าปรับก็น่าทำไม่ได้ แล้วยังจะยึดป้ายวงกลมต่อไปอีกหรือไม่

4.ค่าปรับตามใบสั่ง มีตั้งแต่ 500-1,000 บาท แต่ถ้ายอมชำระภาษีเกินเวลา จะเสียค่าปรับ 20% ซึ่งอาจจะถูกกว่า ถ้ามีคนยอมให้ขาดต่อทะเบียน รอจนคดีตามใบสั่งขาดอายุความแล้วไปเสียภาษีรถยนต์ ยอมเสียค่าปรับ 20% กรมการขนส่งฯจะทำอย่างไร เพราะในระบบคอมพิวเตอร์ก็น่าจะยังมีข้อมูลอยู่ ถ้ารับเสียภาษีแต่ไม่ให้ป้ายวงกลมถาวร กรมการขนส่งฯอาจถูกฟ้องได้

5.สถิติใบสั่งปีละกว่าล้านใบ ถ้ามีคนดื้อไม่ยอมจ่ายค่าปรับ แต่ยอมเสียเวลาไปขึ้นศาล 20% ตำรวจต้องทำสำนวนคดีอาญาส่งพนักงานอัยการหรือไปฟ้องเอง ปีละ 200,000 สำนวน คงไม่มีเวลาไปจับผู้ร้าย

6.ธุรกิจให้เช่ารถจะทำอย่างไร ถึงเวลาต่อทะเบียน ถ้ามีใบสั่งหลายสิบใบ จะจ่ายค่าปรับไหวไหม จะไปไล่เบี้ยกับคนเช่าได้หรือไม่ และถ้าคนเช่าไม่ยอมจ่าย เจ้าของรถเช่ามีทางเดียวคือต้องฟ้องเรียกร้องเอง ซึ่งจะฟ้องเรียกเงิน 1,000 บาท คุ้มหรือไม่ ค่าจ้างทนายเกินแล้ว ธุรกิจรถเช่าจะทำอย่างไร คงต้องล็อกความเร็วของรถยนต์ทุกคันหรือเปล่า และจะผิดดัดแปลงสภาพรถหรือไม่

7.การบันทึกข้อมูลในระบบ สามารถดึงข้อมูลออกได้หรือไม่ เพราะที่ผ่านมาตำรวจหรือญาติพี่น้องเพื่อนพ้องตำรวจ ไม่มีใครกลัวการบันทึกใบสั่งในระบบคอมพิวเตอร์เลย

ผมยอมรับว่าเป็นคนขับรถเร็ว แต่เวลาขับรถไปต่างจังหวัดเห็นรถทุกคันขับพอๆ กับผม คงเป็นเพราะสภาพถนนส่วนใหญ่ดี สมรรถนะรถยนต์รุ่นใหม่ๆ แม้อีโคคาร์ก็ขับได้เกินร้อยอย่างสบายๆ การจำกัดความเร็วไม่เกิน 90 หรือ 100 ไม่น่าจะเหมาะกับสภาพปัจจุบัน ประเด็นสำคัญคือ ต้นเหตุจริงๆ เกิดจากการขับรถเร็วหรือเกิดจากความประมาท อุบัติเหตุที่เกิดจากการขับรถในอัตราที่กฎหมายกำหนดมีเกิดขึ้นบ้างหรือไม่ ถ้าไม่มีเลย ผมยอมรับครับ

การแก้ปัญหาใดๆ ต้องแก้ที่ต้นเหตุ จริงอยู่อุบัติเหตุเกิดจากการขับรถเร็ว แต่อุบัติเหตุเกิดจากความเร็วรถหรือจากความประมาทผู้ขับขี่ ถ้าเกิดจากความประมาทหรือเกิดจากการเมาสุรา เราควรมุ่งแก้ปัญหาตรงนั้นใช่ไหม

อย่างไรก็ตาม เมื่อเป็นกฎหมายผมก็ต้องยอมรับแม้ไม่เห็นด้วย และหากไม่ได้ทำผิดผมจะต่อสู้ถึงชั้นศาล ขอให้ศาลตีความว่า กฎหมายอย่างนี้ขัดกับรัฐธรรมนูญหรือไม่

กฎหมายจราจรที่แบ่งค่าปรับส่วนใหญ่ให้ตำรวจโดยเข้าหลวงเพียง 5% อย่างนี้ มีคนคัดค้านกันมาก การตระเวนเขียนใบสั่ง ตำรวจเขาทำด้วยจิตสำนึกที่ทำเพื่อประโยชน์ประชาชนหรือเพื่อระเบียบของสังคมจริงหรือเปล่า หรือทำเพราะว่าใบสั่งแต่ละใบคือเงินส่วนแบ่งที่ได้รับ

คนส่วนหนึ่งที่ไม่ยอมเสียค่าปรับเพราะทำใจไม่ได้ที่เงินค่าปรับส่วนใหญ่จะตกไปกับตำรวจ ทำไมตำรวจที่ต้องทำตามหน้าที่จึงมีอภิสิทธิ์เหนือกว่าข้าราชการทั่วไปที่ได้รับส่วนแบ่งจากค่าปรับ ทำไมเจ้าหน้าที่กรมสรรพากรไม่ได้ส่วนแบ่งจากภาษี ทำไมคนเก็บค่าน้ำค่าไฟฟ้าไม่ได้ส่วนแบ่ง ทำไมครูไม่ได้ส่วนแบ่งค่าเทอมเด็ก ในวันที่ตำรวจมีอภิสิทธิ์ได้รับเงินส่วนแบ่งจากค่าปรับ ตำรวจยังรับเงินหรือไม่

คุณลุงตู่ครับ เอาอย่างนี้ดีไหม เงินค่าปรับทั้งหมดเก็บเข้าหลวงให้หมด แม้ไม่ยอมรับแต่ยังพอทำใจได้