เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (92)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

ในการพัฒนาเด็กและเยาวชน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเน้นการพัฒนาที่มีเด็กและเยาวชนเป็นศูนย์กลาง และให้เด็กและเยาวชนเป็นผู้ลงมือปฏิบัติเพื่อให้ได้รับความรู้และทักษะที่สามารถนำไปใช้ได้จริง และพึ่งตนเองได้ในที่สุด ดังนั้นโรงเรียนจึงเป็นพื้นฐานที่สำคัญและครูเป็นแกนหลักของการพัฒนาพร้อมกับอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนโดยประยุกต์ใช้รูปแบบการดำเนินงานของโรงเรียนวัฒนธรรม แขวงเวียงจันทน์ (หลัก 67) และโครงการตามพระราชดำริที่ดำเนินการในประเทศไทยให้เหมาะสมและสอดคล้องกับพื้นฐานความต้องการ บริบทของชุมชน และวัฒนธรรมประเพณี เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่เด็กและเยาวชนทั้งในระยะสั้นและระยะยาว โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่เด็กและเยาวชนในโรงเรียนของ สปป.ลาว และส่งเสริมให้บุคลากรของทั้งสองประเทศได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการพัฒนาเด็กและเยาวชน และเป็นการเสริมสร้างความสัมพันธ์ที่ดีของทั้งสองประเทศ

เป้าหมายของการดำเนินการช่วยเหลือคือโรงเรียนประถมศึกษา และโรงเรียนประจำสำหรับชนเผ่า รวม 15 โรง โรงเรียนเหล่านี้ตั้งอยู่ในชุมชนที่มีอาชีพเกษตรกรรมในแขวงต่างๆ รวม 6 แขวง ได้แก่ แขวงเวียงจันทน์ แขวงคำม่วน แขวงอุดมไซ แขวงหัวพัน แขวงเซกอง และแขวงอัตตะปือ กลุ่มเด็กนักเรียนมีตั้งแต่ระดับอนุบาล ประถมศึกษา จนถึงมัธยมศึกษา ประกอบด้วยหลากหลายชนเผ่า เช่น ภูไท แสก ลื้อ อาลัก มะกอง ตะเลียง ละเวน กะตู แงะ ส่วย โอย สุ เจ็ง ตรี กะเลิง เม่ย และอื่นๆ

การดำเนินงานพัฒนาเด็กและเยาวชนในโรงเรียนเน้นการใช้กระบวนการศึกษา โดยมีโรงเรียนเป็นกลไกในการดำเนินงานโครงการต่างๆ และมีขอบเขตของการดำเนินงาน ประกอบด้วย การส่งเสริมโภชนาการและสุขภาพอนามัย สุขาภิบาลและอนามัยแวดล้อมของโรงเรียน การส่งเสริมการเกษตรที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมท้องถิ่นโดยกลยุทธ์ในการดำเนินงาน เน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ทั้งครู นักเรียน และชุมชน รวมทั้งหน่วยงานที่รับผิดชอบของ สปป.ลาว เพื่อนำไปสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยการเสริมสร้างศักยภาพให้แก่ครู การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน การประสานความร่วมมืออย่างใกล้ชิด ตลอดจน สนับสนุนปัจจัยพื้นฐานในการดำเนินงาน เพื่อสนับสนุนให้โรงเรียนสามารถดำเนินกิจกรรมต่างๆ ได้ เช่น การสนับสนุนอุปกรณ์การเกษตร อุปกรณ์การครัว เครื่องชั่งน้ำหนักและที่วัดความสูง ระบบน้ำ ห้องส้วมวัสดุและอุปกรณ์ การจัดการเรียนการสอน

ด้วยความร่วมมือจากทุกฝ่ายส่งผลให้โรงเรียนทุกแห่งมีการพัฒนากิจกรรมการเกษตร มีผลผลิตทางการเกษตรสำหรับนักเรียนและครู บางโรงเรียนสามารถแบ่งปันผลผลิตให้แก่นักเรียนนำกลับไปบ้าน บางโรงเรียนสามารถนำมาใช้ประกอบอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการได้ ส่วนโรงเรียนกินนอน กิจกรรมการเกษตรในโรงเรียนได้กลายเป็นแหล่งอาหารที่สำคัญที่ใช้ประกอบอาหารสำหรับนักเรียนประจำ 2-3 มื้อ/วัน และนักเรียนยังสามารถผลิตและนำไปจำหน่ายเป็นรายได้ของตนเองด้วย นอกจากนี้ในช่วงปี 2549 ถึงปี 2552 คณะครูและเจ้าหน้าที่จากกระทรวงศึกษาธิการแห่ง สปป.ลาว 55 คน ได้รับการเสริมสร้างศักยภาพในการพัฒนางาน โดยมาฝึกอบรมและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการพัฒนา ณ ประเทศไทย

การดำเนินงานพัฒนาเด็กและเยาวชนในโรงเรียนของแขวงต่างๆ ของ สปป.ลาว มีส่วนช่วยทำให้เด็กและเยาวชนหลากหลายชนเผ่าอย่างน้อย 3,700 คน ได้พัฒนาตนเอง ทั้งในด้านการพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม นำไปสู่การมีภาวะโภชนาการดีและสุขภาพแข็งแรง พร้อมที่จะเรียนรู้วิชาการต่างๆ ด้านความรู้และทักษะพื้นฐานทางงานอาชีพที่สามารถนำไปใช้ในการดำรงชีพต่อไปในอนาคต การตระหนักและเห็นความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อีกทั้งส่งผลให้เกิดความร่วมมือในการพัฒนาเด็กและเยาวชนของชุมชนให้เป็นคนที่มีคุณภาพ สามารถช่วยเหลือพัฒนาชุมชนต่อไปได้

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  ได้เสด็จฯ เยือน สปป.ลาว อย่างต่อเนื่องมาเป็นเวลาหลายปี พร้อมกับได้พระราชทานเครื่องมือและอุปกรณ์ทางการแพทย์ให้แก่โรงพยาบาลแขวงต่างๆ ตามความต้องการของโรงพยาบาลเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของโรงพยาบาล และด้วยทรงตระหนักถึงความสำคัญของสุขภาพประชาชนต่อการพัฒนาประเทศ และการพัฒนางานการแพทย์และสาธารณสุขจำเป็นต้องอาศัยบุคลากรทางการแพทย์ที่มีความรู้และความชำนาญ รวมทั้งเทคโนโลยีทางการแพทย์และสาธารณสุขที่ทันสมัย จึงโปรดเกล้าฯ ให้จัดการฝึกอบรมเทคโนโลยีทางการแพทย์และสาธารณสุขสำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขสำหรับบุคลากรทางการแพทย์จาก สปป.ลาว ในหลักสูตรต่างๆ ตั้งแต่ปี 2543

การจัดฝึกอบรมดังกล่าวมีจุดมุ่งหมายเพื่อเพิ่มพูนความรู้และทักษะในการรักษาพยาบาลแก่บุคลากรทางการแพทย์จากโรงพยาบาลแขวงของ สปป.ลาว ในด้านสูตินรีเวช ศัลยศาสตร์ วิสัญญีวิทยา พยาบาลศาสตร์ เวชศาสตร์ชันสูตร ทันตแพทยศาสตร์ โรคเมืองร้อน และการบริหารงานโรงพยาบาลและเพื่อเปิดโอกาสให้บุคลากรของทั้งสองประเทศได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และประสานความร่วมมือกันในการพัฒนางานทางการแพทย์และสาธารณสุข ตลอดจนการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนต่อไป โดยการดำเนินงานของโครงการฯ อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของสำนักงานโครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สำนักความร่วมมือเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ และความร่วมมือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยการดำเนินงานที่ผ่านมา ตั้งแต่ปี 2544-2558 ได้มีการสนับสนุนทุนฝึกอบรมให้แก่บุคลากรทางการแพทย์ของลาว จำนวนทั้งสิ้น 17 ครั้ง รวมทั้งสิ้น 553 คน

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงตระหนักว่าผู้นำที่อยู่ในท้องถิ่นเป็นบุคคลสำคัญที่จะผลักดันให้งานพัฒนาด้านต่างๆ ประสบความสำเร็จ ซึ่งใน สปป.ลาว “เจ้าแขวง” เป็นผู้ที่มีความสำคัญ มีประสบการณ์สูงในการพัฒนาประเทศ ดังนั้นหากมีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างเจ้าแขวงกับผู้บริหารระดับสูงของประเทศไทย จะช่วยให้งานพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนของทั้งสองประเทศดำเนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ