ผ่าแผลทุจริต ช่องโหว่ กม.บวกอุปถัมภ์

โดย...ชัยรัตน์ พัชรไตรรัตน์

เมื่อวันที่ 27 ม.ค.ที่ผ่านมา หลักสูตรการพัฒนาการเมืองและการเลือกตั้งระดับสูง (พตส.) รุ่นที่ 8 ได้จัดการอภิปรายหัวข้อ “คอร์รัปชั่นกับปัญหาในการพัฒนาประเทศ” ณ สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง อาคาร 8 ศูนย์ราชการ แจ้งวัฒนะ

เจน นำชัยศิริ ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ชี้แจงว่า เรื่องนี้เอกชนให้ความสำคัญ และหากมองเพื่อนบ้านก็มีปัญหาเช่นกัน แต่ 10 ปีกลับมีความคืบหน้ามากต่อการแก้ไขปัญหา จนประสิทธิภาพต่างๆ ดีขึ้น และถ้าวิเคราะห์ปัจจัยที่ทำให้เกิดปัญหาคือ การไม่ให้ความสำคัญด้านการศึกษาอบรมจริยธรรม

ขณะเดียวกัน ถ้าเข้าใจปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงจะไม่หลงผิดต่อการคอร์รัปชั่น เพื่อยึดเป็นหลักต่อการดำรงชีวิตและเป็นส่วนหนึ่งต่อการแก้ปัญหานี้ได้ ส่วนเรื่องระบบในภาคเอกชนมองการทำอะไรสักอย่าง สามเหลี่ยมความเป็นไปไม่ได้ คือ ดี เร็ว ถูก เพราะปกติทำได้สองในสาม

อย่างไรก็ตาม ถ้าเปรียบเทียบตรงนี้กับระบบราชการก็มีสามมุม ราคาถูก มีประสิทธิภาพหรือไม่ ความโปร่งใสตรวจสอบได้ ทำอย่างไรให้สมดุล เพราะหลายครั้งโครงการที่มีปัญหาให้ความสนใจอย่างใดอย่างหนึ่งมากเกินไป ส่วนคนรับ คนให้ ใครผิด มีการถกเถียงในเอกชนเยอะ

“วงการใดก็ตามมีทั้งดีและไม่ดี คนไม่ดีมักปรากฏเป็นตัวอย่าง เอกชนซึ่งเป็นผู้ให้ต้องการอะไร คือ ต้องการให้งานเสร็จ สร้างความได้เปรียบกว่าคู่แข่ง ส่วนคนรับคือราชการ คนให้คือเอกชน ลองมาดูว่าถ้าไม่รับอยู่ได้หรือไม่ เอกชนถ้าไม่ให้อยู่ได้ไหมในทางธุรกิจ ต้องฝากเรื่องนี้เอาไว้”

นอกจากนี้ การบังคับใช้กฎหมายถือว่ามีปัญหาจริงๆ เพราะต้องถามว่าใช้ได้กี่เปอร์เซ็นต์ และใช้ตามอำเภอใจ จนนำมาสู่หลายมาตรฐาน ในต่างประเทศ ฮ่องกง เกาหลีใต้ ไต้หวัน ใช้เป็นมาตรฐานเดียวกัน และหลุดพ้นจากปัญหาคอร์รัปชั่น ซึ่งประเทศไทยควรศึกษาและนำมาใช้ให้เกิดผลจริงๆ

ขณะที่ มณเฑียร เจริญผล รองผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน ระบุว่า ปัญหาและปัจจัยต่างๆ ที่ทำให้เกิดเรื่องดังกล่าว แม้ทุกประเทศมีการป้องกันแต่สุดท้ายรั้วประเทศไม่ได้จัดการกับคนทำผิดคิดร้าย เช่นเดียวกับกำแพงเมืองจีนในการป้องกันมองโกล แต่สุดท้ายก็สามารถผ่านประตูมาได้

แม้ไทยจะสร้างกลไกป้องกันทุจริตไว้มากมาย แต่ไม่เคยให้ความสำคัญจริงๆ ว่าควรเริ่มจุดไหน การป้องกันควรเริ่มจากต้นน้ำ ซึ่งต้องให้ความสำคัญกับหน่วยงานต้นน้ำ เช่น องค์การตรวจเงินแผ่นดิน อีกทั้งการทำงานต้องให้ความเป็นธรรมกับทุกฝ่าย

องค์กรก็ทำหน้าที่ตรวจเงินแผนดินทุกหน่วยงาน รวมถึงเอกชนร่วมทำสัญญากับรัฐ หรือมูลนิธิที่รับเงินจากรัฐด้วย อะไรเป็นเงินแผ่นดินตรวจสอบทั้งหมด แม้ปัญหาทุจริตมีมาอย่างยาวนาน แต่ทำอย่างไรเพื่อป้องกัน ทว่า ประเทศไทยเป็นระบบอุปถัมภ์ หน่วยงานจึงไม่ชอบตรวจสอบคนของตัวเอง

“หลักการ สตง.เป็นไปตามกฎหมายมหาชน แต่กฎหมายประเทศไทยเยอะมาก แต่ สตง.ทำหน้าที่ตรวจสอบการใช้จ่ายหน่วยงานเป็นไปตามกฎหมายหรือไม่ ปัญหาที่มันเกิดขึ้นจากการทุจริตหลายเรื่อง เกิดจากเจ้าหน้าที่รัฐหลีกเลี่ยงการใช้กฎหมาย และอ้างว่าเป็นประโยชน์ชาติและประชาชนหลักการนี้จึงทำให้เกิดปัญหาในบ้านเมือง เพราะการใช้จ่ายเงินต้องเป็นไปตามระเบียบกฎหมาย อ้างประโยชน์ประชาชนแล้วไม่ทำตามกฎหมายไม่ได้ ซึ่งต่างจากเอกชน จึงเป็นปัญหาใหญ่ในบ้านเมืองเรา”

ขณะเดียวกัน ช่องโหว่กฎหมายที่ทำให้ตีความได้สองนัยเพื่อเป็นประโยชน์ตัวเอง เช่น ข้าราชการมีเมียน้อยโทษถึงไล่ออก คือ มีเมียคนเดียวโทษโดนไล่ออก แต่กฎหมายต้องการให้มีผัวเดียวเมียเดียว รวมถึงการนำรถหน่วยงานรัฐไปใช้ในประโยชน์ตัวเอง ทั้งหมดจึงเป็นปัจจัยภายในภายนอกให้เกิดปัญหา

ด้าน สังศิต พิริยะรังสรรค์ คณบดีวิทยาลัยนวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยรังสิต ให้ความเห็นต่อเรื่องดังกล่าวว่า การคอร์รัปชั่นมีผลต่อการพัฒนาประเทศ แต่สถานการณ์โลกไปไกลกว่าหัวข้อนี้ และความหมายคอร์รัปชั่นเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ทั้งในนักการเมือง เจ้าหน้าที่ภาครัฐ จนประเทศไทยพยายามปรับตัวแต่ก็ยังไม่ทัน

ทั้งนี้ เรื่องที่ทำให้ประเทศกระเทือนและพยากรณ์ 2-3 เดือนข้างหน้าจะเกิดความเสียหายมหาศาล และยากลำบากที่สุด คือ การฟอกเงินข้ามชาติ ยกตัวอย่าง โรลส์-รอยซ์ ปตท. และ ปตท.สผ. คำถามทำไมต่างประเทศจับได้ แต่ประเทศไทยไม่สามารถจับได้จนต้องขอข้อมูลมาดำเนินการ

อีกทั้งหน่วยงานที่ทำหน้าที่ตรวจสอบและอายัดทรัพย์ คือ ปปง. ซึ่งแตกต่างจากต่างประเทศ มีการแยกหน้าที่เพื่อถ่วงดุลอำนาจ เพราะถือเป็นเรื่องอันตราย อย่างไรก็ดีทางออกประเทศไทย ซึ่งเป็นสมาชิกสหประชาชาติ เมื่อปี 2549 ในเรื่องมาตรการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน โดยไม่มีอายุความ ถ้าข้อตกลงนี้ใช้ได้ ก็สามารถจัดการคนร่วมคอร์รัปชั่นในประเทศไทยได้