ศตวรรษิกชน คนร้อยปีในไทย

โดย...ศ.เกียรติคุณ ดร.ปราโมทย์ ประสาทกุล และคณะ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

ศตวรรษิกชนคือศักดิ์ศรีของประเทศ

โครงการศึกษาศตวรรษิกชนคนร้อยปีในประเทศไทย ภายใต้การสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษากลุ่มประชากรที่มีอายุสูงสุด หรือ “กลุ่มผู้สูงอายุวัยปลาย” ซึ่งแตกต่างจากการศึกษาโครงการสังคมสูงวัยอื่นๆ ตรงที่เจาะลึกลงไปที่กลุ่มประชากรอายุตั้งแต่ 80 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะกลุ่ม “ศตวรรษิกชน” ที่มีอายุ 100 ปีขึ้นไป

การที่โครงการศึกษานี้ให้ความสนใจต่อกลุ่มผู้สูงอายุวัยปลายโดยเฉพาะศตวรรษิกชนคนร้อยปี เพราะเป็นผู้มีอายุยืนยาวเป็นพิเศษกว่าอายุขัยของมนุษย์ซึ่งอยู่ที่ประมาณ 100 ปี ชีวิตของคนร้อยปีจึงเป็นที่สนใจของสังคม คนอยากรู้กันว่าคุณตาคุณยายประพฤติปฏิบัติตัวอย่างไร จึงมีอายุยืนยาวถึงขนาดนั้น จำนวนคนร้อยปีในแต่ละประเทศถือเป็นดัชนีชี้วัดความยืนยาวของชีวิต และสภาวะสุขภาพของคนในประเทศนั้น ประเทศใดมีคนอายุเกินร้อยปีที่ยังมีสุขภาพดีเป็นจำนวนมากก็จะยิ่งเสริมเกียรติภูมิศักดิ์ศรีของประเทศนั้นให้สูงยิ่งขึ้น

หลายคนคงอยากรู้ว่าปัจจุบันประเทศไทยมีคนอายุร้อยปีอยู่กี่คน จากรายงานทะเบียนราษฎรของกระทรวงมหาดไทย เมื่อปลายปี 2558 พบว่ามีคนร้อยปีอยู่ประมาณ 2 หมื่นกว่าคน ประเทศไทยมีคนอายุยืนยาวถึงร้อยปีเป็นจำนวนมากขนาดนั้นเชียวหรือ

โครงการวิจัยได้ใช้ข้อมูลประชากรจากแหล่งต่างๆ เช่น ทะเบียนราษฎร สำมะโนประชากร ตารางชีพแบบจำลอง รวมทั้งเทคนิควิเคราะห์ทางสถิติและประชากรศาสตร์ เพื่อประมาณจำนวนประชากรอายุ 100 ปีขึ้นไปในประเทศไทย คณะผู้วิจัยได้ประมาณว่าปลายปี 2558 มีคนอายุ 100 ปีขึ้นไปตามทะเบียนที่เชื่อได้ว่ามีชีวิตอยู่จำนวน 2,800 คน เป็นชาย 730 คน และหญิง 2,070 คน

จากการเก็บข้อมูลภาคสนามเพื่อรวบรวมข้อมูลจากตัวอย่างคนอายุร้อยปีตามทะเบียน ด้วยการสอบถามและสัมภาษณ์ทั้งตัวคนร้อยปีเองและลูกหลานที่อยู่ใกล้ชิด ถามประวัติ การแต่งงาน การมีลูก และเหตุการณ์สำคัญในชีวิต พบว่ามีเพียงร้อยละ 47 ของคนร้อยปีตามทะเบียนเท่านั้นที่เชื่อได้ว่ามีอายุถึง 100 ปีจริง ที่เหลือมากกว่าครึ่งมีอายุที่บันทึกอยู่ในทะเบียนราษฎรไม่ถูกต้อง ส่วนมากอายุผิดไปเป็นรอบปีนักษัตร คือ 12 ปี คนไทยจะยึดเอาวันเดือนปีเกิดที่บันทึกอยู่ในทะเบียนราษฎรและปรากฏอยู่ในทะเบียนบ้านหรือบัตรประจำตัวประชาชนเป็นวันเดือนปีเกิดอย่างเป็นทางการที่ถูกต้อง แม้บางรายปีเกิดในทะเบียนไม่ตรงกับความเป็นจริงก็ตาม

คณะผู้วิจัยได้ใช้ข้อมูลจากการตรวจสอบอายุของคนที่มีอายุร้อยปีตามทะเบียนมาประมาณจำนวนคนอายุ 100 ปีจริงๆ ได้ผลว่าในปลายปี 2558 ประเทศไทยมีศตวรรษิกชนคนร้อยปีที่เชื่อได้ว่ามีอายุถึง 100 ปีจริงทั้งหมด 1,026 คน เป็นชาย 209 คน และหญิง 817 คน

แสดงให้เห็นว่าประชากรยิ่งอายุสูงขึ้น ผู้หญิงยิ่งมีจำนวนมากกว่าผู้ชาย  ในกลุ่มศตวรรษิกชนไทย ผู้หญิงอายุ 100 ปีขึ้นไปมีจำนวนมากกว่าผู้ชายถึง 4 เท่าตัว !

ผู้สนใจสามารถสืบค้นรายงานฉบับสมบูรณ์ได้จากเว็บไซต์ของ สกว. elibrary.trf.or.th/ หรือ http://knowledgefarm.in.th/