พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 (3)

ใน 2 ฉบับที่ผ่านมา ได้ชี้ให้เห็นถึงสาระสำคัญที่มีการแก้ไขพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2538 ไปแล้วใน 2 ประเด็น คือ เรื่องของการเพิ่มบทนิยามคำว่า “ข้อมูลการบริหารสิทธิ” การคุ้มครองข้อมูลการบริหารสิทธิ รวมถึงการคุ้มครองมาตรการทางเทคโนโลยี และข้อยกเว้นในพฤติการณ์ที่เกี่ยวข้อง

ในฉบับนี้จึงจะขอต่อด้วยเรื่องที่เกี่ยวกับผู้ให้บริการทางอินเทอร์เน็ต หรือที่ท่านผู้อ่านมักจะเห็นหรือได้ยินการพูดถึงคำว่า ISP (Internet Service Provider) ซึ่ง ISP มีบทบาทและความรับผิดชอบที่สำคัญ โดยเฉพาะในต่างประเทศ หลายประเทศที่สามารถปลดเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่ไม่ถูกต้อง ขัดต่อกฎหมาย เช่น การละเมิดลิขสิทธิ์ออกจากอินเทอร์เน็ตได้ อย่างไรก็ตาม ในกรณีของประเทศไทยซึ่งอยู่ระหว่างการปรับเปลี่ยน จึงอาจจะยังไม่ก้าวไปถึงขั้นนั้น แต่จำเป็นต้องพึ่งอำนาจของศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ดังปรากฏในสาระสำคัญข้างล่างนี้

ข้อจำกัดความรับผิดของผู้ให้บริการทางอินเทอร์เน็ต (Liability Limitation of ISP)

โดยได้เพิ่มนิยามคำว่า “ผู้ให้บริการ” ในมาตรา 32/3 วรรคสอง ให้หมายความว่า

1.ผู้ให้บริการแก่บุคคลอื่นในการเข้าสู่อินเทอร์เน็ต หรือให้สามารถติดต่อถึงกันโดยประการอื่นโดยผ่านระบบคอมพิวเตอร์ ทั้งนี้ไม่ว่าจะเป็นการให้บริการในนามของตนเองหรือในนามหรือเพื่อประโยชน์ของบุคคลอื่น เช่น TRUE AIS TOT เป็นต้น

2.ผู้ให้บริการเก็บรักษาข้อมูลคอมพิวเตอร์เพื่อประโยชน์ของบุคคลอื่น เช่น YouTube Facebook เป็นต้น

ในกรณีที่มีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่ามีการละเมิดลิขสิทธิ์ในระบบคอมพิวเตอร์ของผู้ให้บริการ เจ้าของลิขสิทธิ์อาจยื่นคำร้องขอต่อศาลเพื่อมีคำสั่งให้ผู้ให้บริการระงับการละเมิดลิขสิทธิ์นั้นได้

คำร้องต้องมีรายละเอียดโดยชัดแจ้งดังต่อไปนี้

1.ชื่อและที่อยู่ของผู้ให้บริการ

2.งานอันมีลิขสิทธิ์ที่อ้างว่าถูกละเมิดลิขสิทธิ์

3.งานที่อ้างว่าได้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์

4.กระบวนการสืบทราบ วันและเวลาที่พบการกระทำ และการกระทำหรือพฤติการณ์ ตลอดทั้งหลักฐานเกี่ยวกับการละเมิดลิขสิทธิ์

5.ความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากการกระทำที่อ้างว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์

6.คำขอบังคับให้ผู้ให้บริการนำงานที่ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ออกจากระบบคอมพิวเตอร์ของผู้ให้บริการ หรือระงับการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วยวิธีอื่นใด

เมื่อศาลได้รับคำร้องแล้ว ศาลจะทำการไต่สวน หากศาลเห็นว่ามีเหตุจำเป็นที่ศาลสมควรจะมีคำสั่งอนุญาตตามคำร้องนั้น ศาลก็จะมีคำสั่งให้ผู้ให้บริการระงับการกระทำที่อ้างว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ หรือนำงานที่อ้างว่าได้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ออกจากระบบคอมพิวเตอร์ของผู้ให้บริการภายในระยะเวลาที่ศาลมีกำหนด แล้วแจ้งคำสั่งนั้นให้ผู้ให้บริการทราบโดยไม่ชักช้า

หลังจากนั้น เจ้าของลิขสิทธิ์ก็จะต้องดำเนินคดีต่อผู้กระทำละเมิดลิขสิทธิ์ภายในระยะเวลาที่ศาลมีคำสั่ง

ในกรณีที่ผู้ให้บริการมิใช่ผู้ควบคุม ริเริ่ม หรือสั่งการให้มีการละเมิดลิขสิทธิ์ในระบบคอมพิวเตอร์ของผู้ให้บริการ และผู้ให้บริการนั้นได้ดำเนินการตามคำสั่งศาลแล้ว ผู้ให้บริการไม่ต้องรับผิดเกี่ยวกับการกระทำที่อ้างว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ที่เกิดขึ้นก่อนศาลมีคำสั่งและหลังจากคำสั่งศาลเป็นอันสิ้นผลแล้ว

นอกจากนี้ ผู้ให้บริการไม่ต้องรับผิดต่อความเสียหายใดๆ ที่เกิดขึ้นจากการดำเนินการตามคำสั่งศาลอีกด้วย

เช่น นายขาวเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์เพลงหนึ่ง ส่วนนายดำเป็นผู้ใช้บริการของผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต (ISP) ได้กระทำการละเมิดลิขสิทธิ์ โดยนำเพลงที่นายขาวเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ไปเผยแพร่บนเว็บไซต์ของ ISP นายขาวสามารถยื่นคำร้องต่อศาลมีคำสั่งให้ ISP นำเพลงนั้นออกจากเว็บไซต์ของ ISP ได้ ถ้า ISP นำออกตามคำสั่งศาลและไม่ได้เป็นผู้ริเริ่มควบคุม ริเริ่ม หรือสั่งการให้ละเมิด ISP ก็จะพ้นจากความรับผิดทั้งหมด ส่วนนายขาวก็จะสามารถดำเนินคดีละเมิดลิขสิทธิ์ต่อนายดำต่อไป

ดังนั้น ในกรณีของนักพูดนักแสดงตลกที่ถูกถ่ายทอดผลงานเป็นคลิปไปแจกจ่ายหรือเวียนให้ดูกันในไลน์หรือในอินเทอร์เน็ต จนทำให้ยอดขายแผ่นซีดีตก ย่อมมีทางออกในแง่กฎหมาย ประเด็นคือจะทำหรือไม่ และการดำเนินการทางกฎหมายจะมีผลกระแทกกลับมาอย่างไร ส่วนหนึ่งจึงขึ้นกับการปลูกฝังให้คนไทยมีความเข้าใจในเรื่องลิขสิทธิ์ สิทธิเจ้าของผลงาน และมีจิตสำนึกในเรื่องนี้อย่างมากๆ ตัวอย่างที่เห็นและพูดไม่ออกก็คือ ทั้งที่ผู้เขียนได้เขียนเรื่องนี้ไป 2-3 ตอนแล้ว วันก่อนยังได้รับคลิปการแสดงของคุณโน้สถึง 9 ตอน แถมคนส่งยังบอกว่าสนุกมากต้องดู เห็นได้ว่าคนส่งก็ส่งด้วยความบริสุทธิ์ใจ ต้องการจะแบ่งปันให้คนอื่นสนุกด้วยโดยไม่สนใจอะไรทั้งนั้น ผู้เขียนเห็นแล้วรู้สึกสงสารเจ้าของสิทธิมาก ก็เลยตัดทิ้งไปหมดโดยไม่เปิดดู แล้วก็ส่งกลับไปบอกว่า ตัดทิ้งหมดนะ ไม่ทราบว่าคนที่เวียนมาให้จะเข้าใจไหม