เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (91)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ มีพระราชดำรัสว่า “...คำว่า “มิตร” เป็นที่มีความหมายลึกซึ้งและงดงาม มิตรที่แท้ หรือกัลยาณมิตร มีคุณค่ายิ่งกว่าสิ่งมีค่าใดๆ ทั้งปวง ด้วยเหตุผลที่มิตรแท้คือผู้ที่จะอยู่เคียงข้างคอยร่วมยินดีในยามที่เรามีสุข และให้แต่สิ่งที่มีคุณเมื่อถึงยามที่ทุกข์ มิตรแท้ไม่หนีห่างหาย แต่จะแสดงมิตรจิต ช่วยเหลือเกื้อกูลให้กำลังใจ หรือชี้แนะให้เห็นทางที่ถูกที่ควร สิ่งที่เรียบง่ายดังนี้คือคุณธรรมอันยิ่งใหญ่ของผู้ที่เป็นมิตร มิตรภาพ หรือความเป็นมิตร ยังเป็นบ่อเกิดของสันติภาพในมวลหมู่มนุษยชาติทั้งหลาย ข้าพเจ้าเชื่อมั่นว่า การอยู่ร่วมกันฉันมิตร ความมีจิตเมตตาเห็นอกเห็นใจไม่เบียดเบียนกัน ปรารถนาดีต่อกันพึ่งพาอาศัยกันได้ในยามทุกข์ร้อนเป็นวิถีทางที่จะนำไปสู่โลกที่สงบร่มเย็นและงดงาม อันเป็นสิ่งที่อริยชนทุกคนปรารถนา...”

ด้วยทรงตระหนักในความหมายอันงดงามและลึกซึ้งของมิตรภาพและความเป็นมิตรอันเป็นบ่อเกิดของสันติภาพในมวลมนุษยชาติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ จึงทรงมีพระเมตตาต่อนานาประเทศที่ขอพระราชทานความช่วยเหลือ โดยส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการยกระดับคุณภาพชีวิตของเด็กและเยาวชนในประเทศต่างๆ เพื่อสร้างความอยู่ดีกินดีและความสงบสุขแก่ประชากรในภูมิภาค

ปัจจุบันมีโรงเรียนในโครงการพระราชดำริในต่างประเทศมากกว่า 75 โครงการ อาทิ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม สาธารณรัฐมองโกเลีย ราชอาณาจักรภูฏาน สาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศ สาธารณรัฐอินโดนีเซีย รวมทั้งองค์กรระหว่างประเทศ ในการพัฒนาเด็กและเยาวชนอย่างโครงการอาหารโลกแห่งองค์การสหประชาชาติ และองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ องค์การยูเนสโก

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงมีพระราชกรณียกิจในประเทศเพื่อนบ้านอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่การเยือนสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.สาว) ครั้งแรกในปี 2533 ในครั้งนั้นพระองค์ได้ทรงเริ่มโครงการพระราชดำริใน สปป.ลาว เป็นโครงการแรก คือ การสร้างเรือนนอนให้โรงเรียนวัฒนธรรมเด็กกำพร้า (หลัก 67) แขวงเวียงจันทน์ และมีโครงการอื่นๆ ในภายหลัง ได้แก่ โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชน การฝึกอบรมเทคโนโลยีทางการแพทย์และสาธารณสุขสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ โครงการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตสำหรับเจ้าแขวง โครงการแปลงสาธิตการเกษตรแบบผสมผสานภายใต้โครงการความร่วมมือทางวิชาการระหว่าง “มูลนิธิชัยพัฒนากับมหาวิทยาลัยจำปาสัก” การพัฒนาบุคลากรของหอสมุดแห่งชาติแห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

โดยโรงเรียนวัฒนธรรมเด็กกำพร้าก่อตั้งขึ้นเมื่อเดือน พ.ย. 2519 จากความร่วมมือระหว่างรัฐบาลลาวกับองค์กรการกุศลจากประเทศต่างๆ เพื่อรองรับเด็กกำพร้าสมัยสงคราม เด็กขาดที่พึ่งและเด็กจากครอบครัวยากจนทั่วประเทศ แต่ด้วยข้อจำกัดด้านงบประมาณที่จะดำเนินการ ส่งผลให้นักเรียนขาดแคลนที่พัก อาหาร และน้ำเพื่อการอุปโภคและบริโภค และเป็นโรคขาดสารอาหาร

ในการเสด็จฯ เยือน สปป.ลาวครั้งแรกของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ระหว่างวันที่ 15-22 มี.ค. 2533 ได้ผู้มีจิตศรัทธาบริจาคทุนทรัพย์โดยเสด็จพระราชกุศลเป็นเงิน 12 ล้านกีบ (อัตราแลกเปลี่ยน ณ เม.ย. 2552 จำนวนเงิน1 บาทเท่ากับประมาณ 242 กีบ) พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นำเงินดังกล่าวไปก่อสร้างเรือนนอนให้แก่โรงเรียนวัฒนธรรมเด็กกำพร้า โดยพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์สมทบเพิ่มเติมอีก 10 ล้านกีบ เพื่อใช้ก่อสร้างเรือนนอน ซึ่งได้พระราชทานชื่ว่า “อาคารสิรินธร” และใช้ส่งเสริมงานพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและการเกษตร

นอกจากนั้น สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ได้มีพระราชดำริที่จะช่วยเหลือนักเรียนให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น จึงทรงให้จัดตั้งคณะกรรมการส่งเสริมกิจกรรมของโรงเรียนขึ้น เพื่อดำเนินกิจกรรมด้านต่างๆ ได้แก่ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เช่น ระบบน้ำประปา การสร้างอาคารเรือนนอน อาคารเรียน กิจกรรมด้านการโภชนาการและสุขอนามัย กิจกรรมด้านการส่งเสริมอาชีพและกิจกรรมด้านการเผยแพร่ความรู้ด้านการเกษตร ซึ่งกิจกรรมต่างๆ ของโรงเรียนได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยความร่วมมือกับสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงเวียงจันทน์ และหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

เมื่อสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เสด็จพระราชดำเนินเยือน สปป.ลาว ทรงพบเห็นเด็กนักเรียนหลายคนซูบผอม ด้วยทรงห่วงใยเด็กๆ ซึ่งเป็นอนาคตของชาติและของโลก พระองค์จึงพระราชทานความร่วมมือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชนโดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สำนักงานโครงการสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และสำนักงานความร่วมมือเพื่อการพัฒนาประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ ร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการและแขวงต่างๆ ของ สปป.ลาว และองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) จัดทำโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชนในโรงเรียนของ สปป.ลาว เริ่มตั้งแต่ปี 2549 จนถึงปัจจุบัน