แนวทางการชะลอวัยและยาอายุวัฒนะ

โดย...ศ.นพ.ดร.อภิวัฒน์ มุทิรางกูร ศาสตราจารย์วิจัยดีเด่น สกว. คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ทำไมการสูบบุหรี่ ป่วยเป็นโรคเบาหวานถึงแก่เร็ว ในทางกลับกันการรับประทานอาหารที่สามารถลดสภาวะ ออกซิเดชั่น ได้แก่ ผัก ผลไม้ สมุนไพรไทย ถึงชะลอความชราได้

ด้วยผลงานวิจัยของ สกว. ทำให้รู้ว่าบุหรี่ เบาหวาน และสภาวะออกซิเดชั่น ส่งผลให้สารพันธุกรรม (ดีเอ็นเอ) สูญเสียความเสถียร ไม่สามารถคงสภาพปกติได้ คณะวิจัยจึงใช้องค์ความรู้จากงานวิจัยต้นน้ำในการประดิษฐ์ต้นแบบยาอายุวัฒนะ โดยในสภาพปกติดีเอ็นเอของคนหนุ่มสาวจะมีการตกแต่งด้วยหมู่เมทิล เพื่อให้สารพันธุกรรมแข็งแรงและมั่นคงมีสุขภาพดี ตรงข้ามกับคนชราที่มีหมู่เมทิลบนสายดีเอ็นเอลดลง

ที่น่าสนใจคือผู้ป่วยที่มีอาการของความชรา เช่น ผู้ป่วยเบาหวานที่มีความดันโลหิตสูง ผู้ใหญ่ที่กระดูกผุ ก็พบหมู่เมทิลบนสายดีเอ็นเอน้อย อีกทั้งยังพบร่วมกับการสูบบุหรี่และการมีสภาวะออกซิเดชั่นของเซลล์ด้วย ดังนั้นหากพบวิธีเติมหมู่เมทิลบนสายดีเอ็นเอก็จะสามารถทำให้เซลล์ชราช้าลง หรืออาจทำให้เซลล์ที่ชราแล้วกลับมาเป็นเซลล์ที่แข็งแรงเหมือนเซลล์ของหนุ่มสาวได้

อย่างไรก็ดี หมู่เมทิลบนสายดีเอ็นเอมีหน้าที่หลากหลายขึ้นกับตำแหน่งบนสายดีเอ็นเอ การเติมหมู่เมทิลบางตำแหน่งกำหนดให้เซลล์เป็นเซลล์ของอวัยวะต่างๆ บางตำแหน่งทำให้เกิดโรค เช่น มะเร็ง ภูมิแพ้ หรือแม้กระทั่งความชรา ดังนั้นการเติมหมู่เมทิลบนสายดีเอ็นเอเพื่อแก้ไขความชราจะต้องรู้ตำแหน่งที่มีความสำคัญต่อความเสถียรของดีเอ็นเอ และสามารถสร้างเทคโนโลยีเติมหมู่เมทิลในตำแหน่งที่ต้องการได้

คณะผู้วิจัยใช้วิธีการทางชีววิทยาคอมพิวเตอร์และอณูพันธุศาสตร์ทำให้ค้นพบกลไกที่เซลล์ของมนุษย์ใช้ในการเติมหมู่เมทิลที่ดีเอ็นเอในตำแหน่งเฉพาะ และพัฒนาเทคโนโลยีเติมหมู่เมทิลให้เซลล์ที่เลี้ยงในหลอดทดลองจนประสบความสำเร็จ ที่น่ายินดีอย่างยิ่งคือเซลล์ที่ได้รับการเติมหมู่เมทิลนี้มีดีเอ็นเอที่เสถียรขึ้น โตเร็ว และมีรอยโรคบนสายดีเอ็นเอน้อยลง และที่น่าประหลาดใจคือ ต้นแบบยาอายุวัฒนะตัวนี้มีผลดีเฉพาะเซลล์ปกติ แต่ในเซลล์มะเร็งกลับหยุดแบ่งตัวและตาย ดังนั้นต้นแบบยาอายุวัฒนะตัวนี้นอกจากจะแก้ไขความชราของเซลล์ได้แล้วยังมีโอกาสนำมาใช้รักษาผู้ป่วยโรคมะเร็งอีกด้วย

นอกจากนี้ ยังค้นพบกลไกรักษาความเสถียรของสายดีเอ็นเอเมื่อมีหมู่เมทิล โดยพบรอยฉีกขาดของดีเอ็นเอที่ทำหน้าที่รักษาความเสถียรของดีเอ็นเอเหมือนช่องว่างของรางรถไฟแยกรางเป็นท่อนๆ เพื่อป้องกันรางไม่ให้บิดเบี้ยวเมื่อรางขยายตัวในอากาศร้อนหรือหดตัวเมื่ออุณหภูมิเย็นลง โดยโปรตีนในกลุ่มเอชเอ็มจีมีหน้าที่รักษาข้อต่อดีเอ็นเอนี้ ปัจจุบันคณะผู้วิจัยได้ใช้เทคโนโลยีวิศวพันธุกรรมตกแต่งโปรตีนกลุ่มดังกล่าว เพื่อใช้เป็นต้นแบบยาอายุวัฒนะอีกตัวหนึ่ง แม้ว่ายังต้องทดลองอีกสักระยะ แต่คงไม่นานเกินรอที่เราจะได้ใช้ยาวิเศษสองตัวนี้

ถึงเวลาแล้วที่สังคมไทยจะช่วยกันสนับสนุนการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ โดยเฉพาะงานวิจัยฐานราก เลิกเข้าใจผิดว่าเป็นงานวิจัยขึ้นหิ้ง แต่สามารถนำไปสู่การสร้างเทคโนโลยีที่มหัศจรรย์ได้