พรของพ่อหลวง

อุปนิสัยประจำชาติอย่างหนึ่งของไทย คือความเชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ อิงศาสนาบ้างไม่อิงบ้าง พระพุทธเจ้ามิได้ทรงปฏิเสธสิ่งศักดิ์สิทธิ์และปาฏิหาริย์ แต่ทรงสอนว่าศรัทธาต้องกำกับด้วยปัญญา และทรงเน้นว่า “ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน” อยากได้อะไรก็จงสร้างเหตุปัจจัยขึ้นมา  

การให้พรเป็นการส่งความปรารถนาดีให้ผู้รับ ให้ได้ ให้มี ให้เป็น ในสิ่งดีๆ แต่บ่อยครั้งจะเน้นทางโลก เช่น ขอให้ร่ำรวย ขอให้ได้ตำแหน่ง ขอให้สอบได้ ทั้งให้ได้อย่าง “ทันใจ-สำเร็จรูป” บางทีอัญเชิญให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ช่วยโดยไม่คำนึงถึงเหตุปัจจัยที่จะทำให้สิ่งดีๆ นั้นมีโอกาสเกิดขึ้นจริง

แต่พรของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชนั้นจะเน้นทางธรรม จากพระราชดำรัสในงานทรงดนตรีเป็นการส่วนพระองค์ที่มหาวิทยาลัยต่างๆ ในช่วงกว่าทศวรรษก่อนวันที่ 14 ต.ค. 2516 เป็นแนวเดียวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทั้งในการพึ่งพาตนเอง การสร้างเหตุปัจจัย และการไม่หวังผลจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ 

พรของพระองค์มักแบ่งได้เป็น 2 ส่วน ขออนุญาตใส่ (1) และ (2) กำกับดังนี้

(1) “...พรที่จะให้สอบได้ก็เคยพูดมาทุกปีว่าต้องมีให้ครบองค์...” ต้องตั้งใจเรียน เอาใจใส่ทบทวน ต้องคิดต้อง “ออกกำลังสมอง” (ธรรมศาสตร์ 2514)  (2) “ถ้าครบองค์แล้วก็ขอให้ทุกคนมีพลังจิตให้สามารถรวบรวมสติ” ...สามารถนำความรู้มาตอบข้อสอบได้ถูกต้อง ผ่านขั้นตอนจนได้ปริญญา (ธรรมศาสตร์ 2512) 

(1) “จะให้พรที่ไหนก็ตามต้องมีอารัมภบทว่า (1) “ท่องหนังสือดี”...หมายถึงใส่ใจ ถึงเวลาเรียนก็เรียน คือมีสติในการกระทำของตน คนนั้นมีหวังสอบไล่ได้โดยที่เป็น “พรในตัว” (2) แต่พรที่จะให้คือ ให้ทุกคนมีกำลังใจที่จะมีสมาธิ มีพลัง ...มีความเพียร...”  ที่จะเล่าเรียนและทำสอบให้ได้ดีที่สุด (จุฬาฯ 2512)

(1) “ทุกคนถ้ามีความคิดพิจารณาแล้ว ก็เท่ากับ “รับพรไปกว่าครึ่ง” แล้ว” เพราะถ้าเรียนอย่างคิดพิจารณาย่อมจะทำให้วิชาเข้าไปในสมองดีสามารถสอบผ่านได้ (2) “อีกครึ่งหนึ่งคือ ถ้าทำจิตที่แจ่มใสผ่องใสก็สามารถที่จะตอบปัญหาได้สอบได้... ขอให้ทุกคนถึงพร้อมด้วยสติปัญญา ด้วยความเข้มแข็ง ด้วยความมีไหวพริบ” (จุฬาฯ 2514)

พรของพระองค์ ซึ่งน่าจะรวมถึงพรโดยทั่วไปด้วย “จะมีประโยชน์เฉพาะผู้ที่พยายามดี...แต่ถ้าไม่พยายาม พรเท่าไรๆ ก็จะเกิดเป็นผลสำเร็จไม่ได้ (มหิดล ปี 2513) สังเกตว่าทรงเน้นความเพียรตั้งแต่26 ปีก่อนพระราชนิพนธ์พระมหาชนก

จากพร 2 ส่วน จะเห็นว่าทรงสอนให้อยู่กับความเป็นจริง (1) อยากได้อะไรก็ต้องสร้างของเหตุปัจจัยในเชิงรูปธรรม ซึ่งเป็น“พรในตัว” หรือ “รับพรไปกว่าครึ่ง” แล้ว (2) สิ่งที่ต้องสร้างในเชิงนามธรรมนั้นก็จะพระราชทานพรให้เป็นกำลังใจ เช่น ให้มีสติและมีพลัง

ในด้านนามธรรมมีพระราชดำรัสถึงการอธิษฐาน พลัง โชค และความศักดิ์สิทธิ์ด้วย อาทิ...

 “ที่ให้พรนี้ก็ขอให้ทุกคนตั้งจิตอธิษฐานก่อน...จิตนิ่งแล้ว...คราวนี้เข้าสอบให้เข้มแข็ง ทุกสิ่งทุกอย่างที่เรียนมาแล้วก็จะตอบได้” (ธรรมศาสตร์ 2513)

แม้ทรงทราบดีว่า “โชค” ก็มีบทบาทในความสำเร็จ แต่ทรงถือว่าเป็นปัจจัยย่อย “อาจจะมีเรื่องโชคนิดหน่อย จึงขอให้พรให้ทุกคนได้มีโชคดีที่จะสอบไล่ได้” (ธรรมศาสตร์ 2514) (1) “ถ้าโชคจะช่วยได้ก็ขอให้ช่วยทุกคน” (จุฬาฯ 2514)

ทรงวิเคราะห์ให้นักศึกษาอย่างทะลุปรุโปร่ง “ถ้าสอบไล่ได้โดยไม่ต้องเรียนก็ไม่มีความหมายอะไร” เพราะการสอบผ่านที่ทำให้ได้ปริญญานั้น “สำคัญที่สุดคือความสำเร็จในการที่แสวงหาความรู้เพื่อเป็นรากฐานสำหรับชีวิตในอนาคต” (ธรรมศาสตร์ 2514)  

มีพระราชดำรัสน่าสนใจเกี่ยวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ธรรมศาสตร์ 2515 ว่า “การสอบไม่ใช่เรื่องของพรที่จะให้พร ...ถ้ามีโชคดี สิ่งศักดิ์สิทธิ์ต่างๆ ก็คงช่วยเหลือ เพราะว่าได้รวมจิตคือการสวดมนต์ขอพรก็หมายความว่าเป็นการรวมจิตให้แข็งแรงแข็งแกร่ง...”

ความศักดิ์สิทธิ์นั้นเชื่อมโยงกับพลัง ซึ่งทรงให้ความสำคัญมากทีเดียว ทว่าต้องเป็นพลังที่ดีงาม “เมื่อมีพลังจิตแล้วก็สามารถฟันฝ่าอุปสรรคได้ทุกอย่าง ...ก็ขอให้พรให้ทุกคนสามารถทำพลังจิตที่ซื่อตรงและมีผล มีประสิทธิภาพ” (ธรรมศาสตร์ 2516)

แม้พรจากพ่อหลวงจะเป็นคำสอนที่ต้องไปทำต่อ มากกว่าพรที่ “ทันใจ-สำเร็จรูป” แต่ปีแล้วปีเล่าเหล่านิสิตนักศึกษาก็ยังอยากได้ เพราะคงรู้สึกในความศักดิ์สิทธิ์ของผู้พระราชทานพร พระเจ้าแผ่นดินถือเป็นสมมติเทพแต่กลับทรง “ติดดิน” ตามที่สมเด็จพระบรมราชชนนีฯ มีรับสั่งกับพระองค์ถึงความหมายของพระนาม “ภูมิพล” ที่แปลว่า กำลังของแผ่นดิน ว่า “แม่อยากให้เธออยู่กับดิน”

นอกจากการครองแผ่นดินโดยธรรมซึ่งเป็นที่ประจักษ์ต่อทุกฝ่าย จะว่าไปแล้วพรที่มีค่าที่สุดจากพ่อหลวงรัชกาลที่ 9 คือ การวางพระองค์ที่ “ติดดิน” ให้ประชาชนรู้สึกใกล้ชิดดั่ง “พ่อ”

ทำให้เกิดความรัก เทิดทูน และรู้สึกว่าเป็นสิริมงคลแก่ชีวิตที่จะได้รับพระราชทานคำสอนจากพระองค์ ก็นับเป็นพรที่แสนประเสริฐแล้ว