โรงไฟฟ้าถ่านหินในจีน ยกเลิกชัวร์หรือมั่วนิ่ม?

โดย...ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร

จากกระแสข่าวที่ว่า ประเทศจีนเลิกใช้โรงไฟฟ้าถ่านหินและลดการพึ่งพากำลังผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินนั้น ประเด็นนี้มีความจริงเพียงบางส่วนแต่ไม่ทั้งหมด แถมได้มีการทำให้เข้าใจผิดไปค่อนข้างมากผมได้รับแผน PDP ของจีน (ฉบับภาษาจีน) มาจากเพื่อนคนหนึ่งจึงได้ทำการแปลและอ่านทำความเข้าใจ จึงถือโอกาสนี้ขอชี้แจงเพิ่มเติมครับ

เรื่องจริง คือ ทางการจีนได้มีคำสั่งให้หยุดก่อสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหินกำลังการผลิตไฟฟ้ารวม 1.5 แสนเมกะวัตต์ ไปเมื่อต้นปีนี้ (พ.ศ. 2560) จริง เพื่อควบคุมไม่ให้มีกำลังการผลิตไฟฟ้าเกินกว่าแผน แต่ที่บอก
ไม่หมด คือ รัฐบาลจีนก็มีแผนที่จะเพิ่มกำลังการผลิตถ่านหินเพิ่มด้วย!! โดยดูจากแผนของคณะกรรมการพัฒนาและปฏิรูปกรมพลังงานของประเทศจีน ได้จัดทำแผนพัฒนาพลังงานไฟฟ้า 5 ปี (พ.ศ. 2559-2563) ฉบับที่ 13 ซึ่งสามารถสรุปใจความสำคัญได้ดังนี้ ในปี พ.ศ. 2563 จีนมีเป้าหมายเพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าถ่านหินจาก 9.2 แสนเมกะวัตต์ เพิ่มขึ้นไปเป็น 1.1 ล้านเมกะวัตต์ หรือเพิ่มขึ้น 1.8 แสนเมกะวัตต์ ภายใน 3 ปี เพื่อรองรับการขยายตัวทางเศรษฐกิจที่คาดว่าจะมี GDP เติบโตเฉลี่ยร้อยละ 6.5 ต่อปี ทำให้มีความต้องการใช้ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นเป็นเงาตามตัว

แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือ ขณะนี้ได้มีการอนุมัติให้ก่อสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหินไปก่อนหน้านี้แล้วหลายแห่งที่จะทำให้มีกำลังผลิตไฟฟ้ารวมสูงถึง 1.25 ล้านเมกะวัตต์ ในปี พ.ศ. 2563 ซึ่งนั่นหมายความว่า อาจทำให้กำลังการผลิตมันเกินไปถึง 1.5 แสนเมกะวัตต์ ทำให้ทางการจีนจำเป็นต้องสั่งให้มีการหยุดก่อสร้างและยุบทิ้งโรงไฟฟ้าถ่านหินเก่าๆ ทั้งหลาย กำลังการผลิตไฟฟ้ารวม 1.5 แสนเมกะวัตต์ ไปเมื่อต้นปี พ.ศ. 2560 นี้เอง เพื่อควบคุมไม่ให้มีกำลังการผลิตไฟฟ้าเกินกว่าแผน หากสามารถทำได้ตามแผนจะทำให้สัดส่วนการใช้ถ่านหินเป็นเชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้าลดลงจากร้อยละ 64 ในปี พ.ศ. 2558 ไปเป็นร้อยละ 58 ในปี พ.ศ. 2563

นอกจากนี้ ตามแผนพัฒนาพลังงานไฟฟ้าฉบับนี้ ยังสนับสนุนให้มีการปรับปรุงประสิทธิภาพอัตราการสิ้นเปลืองถ่านหินเพื่อการผลิตไฟฟ้าและเทคโนโลยีในการควบคุมมลพิษของโรงไฟฟ้าถ่านหิน ทำให้คาดการณ์ว่าจะมีอัตราการปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มขึ้นในอัตราชะลอตัวลงจากร้อยละ 5.4 เหลือเพียงร้อยละ 2.1 ในปี พ.ศ. 2563

โดยทางการจีนได้สนับสนุนให้ใช้เทคโนโลยีในโรงไฟฟ้าถ่านหินสะอาด (Clean Coal Technology) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและลดการปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งโรงไฟฟ้าถ่านหินในปัจจุบันทั้งหมดต้องปรับปรุงประสิทธิภาพให้มีอัตราการใช้ถ่านหินไม่เกิน 350 กรัมต่อการผลิตไฟฟ้า 1 หน่วย (กิโลวัตต์/ชั่วโมง) สำหรับโรงไฟฟ้าถ่านหินที่มีกำลังการผลิตไฟฟ้ามากกว่า 300 เมกะวัตต์ จะต้องปรับปรุงเทคโนโลยีในการกำจัดมลพิษให้มีการปลดปล่อยมลพิษในระดับต่ำมากกว่านี้อีกด้วย โดยโรงไฟฟ้าถ่านหินกำลังการผลิตไฟฟ้ารวม 4.2 แสนเมกะวัตต์ ต้องทำการปรับปรุงเทคโนโลยี (บางส่วนน่าจะทุบทิ้งและสร้างใหม่) ให้มีการปลดปล่อยมลพิษในระดับต่ำมาก และจะต้องมีการปิดโรงไฟฟ้าถ่านหินเก่าที่ล้าสมัย รวมประมาณกว่า 2 หมื่นเมกะวัตต์

สำหรับโรงไฟฟ้าถ่านหินที่มีประสิทธิภาพที่สุดแห่งหนึ่งของจีน มีชื่อว่า Shanghai-Waigaoqiao หน่วยที่ 3 มีการใช้เทคโนโลยีแบบ Advanced Ultra Super Critical (AUSC) ที่มีอัตราการสิ้นเปลืองถ่านหิน 276 กรัม/กิโลวัตต์ชั่วโมง (คาดว่าใช้ถ่านหินคุณภาพดีประเภทบิทูมินัสหรือดีกว่า)ที่ดีกว่าระดับค่าเฉลี่ยเป้าหมายอัตราการใช้ถ่านหินของโรงไฟฟ้าถ่านหินทั่วประเทศจีนที่ประมาณ 350 กรัม/กิโลวัตต์ชั่วโมง

ดังนั้น หากพิจารณาจากข้อมูลข้างต้นแล้ว จะเห็นได้ว่าแผนพัฒนาพลังงานไฟฟ้าของประเทศจีนได้บรรจุแผนที่จะเพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงถ่านหินเพิ่มขึ้น และยกระดับการผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงถ่านหินด้วยเทคโนโลยีสะอาดและมีประสิทธิภาพสูงขึ้น (Clean Coal Technology) ซึ่งที่ผ่านมามีกระแสสร้างจากกลุ่มบุคคลบางกลุ่มที่ทำให้มีการเข้าใจผิดได้ว่า ขนาดทางประเทศจีน (ซึ่งถือเป็น “ขาใหญ่” ของถ่านหินระดับโลก) ยังยกเลิกโรงไฟฟ้าถ่านหินเลย และเสมือนจงใจให้ข้อมูลเพียงด้านเดียว เป็นมูลเหตุให้สังคมเคลือบแคลง และตั้งข้อสงสัยว่าเหตุใดไทยจึงยังต้องพิจารณาเดินหน้าก่อสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหิน ในขณะที่ต่างชาติได้มีการยกเลิกไปแล้ว ทั้งๆ ที่ข้อมูลจริงคือ จีนยังมีการเพิ่มการใช้ถ่านหินอยู่อย่างต่อเนื่อง แต่เป็นการเพิ่มแบบเน้นคุณภาพต่างหากครับ