จุดหมายปลายทาง แห่งโอกาสและความหวัง

โดย...ทีมงาน โลก 360 องศา facebook : โลก 360 องศา youtube : โลก 360 องศา

การอพยพย้ายถิ่นเป็นสิ่งที่อยู่คู่กับมนุษย์มาตั้งแต่โบราณกาล ทั้งเพื่อหนีโรคระบาด ถูกเผ่าพันธุ์อื่นรุกรานหรือถูกขับไล่จากพวกเดียวกันเอง เกิดสงครามหรือภัยธรรมชาติ รวมไปถึงความเชื่อของชนบางเผ่าที่ต้องย้ายถิ่นไปเรื่อยๆ

ทุกวันนี้การย้ายถิ่นก็ยังคงมีอยู่ขึ้นกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในดินแดนแห่งนั้น ทั้งหนีความยากจน ความอดอยาก ภัยสงคราม การแสวงหาคุณภาพชีวิตที่ดีกว่า มีงานมีรายได้ที่ดีขึ้น เพื่อหวังสร้างโอกาสและหลุดพ้นจากความทุกข์ยากของชีวิต คาดกันว่าจำนวนผู้อพยพย้ายถิ่นมีไม่น้อยกว่า 200 ล้านคน และมีแนวโน้มที่จะสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยประเทศที่เป็นเป้าหมายสำคัญ เป็นดินแดนแห่งโอกาสและความหวังที่ติดอันดับต้นๆ ของโลก มาตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ก็คือ “สหรัฐอเมริกา” เนื่องด้วยขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่ มีการพัฒนาทางสาธารณูปโภค และเทคโนโลยีแทบทุกด้าน รวมไปถึงความเชื่อที่ว่า สหรัฐอเมริกาเป็นดินแดนแห่งอิสรเสรีทั้งด้านความคิด พูด และการแสดงออก ในฐานะประเทศต้นแบบประชาธิปไตย ดังนั้นประเทศนี้จึงเป็นศูนย์รวมเชื้อชาติ ศาสนา และวัฒนธรรม ความหลากหลายที่สุด โดยประมาณร้อยละ 20 ของประชากรผู้ย้ายถิ่นฐานในโลกนี้ หรือประมาณ 45.8 ล้านคน อยู่ที่สหรัฐอเมริกา ที่นี่จึงมีทั้งคนผิวขาว ผิวเหลือง ผิวสี ที่ถือสัญชาติอเมริกัน

แรงงานต่างชาติจำนวนมากถูกจ้างเพื่อพัฒนาบ้านเมือง สาธารณูปโภคในดูไบ

 

สหรัฐอเมริกา เป็นดินแดนที่นักไล่ล่าความฝันต้องการเข้าไปตามหา American Dream มากที่สุด ต่างฝันว่าจะได้งานที่ดี สร้างความมั่งคั่งได้มากกว่าที่เคยได้ในบ้านเกิด ขณะที่บางคนก็ฝันอยากให้ลูกหลานเติบโตในสิ่งแวดล้อมที่ดี ได้รับการศึกษาที่สูงขึ้น อย่างไรก็ตาม ปฏิบัติการดับฝัน American Dream ของผู้ที่ต้องการย้ายถิ่นฐานเข้าไปตั้งรกรากในสหรัฐอเมริกา ตามนโยบายของประธานาธิบดีคนใหม่อย่าง โดนัลด์ ทรัมป์ ได้สร้างความสั่นสะเทือนไปทั่วโลก จากปัญหาเศรษฐกิจโลกซบเซา ทำให้ประเทศต่างๆ พยายามสร้างเศรษฐกิจภายในประเทศของตัวเองให้แข็งแกร่งขึ้น ควบคู่ไปกับฟื้นฟูการจ้างงานในประเทศ นั่นรวมถึงสหรัฐอเมริกาด้วย เพราะปัญหาผู้อพยพและลี้ภัย สร้างภาระในด้านเศรษฐกิจ บริการสาธารณะ และบางครั้งยังนำไปสู่ปัญหาก่อการร้าย และอาชญากรรมด้วย

ผู้อพยพย้ายถิ่นที่มีจำนวนมาก รองลงไปจากสหรัฐอเมริกาก็คือ “รัสเซีย” แม้จำนวนของคนรัสเซียจะย้ายไปอยู่ต่างประเทศสูงติดอันดับ 3 ของโลก แต่จำนวนคนที่ย้ายเข้าไปในรัสเซียก็มากเป็นอันดับ 2 ของโลก หรือประมาณ 11 ล้านคน อย่างไรก็ตามผู้อพยพและย้ายถิ่นฐานมาที่รัสเซีย ส่วนใหญ่จะเป็นคนที่มาจากประเทศเพื่อนบ้านที่เคยอยู่ในกลุ่มสหภาพโซเวียตเดิม ดังนั้นเรื่องเชื้อชาติและศาสนา จึงดูไม่ต่างกันมากนัก แต่ปัญหาส่วนใหญ่จะเกิดกับคนที่มาจากประเทศอื่นที่พูดภาษารัสเซียไม่ได้

สภาพสังคมของรัสเซียต่างจากอเมริกันอย่างสิ้นเชิง ด้วยความที่เป็นสหพันธ์สาธารณรัฐกึ่งประธานาธิบดี และเป็นสังคมนิยมเดิม ชาวรัสเซียเองจึงยังไม่เปิดเผย หรือเปิดใจมากนัก ทำให้สถานะของคนรัสเซีย กับสถานะของผู้อพยพแตกต่างกันอย่างชัดเจน

 

อีกจุดหมายปลายทางที่เป็นสวรรค์ของผู้อพยพก็คือ ประเทศแถบยุโรป เพราะมีความเพียบพร้อมไปด้วยความเจริญ และค่าแรงที่แพง จึงเป็นที่ฝังตัวสำหรับขุดทองกอบโกยเงินได้เป็นอย่างดี อันดับแรกคงต้องยกให้พี่ใหญ่ของยุโรป ก็คือ “เยอรมนี” ซึ่งมีผู้อพยพประมาณ 10 ล้านคน สาเหตุที่ผู้อพยพส่วนใหญ่ชอบไปเยอรมนี นอกจากสถานะความเป็นผู้นำทางเศรษฐกิจของโลกแล้ว อีกปัจจัยสำคัญก็คือ นโยบายเปิดรับผู้อพยพของผู้นำประเทศ ประกอบกับนโยบายทางสังคม ที่ปรารถนาให้ทุกชีวิตในเยอรมนี มีความเป็นอยู่ที่ดี ไม่เกิดการแบ่งแยก จึงมีการดูแลผู้อพยพค่อนข้างดี

หากย้อนหลังไปช่วงทศวรรษปี 1960 เยอรมนีเคยมีปัญหาขาดแคลนแรงงาน จึงเปิดรับแรงงานจากสเปน กรีซ และตุรกี จำนวนมาก หลังเสร็จสิ้นการจ้างงาน แรงงานเหล่านั้นก็ได้ลงหลักปักฐานอยู่เยอรมนี โดยเฉพาะชาวตุรกีที่ฝังรกรากอยู่กว่า 3 ล้านคน จึงไม่น่าแปลกใจหากเดินในกรุงเบอร์ลิน แล้วเราจะพบเห็นร้าน Kebab ซึ่งเป็นอาหารตุรกี ได้ง่ายกว่า McDonald หรือ KFC และบางพื้นที่ Kebab จะหาซื้อได้ง่ายกว่าไส้กรอกและเบียร์เยอรมันด้วยซ้ำ

เช่นเดียวกับสหราชอาณาจักร ที่เกือบร้อยละ 13 ของประชากรเป็นผู้ย้ายถิ่นจากต่างชาติ จุดสำคัญที่ดึงดูดผู้ย้ายถิ่นก็คือ การมีขนาดทางเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับ 6 ของโลก จึงเป็นโอกาสดีที่จะได้ทำงานในประเทศที่เศรษฐกิจมั่นคง อีกทั้งยังเป็นประเทศที่มีภูมิประเทศสวยงาม มีความเจริญทางศิลปะและวัฒนธรรมหลายด้าน และมีมาตรฐานการศึกษาที่ได้มาตรฐานโลก สหราชอาณาจักรเป็นที่ยอมรับว่าเป็นประเทศที่มีคุณภาพชีวิตดี ทำให้จำนวนผู้ย้ายถิ่นสูงขึ้นทุกปี โดยเฉพาะกรุงลอนดอนจนรัฐบาลเริ่มมีมาตรการเข้มงวดขึ้น

นโยบายทางสังคม ที่ปรารถนาให้ทุกชีวิตในเยอรมนี มีความเป็นอยู่ที่ดี ไม่เกิดการแบ่งแยก ส่งผลให้มีผู้อพยพหลั่งไหลเข้าที่นี่เป็นจำนวนมาก

 

อย่างไรก็ตาม ในขณะที่ชาวต่างชาติต้องการย้ายเข้ามาอยู่ลอนดอน แต่คนอังกฤษกลับนิยมย้ายไปอยู่สกอตแลนด์ หนีความวุ่นวาย แถมยังได้อากาศที่บริสุทธิ์กว่า ทำให้ Londoner หรือชาวลอนดอนนั้น มีหน้าตาไม่ได้ไปทางคนอังกฤษสักเท่าใด และจะหาชาวลอนดอนแท้ๆ สักคนค่อนข้างยาก เพราะเกิดสังคมพหุวัฒนธรรม ผสมกลมกลืนกันไปหมดเสียแล้ว

กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส เป็นอีกหนึ่งศูนย์รวมของโอกาส ความหวัง ความวุ่นวาย และความสนุกสนาน ที่มาจากความหลากหลายของผู้ย้ายถิ่นฐาน และผู้อพยพ โดยเฉพาะผู้คนจากหลายประเทศที่เป็นอดีตเมืองขึ้นของฝรั่งเศส ต่างก็จับจ้องมองที่นี่เป็นจุดหมายปลายทางใหม่ ที่จะมอบความฝันและโอกาสให้พวกเขาได้

“ฝรั่งเศส” จะมีผู้อพยพชาวมุสลิมมากที่สุดในยุโรป ส่วนใหญ่มาจากแอลจีเรีย โมร็อกโก และตูนิเซีย ซึ่งเป็นอดีตอาณานิคมฝรั่งเศสนั่นเอง ทุกวันนี้ปารีสก็มีสภาพไม่ต่างจากลอนดอนนัก คือ คนฝรั่งเศสแท้ๆ จะย้ายไปอยู่นอกเมือง ในขณะที่ปารีสก็จะเต็มไปด้วยคนที่ย้ายถิ่นฐานมาจากที่อื่น              

ข้ามฝั่งไปดูสถานการณ์การย้ายถิ่นแถบตะวันออกกลางกันบ้าง มีอยู่ 2 ประเทศที่ดึงดูดให้ผู้ย้ายถิ่นเข้าไป คือ ซาอุดิอาระเบีย ที่มีผู้ย้ายถิ่นเกือบ 10 ล้านคน และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ประมาณ 8 ล้านคน มีสัดส่วนเกือบครึ่งหนึ่งของประชากรของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เอง ที่มีประมาณ 10 ล้านคน 

 

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เป็นประเทศเศรษฐีน้ำมัน รายได้จากน้ำมันถูกนำมาใช้พัฒนาบ้านเมือง สาธารณูปโภค และโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ ทำให้เกิดการจ้างงานจำนวนมาก โดยเฉพาะ “ดูไบ” เมืองใหญ่สุดของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ได้กลายเป็นปลายทางยอดนิยมของแรงงานจากต่างชาติ ทั้งจากอินเดีย บังกลาเทศ และปากีสถาน รวมถึงคนไทยด้วย

การย้ายถิ่นมีทั้งแบบชั่วคราว คือ หลังจากหางานทำ กอบโกยเงินทองเสร็จก็กลับบ้าน และอยู่แบบถาวรตั้งรกราก ลงหลักปักฐาน กลายเป็นพลเมืองของประเทศนั้นกันไปเลย แต่เชื่อเถอะว่าคนไทยส่วนใหญ่ไม่อยากไปอยู่ที่ไหนแน่ๆ เพราะไม่มีที่ไหนสุขใจเหมือนบ้านเรา