เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (83)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

โครงการเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อการศึกษาเน้นกิจกรรมตามพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ด้วยทรงตระหนักในพระราชหฤทัยว่าการศึกษานั้นคือการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน กิจกรรมในโครงการเป็นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อขยายโอกาส และพัฒนาคุณภาพการศึกษาให้แก่เด็กนักเรียนในชนบทที่ห่างไกล เพื่อให้เกิดความเสมอภาคในการเข้าถึงการเรียนการสอนที่มีคุณภาพอันเป็นผลให้การพัฒนาประเทศสำเร็จได้ ดังพระราชดำรัสตอนหนึ่ง เมื่อทรงบรรยายปาฐกถาพิเศษในงาน “ไอทีเฉลิมพระเกียรติ : เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อประชาชน” วันที่ 2 มิ.ย. 2538 ณ ศูนย์ประชุมสหประชาชาติความตอนหนึ่งว่า

“การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เป็นการลงทุนที่สำคัญยิ่งในการพัฒนาประเทศ เราใช้การศึกษาเป็นเครื่องมือในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ด้วยวิธีต่างๆ ในบรรดาปัจจัยต่างๆ ที่มีความสำคัญต่อประสิทธิผลการพัฒนาการ ซึ่งมีหลายปัจจัยนั้นทรัพยากรมนุษย์เป็นปัจจัยสำคัญที่สุด... มีการพูดกันมากในเวลานี้เรื่องในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ การพัฒนาแบบยั่งยืนและมีแนวทางต่างๆ ที่จะนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการพัฒนาการศึกษาอยู่มาก เพื่อกระจายโอกาสและความเสมอภาคทางการศึกษา อันจะส่งผลต่อเนื่องให้การพัฒนาประเทศโดยรวมประสบผลสำเร็จ...”

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเล็งเห็นถึงศักยภาพของเทคโนโลยีสารสนเทศในการสร้างโอกาสในการศึกษาเรียนรู้ อีกทั้งยังช่วยสร้างโอกาสในการงานอาชีพและการดำรงชีวิตให้แก่เด็กและเยาวชนที่อยู่ในท้องที่ห่างไกล จึงโปรดเกล้าฯ ให้จัดทำโครงการเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการศึกษาของโรงเรียนในชนบท (ทสรช.) ขึ้นภายใต้โครงการเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริฯ โดยได้พระราชทานแนวพระราชดำริในการดำเนินโครงการว่า ให้ทำในลักษณะนำร่องและพัฒนาแบบค่อยเป็นค่อยไป โดยดูความพร้อมของผู้รับ ไม่โปรดให้ทำแบบฟุ่มเฟือย คือไม่นำเครื่องมือและอุปกรณ์แพงๆ ไปให้ตั้งแต่ต้นเพราะอาจไม่ถูกใช้งานเต็มที่

 

ดังนั้น การพัฒนาโครงการในระยะแรก จึงทรงเน้นการสอนให้ครูและนักเรียนรู้จักเครื่องมืออุปกรณ์ และรู้จักใช้งานก่อน โดยใช้เครื่องพิมพ์ดีดไฟฟ้าและคอมพิวเตอร์มือสอง ที่ทรงรับบริจาคมาจากหลายแหล่ง นำไปติดตั้งให้แก่โรงเรียนในโครงการฯ โรงเรียนละ 20 เครื่อง รวมทั้งช่วยฝึกอบรมครูให้รู้จักใช้งาน และประยุกต์ในการเรียนการสอน หลังจากนั้นทรงให้ติดตามผลการใช้งานอุปกรณ์เหล่านี้ของโรงเรียนทุกแห่งอย่างใกล้ชิด หากโรงเรียนใดมีการดำเนินงานเป็นที่น่าพอพระราชหฤทัยจะพระราชทานเครื่องคอมพิวเตอร์ใหม่พร้อมอุปกรณ์ที่จำเป็นให้

ด้วยเหตุที่พระองค์ทรงมีสายพระเนตรที่ยาวไกล ในการพระราชทานเครื่องคอมพิวเตอร์ให้แก่โรงเรียนนั้น มีพระราชประสงค์ให้โรงเรียนมีการใช้งานเครื่องมือและอุปกรณ์เหล่านี้อย่างเต็มประสิทธิภาพ จึงโปรดให้มีการอบรมครู และจัดทำสื่อการเรียนการสอนควบคู่กันไปด้วย เพื่อให้ครูมีความรู้ความสามารถที่จะถ่ายทอดให้แก่นักเรียนได้ นอกจากนี้ ยังได้พระราชทานแนวทางในการนำไปใช้งานว่า นอกเหนือจากการใช้งานในการเรียนการสอนแล้ว น่าจะมีการนำไปใช้ในการบริหารจัดการภายในโรงเรียนเพื่อให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นด้วย เช่น การบันทึกคะแนนการทำบัญชี การบริหารพัสดุ การจัดการสหกรณ์โรงเรียนอย่างเป็นระบบได้เป็นอย่างดี

ผลจากการดำเนินงานในปี 2557 โรงเรียนที่อยู่ในโครงการทั้งหมด จำนวน 87 โรงเรียนล้วนเป็นโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกลในชนบท ที่นักเรียนส่วนใหญ่เป็นเด็กด้อยโอกาส มีพัฒนาการด้านการศึกษาที่ดีขึ้นมาก โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับความรู้และทักษะในเรื่องเทคโนโลยี นักเรียนของโรงเรียนในโครงการกว่า 500 คน สามารถศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาในสาขาที่เกี่ยวข้องกับไอที ซึ่งมีความต้องการในตลาดแรงงานสูง หลายโรงเรียนมีผลการสอบระดับชาติ (O-Net) สูงขึ้นในหลายวิชาและหลายโรงเรียนมีผลงานของครูและนักเรียนที่เกี่ยวกับเทคโนโลยีสารสนเทศ ได้รับรางวัลจากเวทีการประกวด ทั้งในระดับภูมิภาค และระดับชาติอย่างสม่ำเสมอกว่า 800 รางวัล

นอกจากนี้ พระองค์ยังสนพระทัยในโครงการจัดทำเนื้อหา ระบบ e-Learning ของการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมหรือที่เรียกอย่างย่อว่าโครงการ eDLTV ซึ่งเป็นการนำเนื้อหาการเรียนการสอนของโรงเรียนวังไกลกังวลที่นำทั้งวิดีโอการสอน ที่ตัดแบ่งเป็นช่วงสั้นๆ เพื่อให้สะดวกแก่ผู้เรียน สไลด์นำเสนอของครู (Presentation) ใบความรู้ ใบงาน ทุกสาระวิชา และทุกชั้นเรียน ตั้งแต่ประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6 มาบรรจุในเครื่องแม่ข่าย หรือ Server ซึ่งติดตั้งในโรงเรียน ทำให้สามารถใช้งานออฟไลน์ (Off-Line) ได้และหากโรงเรียนไม่สามารถจัดหาเครื่องแม่ข่ายได้ ก็สามารถใช้งานผ่าน External Hard Disk ที่บรรจุเนื้อหา eDLTV ได้ หรือหากโรงเรียนใดมีการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตความเร็วสูง สามารถใช้ eDLTV  ผ่านอินเทอร์เน็ต (แบบ On-Line) ได้

 

การมี eDLTV ในโรงเรียน ช่วยให้ครูและนักเรียนสามารถเรียกดูเนื้อหาการเรียนการสอนจากเครื่องแม่ข่ายได้ตลอดเวลา กล่าวคือ สามารถเข้ามาเรียนในวันและเวลาที่สะดวก และสามารถเรียนซ้ำได้หลายครั้ง จนกว่าจะเกิดความเข้าใจในบทเรียนนั้นๆ เป็นอย่างดี ดังพระราชดำรัสสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เมื่อวันที่ 7 พ.ย. 2538 ณ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร ความตอนหนึ่งว่า

“การศึกษาทางไกล เป็นการกระจายโอกาส และความเสมอภาคทางการศึกษาแก่ผู้ที่อยู่ไกลจากสถาบันการศึกษา ก็มีมานานแล้ว เช่นการศึกษาทางไปรษณีย์ การใช้หนังสือ การใช้วิทยุ เป็นต้น เรื่องการศึกษาผู้ใหญ่ การศึกษาตลอดชีวิตหรือการศึกษาต่อเนื่อง ในสังคมไทยเรานั้นก็ใช้กันมานานแล้ว...

...การสอนแบบนี้ (การสอนทางไกลผ่านดาวเทียม) อาจจะดีในแง่ที่ว่าครูในวิชาที่หายาก มีความสามารถในการสอน แทนที่จะให้สอนที่โรงเรียนนั้นอย่างเดียวก็ให้มีลูกศิษย์เพิ่มมากขึ้นในโรงเรียนอื่น มีโอกาสช่วยสอนได้กว้างขึ้น นักเรียนที่อยู่ห่างไกลนอกๆ ก็ได้โอกาสได้ครูที่มีคุณภาพ...”

พระราชดำรัสดังกล่าวนี้เป็นจริงอย่างยิ่ง