แก้หนี้ครัวเรือนให้ยั่งยืน

การแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบและหนี้ครัวเรือนถือเป็นวาระแห่งชาติของรัฐบาลที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ตั้งใจจะจัดการให้การแก้ไขหนี้เป็นไปอย่างยั่งยืนด้วย

ปัจจุบันหนี้ครัวเรือนในระบบที่รวมจำนวนหนี้ของธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินที่ไม่ใช่ธนาคารพาณิชย์ (นันแบงก์) มีอยู่ประมาณ 80% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) 16 ล้านล้านบาท
นี่ยังไม่รวมหนี้นอกระบบที่ชาวบ้านผู้ไม่สามารถขอกู้เงินจากแหล่งเงิน

ในระบบไปกู้ยืมมาใช้ หากรวมหนี้นอกระบบที่ไม่มีการเก็บสถิติอย่างเป็นทางการ จำนวนหนี้ครัวเรือนของคนไทยอาจจะสูงเกิน 100% ของจีดีพีไปแล้ว

รัฐบาลได้คิกออฟโครงการแก้ไขหนี้นอกระบบอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 มี.ค.นี้ โดยนำเสนอแพ็กเกจแก้ไขหนี้ที่ได้ผ่านความเห็นชอบ

จาก ครม.มาก่อนหน้านี้ มีทั้งการแก้ไขกฎหมายหลายฉบับ อาทิ (พ.ร.บ.) ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 พ.ร.บ.ทวงหนี้ เป็นต้น และมีการให้ธนาคารของรัฐ 2 แห่ง คือ ธนาคารออมสินและธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ออกสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำมาให้ประชาชนไปรีไฟแนนซ์หนี้ โดยให้แยกบัญชีออกมาหากเสียหายรัฐบาลจะชดเชยให้

ไฮไลต์ของมาตรการนี้ เป็นเรื่องการเปิดทางให้เจ้าหนี้นอกระบบ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่นเข้ามาเป็นเจ้าหนี้ในระบบ โดยเปิดให้ใบอนุญาตประกอบธุรกิจสินเชื่อรายย่อยระดับจังหวัด หรือ พิโกไฟแนนซ์ ให้ปล่อยกู้ลูกหนี้ได้เหมือนเดิม แค่คุมการเรียกเก็บดอกเบี้ยไม่ให้เกินกฎหมายกำหนด และการทวงหนี้ต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของกฎหมาย

ทางด้านของการจัดระบบให้หาแหล่งเงินให้กับลูกหนี้ก็ทำแล้ว ในด้านของลูกหนี้เองนั้นเป็นเรื่องที่น่าหนักใจมากกว่าและเป็นตัวการของปัญหาทั้งหมดที่ทำให้การออกมาตรการใดๆ มาแก้ไขหนี้ให้ของรัฐบาล
ในอดีตก็ไม่ประสบความสำเร็จ บางรัฐบาลถึงกับล้างหนี้ให้ก็ไม่ช่วยอะไร คนก็ยังกลับมาเป็นหนี้อีก

ปัญหาที่ทำให้คนไทยมีหนี้ท่วมหัวมาจากหลายสาเหตุรวมๆ กัน ตั้งแต่การกระจายความเจริญไม่เป็นธรรม การเข้าไม่ถึงแหล่งเงินทุน แต่ที่หนักที่สุดคือการขาดความรู้ทางด้านการเงิน โดยเฉพาะในกลุ่มฐานราก ทำให้ไม่สามารถบริหารทรัพย์สินและหนี้สินของตัวเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ

องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา หรือ OECD จัดอันดับให้ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 17 ของประเทศที่มีความรู้และทักษะทางการเงินต่ำ ด้วยคะแนน 12.8 จากคะแนนเต็ม 21 ซึ่งเป็นระดับที่ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยที่ 13.2

การแก้หนี้นอกระบบที่รัฐบาลดำเนินการนั้นจะได้ผลในระยะสั้นเท่านั้น แต่การให้ปัญญาให้ความรู้แก่ครัวเรือนเป็นแนวทางที่ยั่งยืน และจะแก้ไขปัญหาหนี้ได้ในระยะยาว ซึ่งการดำเนินการทำให้เกิดผลต้องรณรงค์อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะด้านการออมและการทำบัญชีครัวเรือนนั้น ต้องทำให้เป็นนิสัย สำหรับคนรุ่นเก่าคงจะช้าไปแล้ว แต่สามารถที่จะดำเนินการกับคนรุ่นใหม่ที่ควรจะปลูกฝังกันตั้งแต่ยังเด็ก

หากคนไทยยังไม่หลุดจากทัศนคติการใช้เงินแบบเก่าๆ แม้จะขจัดเจ้าหนี้นอกระบบ จะทำอย่างไรคนไทยก็ยังเป็นหนี้หากยังหาได้น้อยกว่าใช้ออกไป และครัวเรือนไทยก็ยังไม่สามารถหลุดพ้นจากกับดักสภาพหนี้