เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (87)
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเป็นแบบอย่างที่ดีของผู้ที่เรียนรู้และติดตามความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอยู่เสมอ
โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเป็นแบบอย่างที่ดีของผู้ที่เรียนรู้และติดตามความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอยู่เสมอ เช่น ดาราศาสตร์ (Astronomy) ฟิสิกส์ของอนุภาค (Particle Physics) นาโนเทคโนโลยี (Nanotechnology) เทคโนโลยีชีวภาพ (Biotechnolgy) วิศวกรรมชีวการแพทย์ (Biomedical Engineering) เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Information & Communication Technology) และเทคโนโลยีการประมวลผลแบบกริด (Grid Computing Technology) เนื่องจากทรงเห็นว่าคนไทยควรเรียนรู้และติดตามความก้าวหน้าของเทคโนโลยีเหล่านี้เพื่อให้รู้เท่าทัน และรู้จักเลือกใช้ประโยชน์อย่างประหยัดและมีประสิทธิภาพ ในขณะเดียวกันก็ควรส่งเสริมคนไทยผู้มีความสามารถพิเศษให้สามารถพัฒนาเทคโนโลยีระดับแนวหน้า เพื่อให้ประเทศสามารถยืนหยัดในเวทีโลกในฐานะผู้ผลิตเทคโนโลยีได้ด้วย
จึงเห็นได้ว่าในการเสด็จพระราชดำเนินเยือนต่างประเทศแต่ละครั้ง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงใช้เวลาอย่างคุ้มค่าที่สุดในการรับข้อมูลข่าวสารและวิทยาการใหม่ๆ ในทุกด้านซึ่งรวมถึงด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีด้วยเสมอ หมายกำหนดการเสด็จเยือนต่างประเทศของพระองค์จึงมักจะเต็มไปด้วยกิจกรรมทางวิชาการ และกิจการที่จุดประกายให้เกิดนวัตกรรมและผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ เช่น ทรงร่วมงานสัมมนาทางวิชาการ ทรงร่วมรับฟังบรรยายของนักวิชาการชั้นนำ หรือการเสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการทำงานของสถานีทดลอง ห้องปฏิบัติการ การทดลองใหม่ พิพิธภัณฑ์และห้องสมุด และร้านขายหนังสือ นอกจากนั้น สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ โปรดที่จะเสด็จพระราชดำเนินทรงรับฟังบรรยายและการสัมมนาทางวิชาการด้านวิทยาศาสตร์และนักเทคโนโลยีชั้นนำทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ ทรงนำความรู้ไปแยกแยะและทรงเชื่อมโยงกับประสบการณ์ เหตุการณ์ และความรู้อื่นๆ ส่วนพระองค์ จนเกิดเป็นพระราชวินิจฉัย และองค์ความรู้รวมที่ใช้เป็นแนวทางในการดำเนินโครงการต่างๆ ตามพระราชดำริต่อไป
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงมีพระอัจฉริยภาพที่โดดเด่นในด้านการบูรณาการศาสตร์ต่างๆ เพื่อนำไปใช้ในการพัฒนาคนและสังคมในหลากหลายมิติ แนวพระราชดำรินี้ทำให้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไม่แปลกแยกจากมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ทรงเห็นวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมและสังคม ความรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นพื้นฐานสำคัญที่จะต้องให้เด็กและเยาวชนทุกคนเรียนรู้ มิใช่เลือกให้แก่บางกลุ่มเท่านั้น ที่สำคัญคือต้องไม่เพียงแต่จะให้ความรู้เกี่ยวกับธรรมชาติและเทคโนโลยีแก่เด็กและเยาวชน แต่จะต้องมุ่งสร้างความตระหนักให้เกิดขึ้นในจิตสำนึกของเด็กและเยาวชนเพื่อให้รู้ทั้งคุณค่าและโทษภัยที่อาจจะประสบจากการไม่เข้าใจธรรมชาติ อันจะนำมาซึ่งทัศนคติเชิงอนุรักษ์และสร้างสรรค์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างชาญฉลาด ทั้งนี้เพื่อสันติภาพและการพัฒนาอย่างยั่งยืน ดังพระราชดำริตอบมูลนิธิผู้ได้รับรางวัลโนเบล (Foundation Lindau Nobel Laureate Meeting) เนื่องในโอกาสที่มูลนิธิฯ ได้ทูลเกล้าฯ ถวายพระเกียรติให้ทรงดำรงตำแหน่ง วุฒิสมาชิกกิตติมศักดิ์ (Member of the Honorary Senate) ของมูลนิธิผู้ได้รับรางวัลโนเบล เมื่อวันที่ 27 มิ.ย. 2553 ความตอนหนึ่งว่า
“การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ได้ทำให้มนุษย์มีการกินอยู่ที่ดีขึ้น ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ยังทำให้เกิดความก้าวหน้าทางด้านนวัตกรรม และวิทยาศาสตร์ยังเป็นแรงขับเคลื่อนที่สำคัญด้านสุขภาพ สาธารณสุข และยา ทำให้มนุษย์เราสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างผาสุกยืนยาว และมีสุขภาพที่ดี
อย่างไรก็ดี เราต้องพยายามผลักดันให้วิทยาศาสตร์มีประโยชน์แก่ประชากรโลกอย่างทั่วถึง ต้องพยายามช่วยกันยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ด้อยโอกาสในสังคมโลกโดยคำนึงถึงความแตกต่างทางด้านเศรษฐกิจ สังคม เชื้อชาติและศาสนา”
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ มีพระราชดำริว่า ความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีขึ้นอยู่กับคุณภาพของคนเป็นสำคัญจึงทรงสนับสนุนให้บุคลากรทุกระดับตั้งแต่นักเรียน นักศึกษา ครูอาจารย์ และนักวิจัย มีโอกาสได้ไปเพิ่มพูนความรู้และประสบการณ์ทางวิชาการในกิจกรรมต่างๆ ตั้งแต่การดูงาน การเข้ารับการอบรม การทำวิจัย ตลอดจนการศึกษาต่อในระดับสูงตามศักยภาพและความสนใจของแต่ละคน ดังปรากฏในโครงการต่างๆ เช่น องค์กรวิจัยนิวเคลียร์ยุโรป (European Organization for Nuclear Research : CERN) เรียกโดยทั่วไปว่า “เซิร์น” มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่กรุงเจนีวาสวิตเซอร์แลนด์ “เซิร์น” เป็นองค์กรวิจัยด้านฟิสิกส์อนุภาคที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลก เป็นแหล่งผลิตความรู้พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชั้นสูงในหลากหลายสาขา เป็นแหล่งรวมนักวิจัยวิศวกร และนักฟิสิกส์ชั้นนำของโลกด้านการออกแบบและจัดสร้างเครื่องเร่งอนุภาคเครื่องตรวจวัดอนุภาค ตลอดจนทำงานวิจัยด้านฟิสิกส์อนุภาคทั้งทางทฤษฎีและการทดลอง
