ถึงเวลารื้อแชโบล

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ

นับว่าเป็นไปตามความคาดเดาของหลายฝ่าย เมื่อศาลเกาหลีใต้ปฏิเสธคำร้องของฝ่ายสำนักงานอัยการพิเศษ ที่ขอให้ศาลอนุมัติออกหมายจับ อีแจยอง รองประธานบริษัท ซัมซุง อิเล็กทรอนิกส์ จากคดีติดสินบนฉาวที่โยงใยไปถึงการถอดถอนประธานาธิบดี ปาร์กกึนเฮ ในช่วงที่ผ่านมา โดยให้เหตุผลเรื่องหลักฐานไม่เพียงพอที่จะสาวไปถึง

แม้จะเป็นคดีดังระดับชาติที่ทุกฝ่ายกดดัน และให้ความสนใจเป็นพิเศษ แต่ก็ต้องไม่ลืมว่า ซัมซุงไม่ได้มีสถานะเป็นแค่บริษัทเอกชนทั่วไป แต่ยังมีสถานะพิเศษที่เป็นแชโบล หรือกลุ่มธุรกิจในตระกูลขนาดใหญ่อันดับ 1 ในประเทศ และเป็นหัวจักรใหญ่ที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจเกาหลีใต้ ดังที่อัยการเคยต้องเลื่อนการตัดสินขอหมายจับมาก่อนหน้านี้ครั้งหนึ่งแล้ว โดยให้เหตุผลว่าต้องนำปัจจัยความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจมา
พิจารณาด้วย

ถ้าติดตามสถานการณ์ในเกาหลีใต้มาตลอดจะพอทราบดีว่า ปัญหาแชโบลตั้งแต่การทุจริตไปจนถึงการบริหารที่ไร้ประสิทธิภาพจนขาดทุนนั้น ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าตลอดช่วงทศวรรษที่ผ่านมา นำไปสู่การเดินขบวนประท้วงของประชาชน และการกดดันให้ยกเครื่องปฏิรูปแชโบล ซึ่งมีสัดส่วนถึงราว 70% ของขนาดเศรษฐกิจประเทศกันเสียที ทว่าก็ไม่มีครั้งไหนเลยที่สามารถนำไปสู่การปรับแก้ในเชิงโครงสร้างได้

ชเวซุนซิล เจ้าลัทธิคนทรงและเพื่อนสนิทของปาร์ก ถือเป็นศูนย์กลางปัญหาทั้งปวงในรอบใหม่นี้ โดยแอบอ้างชื่อปาร์กไปเรียกรับผลประโยชน์จากบริษัทเอกชนหลายสิบแห่ง เป็นเงินหลายสิบล้านเหรียญสหรัฐ แต่มีบริษัทที่จ่ายหนักสุดก็คือซัมซุง

แต่ก่อนจะเกิดกรณีชเวเกต (Choi gate) เกาหลีใต้ก็เพิ่งมีปัญหาเรื่องแชโบลให้เห็นเป็นระลอกมาตลอด 1-2 ปีที่ผ่านมา อาทิ การล้มละลายของ ฮันจิน ชิปปิ้ง การทุจริตของล็อตเต้ กรุ๊ป และการติดสินบนของเอสเค กรุ๊ป ซึ่งประธานเอสเคนั้นถึงกับต้องไปนอนในห้องขังมาแล้ว แต่สุดท้ายก็ได้ปาร์กกึนเฮช่วยให้อภัยโทษออกมา

ผู้เชี่ยวชาญหลายฝ่ายเห็นพ้องกันว่า แม้จะไม่ต้องถึงกับเล่นงานซัมซุง แต่เกาหลีใต้จะพลาดมหันต์หากปล่อยให้โอกาสทองเช่นนี้หลุดลอยไปโดยไม่ปฏิรูปใหญ่หรือทำอะไรสักอย่างกับ
แชโบล ซึ่งอาจนำไปสู่วัฏจักรปัญหาเช่นนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่าอีก

การจะยกเครื่องปัญหาใหญ่ระดับชาติแบบนี้ไม่สามารถทำได้ตามกลไกปกติ แต่ต้องใช้การขับเคลื่อนทางการเมือง บนแรงหนุนจากภาคพลังประชาชนที่จับตาอย่างใกล้ชิด ซึ่งตอนนี้ถือว่าเป็นช่วงเวลาที่สุกงอมมากพอที่เอื้อให้ว่าที่รัฐบาลใหม่แดนโสมขาวสามารถทำได้ เพราะแม้ที่สุดแล้วจะไม่ลากถึงซัมซุง แต่ก็ยังมีแชโบลอีกหลายแห่งที่ยังอยู่ในการสอบสวนของสำนักงานอัยการพิเศษ เช่น คดีของล็อตเต้ และฮุนได

ที่ผ่านมาและจนถึงปัจจุบัน เขตเศรษฐกิจใหญ่สุดอันดับ 4 ในเอเชียอย่างเกาหลีใต้ถือว่ามีพื้นฐานหลายอย่างที่ดีกว่าหลายประเทศในเอเชีย ทั้งโครงสร้างพื้นฐานที่เพียบพร้อม และความโดดเด่นเรื่องการวิจัยและพัฒนา จนขึ้นอันดับ 1 ประเทศที่มีนวัตกรรมที่สุดจากการจัดอันดับของบลูมเบิร์ก และหากสามารถนำไปสู่การยกเครื่องรื้อโครงสร้างภาคเอกชนแชโบลที่เป็นหัวใจสำคัญของประเทศได้ แม้จะค่อยๆ ปฏิรูปไปอย่างช้าๆ แต่อนาคตที่รออยู่ข้างหน้าก็คุ้มค่าพอต่อการจัดการช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อเช่นนี้