EFไทยแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ผ่าทางตันด้วยธุรกิจนวัตกรรมสังคม

โดย...สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ)

สมาชิก Eisenhower Fellowships สองตัวแทนจากไทยและหนึ่งเดียวจากสหรัฐอเมริกา ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ “นวัตกรรมทางสังคม” ช่วยแก้ปัญหาสังคมที่ยังคงไม่มีทางออก พร้อมแบ่งปันมุมมองและประโยชน์ที่ได้รับจากการเข้าร่วมเป็นหนึ่งใน Eisenhower Fellowships

เมื่อวันที่ 15 ธ.ค.ที่ผ่านมา Eisenhower Fellowships Alumni (Thailand) ร่วมกับสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) จัดงานสัมมนาสาธารณะในหัวข้อ “Solving Tough Problems through Innovative Social Businesses-Experiences from the US, Indonesia and Thailand” เพื่อถ่ายทอดประสบการณ์ผ่าทางตันปัญหา ด้วย “ธุรกิจนวัตกรรมทางสังคม” โดยมีตัวอย่างประสบการณ์จากในสหรัฐอเมริกา อินโดนีเซีย และไทย โดยมี แคทรีน ฟินเนย์ (Kathryn Finney) USA’s Eisenhower Fellowships 2016  สฤณี อาชวานันทกุล Thailand’s Eisenhower Fellow 2013 และ อาชว์ วงศ์จินดาเวศย์ Thailand’s Eisenhower Fellow 2016

ประเด็น “นวัตกรรมทางสังคม” คือเรื่องที่สังคมกำลังให้ความสนใจมากขึ้นในระยะนี้ เพราะมีส่วนสำคัญที่ทำให้ภาคธุรกิจเข้ามามีส่วนแก้ไขปัญหาสังคมไปพร้อมๆ กัน ในช่วงที่ผ่านมาจึงเกิดธุรกิจที่ก่อตั้งโดยผู้ประกอบการซึ่งมองเห็นช่องทางความเป็นไปได้ของแนวทางการแก้ปัญหาที่เรื้อรังในสังคม ผ่านการดำเนินธุรกิจแสวงหากำไรในลักษณะ “กิจการเพื่อสังคม” หรือ “Social Enterprise” เพิ่มมากขึ้น ซึ่งธุรกิจลักษณะนี้เน้นการหารายได้เพื่อหล่อเลี้ยงกิจการเช่นเดียวกับธุรกิจอื่น แต่อยู่บนพื้นฐานและเป้าหมายเพื่อการพัฒนาสังคมในแง่มุมต่างๆ อย่างยั่งยืน

แคทรีน ฟินเนย์ (Kathryn Finney) สมาชิก Eisenhower Fellowships ปี 2016 จากสหรัฐอเมริกา ผู้ก่อตั้งและกรรมการผู้จัดการ Digital Undivided กิจการเพื่อสังคม ที่มีเป้าหมายแก้ไขปัญหาการแบ่งแยกและกีดกันผู้มีความต่างทางเพศ เชื้อชาติ และสีผิวในสหรัฐอเมริกา ด้วยการระดมทุนและทำกิจกรรมเพื่อส่งเสริมให้สตรีผิวสีและสตรีผู้มีเชื้อสายละตินอเมริกัน ได้มีบทบาทการเป็นผู้นำในกิจการเพื่อสังคมและสรรค์สร้างนวัตกรรมความรู้ ความคิด เพื่อการริเริ่มธุรกิจสตาร์ทอัพให้ต่อยอดไปได้ตามที่ตนต้องการ กิจการของแคทรีนเป็นที่ประจักษ์ต่อสังคมว่าความแตกต่างทางเพศสภาพและเชื้อชาติไม่ใช่อุปสรรค หรือเงื่อนไขของหน้าที่การงานหรือการเป็นเจ้าของธุรกิจอีกต่อไป

การเป็นสมาชิก USA’s Eisenhower Fellowships ปีล่าสุดนี้ ทำให้ฟินเนย์ได้เดินทางมายังไทยและอินโดนีเซีย ได้เก็บเกี่ยวประสบการณ์ในสิ่งที่ตนสนใจ คือ บทบาทของรัฐบาลกับเอกชนในการสนับสนุน “กิจการเพื่อสังคม” โดยเฉพาะกิจการที่เกี่ยวข้องกับความเท่าเทียมกันของสตรีทุกเชื้อชาติ สีผิว เพื่อถอดบทเรียนนำไปประยุกต์กับกิจการเพื่อสังคมที่ทำอยู่ในปัจจุบัน

อาชว์ วงศ์จินดาเวศย์ Thailand’s Eisenhower Fellow คนล่าสุด ผู้ก่อตั้งและซีอีโอ SocialGiver.com ธุรกิจเพื่อสังคม ที่มีจุดเริ่มต้นจากการมองเห็นปัญหาจำนวนมากในสังคมไทยที่ยังรอการแก้ไข ทั้งเด็ก ผู้พิการ การศึกษา สุขภาพ และภัยพิบัติ เป็นต้น

จึงเป็นที่มาของการก่อตั้ง SocialGiver.com ให้เป็นสื่อกลางในรูปแบบเว็บไซต์ เปิดให้ทุกคนเข้ามามีส่วนร่วมสร้างความเปลี่ยนแปลง ด้วยการเลือกซื้อสินค้า มื้ออาหาร หรือบริการที่พัก โรงแรม ผ่านเว็บไซต์ในราคาพิเศษที่ได้รับจากภาคธุรกิจที่ต้องการสร้างความเปลี่ยนแปลงทางสังคมเช่นเดียวกัน และจำนวนเงินที่ลูกค้าจ่ายผ่าน SocialGiver ทั้งหมด จะถูกนำไปช่วยโครงการเพื่อสังคมที่ลูกค้าต้องการสนับสนุน

ประสบการณ์ที่ได้รับจากการเป็น Thailand’s Eisenhower Fellow ในปีนี้ คือการได้ต่อยอดมุมมองและความคิดต่อการทำธุรกิจเพื่อสังคม จากการที่ได้เข้าร่วมโปรแกรมด้าน Social Enterprise โดยใช้โอกาสนี้เรียนรู้การทำธุรกิจเพื่อสังคมของสหรัฐอเมริกาด้วยการเลือกพบกับคนหลากหลาย เพื่อนำความรู้ที่ได้มาประยุกต์ใช้ในธุรกิจของตน เพื่อขยายฐานเครือข่ายภาคธุรกิจและลูกค้าออกไปยังตลาดต่างประเทศเร็วๆ นี้

สฤณี อาชวานันทกุล Thailand’s Eisenhower Fellow 2013 ผู้ก่อตั้งและกรรมการผู้จัดการ บริษัท ป่าสาละ (Sal Forest) บริษัทจุดประกายและสื่อสารสาธารณะว่าด้วยธุรกิจที่ยั่งยืนในประเทศไทย ตลอดจนการวัดผลลัพธ์ทางสังคม และผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุนดังกล่าว โดยได้แบ่งปันประสบการณ์ในช่วงที่เดินทางไปร่วมโปรแกรมเมื่อปี 2013 ในฐานะผู้ก่อตั้งสำนักข่าว Thaipublica ซึ่งเป็นสำนักข่าวสืบสวนสอบสวนประเด็นเชิงลึกในสังคม มีเป้าหมายในการดำเนินงานไม่ต่างจากกิจการเพื่อสังคม คือต้องการชี้ให้สังคมเห็นปัญหาและเสนอแนวทางการแก้ไขเป็นหลักใน 3 เรื่อง ได้แก่ คอร์รัปชั่นของภาครัฐ ความโปร่งใสของภาคธุรกิจ และสื่อสารประเด็นทางสังคมที่จะช่วยให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน ผ่านการนำเสนอเนื้อหาข่าวสารที่มีคุณภาพ

การเข้าร่วมโปรแกรม Eisenhower Fellowships เปิดโอกาสให้สฤณีได้เก็บเกี่ยวประสบการณ์ด้าน Social Media ของสำนักข่าวต่างประเทศ และได้ช่วยให้คำตอบว่าองค์กรและนักข่าวสืบสวนสอบสวนหล่อเลี้ยงตัวเองอย่างยั่งยืนได้อย่างไร เนื่องจากธุรกิจกลุ่มนี้ไม่ได้ทำรายได้ทางการเงิน หรือมีผลกำไรสูง ทำให้ทุกแห่งจำเป็นต้องเปิดหารายได้จากหลายทาง เช่นเดียวกับ Thaipublica ที่เปิดรับเงินบริจาคจากผู้ที่ต้องการอ่านข่าวสืบสวนสอบสวนเชิงลึกและขายพื้นที่โฆษณาร่วมด้วย ซึ่งหลังจากนี้ยังต้องเพิ่มแนวทางการหารายได้เพื่อให้บุคลากรและองค์กรสามารถสื่อสารงานข่าวคุณภาพแก้ไขปัญหาสังคมได้ต่อไป

นอกจากนี้ ฟินเนย์ยังได้ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์โมเดลธุรกิจที่ยั่งยืนของกิจการเพื่อสังคม ในลักษณะการขายสินค้าของ Whole Foods Market สหรัฐอเมริกา ที่มีกุญแจสำคัญคือการผลิตและขายสินค้าเกรดพรีเมียมแก่ลูกค้า และทำให้ลูกค้าเห็นถึงผลจากการซื้อสินค้าแล้วสามารถช่วยเหลือเกษตรกรรายเล็กให้มีความเป็นอยู่ที่ดี ส่งเสริมระบบฟาร์มแบบเปิด จนกลายเป็นแรงผลักดันให้บริษัทยักษ์ใหญ่ต้องปรับตัวตาม ลูกค้าจึงเห็นความคุ้มค่า เต็มใจที่จะจ่ายในราคาสูง Whole Foods Market จึงเติบโตจนสามารถขยายกิจการได้

ส่วนบทบาทภาครัฐในการสนับสนุนกิจการเพื่อสังคม ฟินเนย์ยกตัวอย่างสหรัฐอเมริกาที่รัฐบาลจะคัดสรรและมอบเงินสนับสนุนให้กับบริษัทที่ใช้นวัตกรรมสังคมในการตั้งต้นธุรกิจ ส่วนอินโดนีเซียรัฐบาลช่วยอำนวยความสะดวกด้วยการเป็น Matchmaker หาผู้มีความรู้ ถ่ายทอดประสบการณ์ให้กับผู้ที่ต้องการทำกิจการ อีกทั้งภาครัฐมีบทบาทสำคัญในการออกแบบวิธีการกำกับดูแลกิจการ ที่จะช่วยส่งเสริมให้เกิดนวัตกรรมพัฒนาสังคม เพื่อให้กิจการทางสังคมเกิดขึ้นได้ ดังตัวอย่าง Gojek บริการช่วยผู้โดยสารในการหาจักรยานยนต์รับจ้างในช่วงรถติดเร่งด่วน จนได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก

ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย และ Thailand’s Eisenhower Fellow 2008 กล่าวว่า Eisenhower Fellowships มีจุดประสงค์ในการพัฒนาและสร้างเครือข่ายของผู้นำรุ่นใหม่จากประเทศต่างๆ ทั่วโลก เพื่อให้ผู้นำเหล่านี้มีขีดความสามารถสูงและวิสัยทัศน์กว้างไกลขึ้น สามารถมีส่วนร่วมในการพัฒนาประเทศและสร้างสันติภาพในโลกได้อย่างเต็มศักยภาพ ในแต่ละปีจะมีผู้นำรุ่นใหม่ประมาณ 35 คนจากประเทศต่างๆ ทั่วโลกที่ได้รับคัดเลือกเป็น Fellow เดินทางไปสหรัฐอเมริกา เป็นเวลาประมาณ 7 สัปดาห์ เพื่อพบปะและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้นำในด้านต่างๆ

ที่ผ่านมามี Fellow จากไทยจำนวนหนึ่งได้รวมกลุ่มกันจัดตั้ง Eisenhower Fellowships Alumni Thailand ขึ้นเมื่อปี 2552 เพื่อเชิญชวนผู้สนใจสมัครเข้าเป็น Fellow และเพื่อมีส่วนช่วยประเทศไทยและเพื่อดำเนินการด้านสาธารณประโยชน์ ปัจจุบันมี Fellow จากไทยในด้านต่างๆ มากกว่า 40 คน