ล้างทุจริตกรมศุล นำร่องปราบโกงประเทศ

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

กรมศุลกากรได้ชื่อว่าเป็นหน่วยงานของรัฐที่มีการทุจริตคอร์รัปชั่นมากที่สุดแห่งหนึ่ง เนื่องจากเป็นประตูการค้าของประเทศ การนำเข้าส่งออกสินค้าในแต่ละปีมีมูลค่านับล้านล้านบาทต่อปี

ตั้งแต่รัฐบาลนี้เข้ามาบริหารประเทศ ได้ชูนโยบายการปราบทุจริตของประเทศเป็นวาระแห่งชาติ แต่ที่ผ่านมาการปราบปรามทุจริตของกรมศุลกากรก็ยังไม่มีความชัดเจนมากกว่าในอดีตเท่าใดนัก เห็นได้จากค่าสินบนรางวัลนำจับของกรมศุลกากรเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ปีงบประมาณ 2559 เพิ่มขึ้นเป็น 3,214 ล้านบาท จากปีงบประมาณ 2558 อยู่ที่ 3,162 ล้านบาท

นอกจากนี้ หากพิจารณารางวัลสินบนนำจับในรอบ 5 ปีที่ผ่านมามีจำนวนสูงขึ้นกว่าเดิมอยู่ที่ประมาณ 3,000 ล้านบาท เทียบกับ 5 ปีก่อนหน้านั้นอยู่ที่ 1,000-2,000 ล้านบาท แสดงให้เห็นว่าการทุจริตเลี่ยงภาษีทวีความรุนแรงมากขึ้น

แต่เมื่อกลางปีที่ผ่านมา อภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ รมว.คลัง ให้ความสำคัญในเรื่องการปราบปรามทุจริตของกระทรวงการคลังเพื่อให้เป็นองค์กรนำร่องของประเทศ โดยการทำโครงการ “กระทรวงการคลัง คุณธรรม โปร่งใส ไร้ทุจริต” ซึ่งจะต้องทำให้เกิดผลทางปฏิบัติจริงไม่ได้เป็นโครงการที่ทำขึ้นมาเพื่อสร้างภาพให้ดูดีแล้วผ่านเลยไปเท่านั้น

รมว.คลัง ตั้งเป้าสูงว่าโครงการนี้จะต้องทำให้กระทรวงการคลังเป็นหน่วยงานที่ปลอดจากการทุจริตของเจ้าหน้าที่ให้ได้รวดเร็วที่สุด ได้สั่งการให้ทุกหน่วยงานของกระทรวงการคลังเป็นองค์กรคุณธรรม โดยให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับหน่วยงานของกรมศุลกากร และให้กรมศุลกากรนำร่องเรื่ององค์กรคุณธรรม กับ 5 ด่านใหญ่ของประเทศ ได้แก่ด่านลาดกระบัง ด่านแหลมฉบัง ด่านหนองคาย ด่านเชียงของ และด่านปาดังเบซาร์ ให้ปลอดการทุจริตของเจ้าหน้าที่ให้ได้ หากยังพบว่ามีการทุจริตจะต้องดำเนินการเอาผิดขั้นเด็ดขาด

หลังจากนั้นก็พบว่า มีประเด็นร้อนในกรมศุลกากรหลายเรื่อง เช่น กรณีปัญหาการนำน้ำมันจากภายในประเทศไปใช้เพื่อกระบวนการผลิตบนแท่นขุดเจาะน้ำมันในทะเลระยะทางเกิน 12 ไมล์ทะเล ของบริษัท เชฟรอน (ประเทศไทย) ว่า สามารถขอคืนภาษีสรรพสามิตและภาษีมูลค่าเพิ่มเพราะถือว่าเป็นการส่งออกได้หรือไม่ จากที่มีการขอคืนภาษีมาตั้งแต่ปี 2554 ซึ่งตอนนี้กรมศุลกากรอยู่ระหว่างส่งเรื่องให้คณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาชี้ขาด

ซึ่งในระหว่างนี้ อภิศักดิ์ได้ตั้งคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริงเรื่องนี้ไปพร้อมกันว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร และมีเจ้าหน้าที่คนไหนเข้าไปเกี่ยวข้อง เพื่อแสดงให้เห็นว่าการทำให้กระทรวงการคลังเป็นองค์กรคุณธรรม มีการดำเนินการสอบที่มาที่ไปโดยที่ยังไม่ต้องรอผลชี้ขาดของคณะกรรมการกฤษฎีกาชี้ถูกชี้ผิด

การดำเนินการดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า การดำเนินการนี้เป็นการเอาจริงเอาจังกับผู้ที่กระทำไม่ถูกต้องทั้งภาคเอกชน และข้าราชการ เช่นกรณีปัญหาของบริษัท เชฟรอน นอกจากจะสร้างความวิตกให้กับผู้ประกอบการแล้ว ยังทำให้ผู้บริหารกระทรวงการคลังและกรมศุลกากรนั่งไม่ติดจำนวนมาก เพราะหากคณะกรรมการกฤษฎีกาตีความว่าการขอคืนภาษีไม่ถูกต้องก็จะเป็นเรื่องใหญ่ของการทุจริตคอร์รัปชั่นของกรมศุลกากร จะโดยเจตนาหรือไม่ก็เป็นเรื่องที่ต้องต่อสู้กันต่อไป อย่างไรก็ตามหากคณะกรรมการกฤษฎีกาตีความว่าขอคืนได้ก็ทำให้ทุกฝ่ายรอดตัวไป

กรณีล่าสุดที่เป็นส่วนหนึ่งของการเอาจริงเอาจังเรื่องการปราบทุจริตของกรมศุลกากร หนีไม่พ้นประเด็นร้อนเรื่องการนำเข้ารถเมล์เอ็นจีวี ที่ผู้นำเข้าออกมาเปิดเผยว่า กรมศุลกากรไม่ยอมตรวจปล่อยรถเมล์เอ็นจีวีที่นำเข้าจากประเทศมาเลเซียจำนวน 100 คัน ทำให้โครงการนี้ล่าช้า และประชาชนจะไม่ได้ใช้ตามนโยบายของรัฐบาล

อย่างไรก็ตาม กรมศุลกากรตอบโต้เรื่องนี้ทันควันว่าการนำเข้ารถเมล์เอ็นจีวีของผู้นำเข้ามีการแจ้งแหล่งที่มาของสินค้าเป็นเท็จ โดยผู้นำเข้าแจ้งเป็นรถที่ผลิตจากประเทศมาเลเซียเพื่อใช้สิทธิข้อตกลงการค้าเสรี หรือ อาฟตา จะได้รับการยกเว้นภาษีนำเข้า แต่กรมศุลกากรตรวจพบว่าเป็นรถที่ผลิตในประเทศจีนซึ่งต้องเสียภาษีนำเข้า 40%

กรมศุลกากรยังดำเนินการตรวจสอบเข้มพบว่า รถดังกล่าวได้บรรทุกใส่ตู้คอนเทนเนอร์ขนออกจากประเทศจีน แล้วส่งเข้าไปยังประเทศมาเลเซีย จากนั้นจึงส่งออกมาที่ประเทศไทย ซึ่งกรมศุลกากรจะเร่งตรวจสอบข้อเท็จจริงและประสานความร่วมมือไปยังศุลกากรมาเลเซีย เกี่ยวกับการผลิตและการออกใบขนสินค้า รวมถึงขอไปดูโรงงานผลิตด้วย หากตรวจสอบพบว่าการนำเข้าไม่ถูกต้องจะถือว่าบริษัท เบสท์ริน ฉ้อฉล สำแดงการนำเข้าเพื่อเสียภาษีเป็นเท็จทันที และจะต้องจ่ายภาษีนำเข้า 40% ของมูลค่ารถเมล์เอ็นจีวี รวมค่าปรับ 2 เท่าของมูลค่าภาษีที่ชำระไม่ครบ

การดำเนินการของกรมศุลกากรแสดงให้เห็นว่า การปราบปรามทุจริตทำได้หากกรมศุลกากรไม่ร่วมมือกับเอกชน และดำเนินการตรวจสอบอย่างจริงจังจนทำให้ผู้ประกอบการที่หวังจะทำไม่ถูกต้อง ไม่สามารถทำได้อีกต่อไป อย่างไรก็ตามการดำเนินการของกรมศุลกากรก็ต้องดำเนินการให้ถึงที่สุดเพื่อเป็นบรรทัดฐานให้เอกชนรายอื่น และไม่ดำเนินการไม่ถูกต้องอีกต่อไป

การดำเนินการกรณีปัญหาของกรมศุลกากรที่เกิดขึ้นแสดงให้เห็นว่า การดำเนินโครงการกระทรวงการคลังคุณธรรม ที่อภิศักดิ์พยายามขับเคลื่อนเริ่มได้ผลระดับหนึ่ง เพราะโครงการที่มีปัญหาดังที่เห็นเป็นกรณีใหญ่ เม็ดเงินภาษีอาจจะสูญเสียนับร้อยนับพันล้านบาท

นอกจากนี้ ก่อนหน้ามีโครงการนี้กรมศุลกากรก็ได้ให้ความสำคัญกับการปราบปรามทุจริตการขอคืนภาษี หลังจากมีปัญหาการขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่มจากการส่งออกเป็นเท็จของกรมสรรพากร ทำให้ประเทศเสียหายกว่า 4,000 ล้านบาท และมีอธิบดีกรมสรรพากรที่เกี่ยวข้อง ซึ่งตรวจสอบพบว่าผู้มีส่วนเกี่ยวข้องถูกให้ออกจากราชการ และอยู่ระหว่างถูกดำเนินดดีอาญาเพราะร่ำรวยผิดปกติ

โดยที่ผ่านมากรมศุลกากรได้ดำเนินการเอาผิดกับบริษัทในตลาดหลักทรัพย์มีการขอคืนภาษีเป็นเท็จจากการส่งออกเหล็ก หลังจากกรมศุลกากรได้จับกุมสินค้าประเภทท่อเหล็กปริมาณ 1.64 หมื่นชิ้น น้ำหนัก 4.81 แสนกิโลกรัม ซึ่งผู้ส่งออกได้ทุจริตฉ้อฉลในการขอคืนเงินอากร โดยการส่งสินค้าออกไปยัง สปป.ลาวทางด่านศุลกากรมุกดาหาร หลังจากนั้นก็นำเข้าสินค้าดังกล่าวกลับมาไทย ทำการเวียนเทียนส่งออกเพื่อขอคืนภาษีทำให้ประเทศเสียหายกว่า 100 ล้านบาท

ทั้งนี้ การดำเนินการปราบปรามทุจริตในกรมศุลกากรรอบใหม่ภายใต้โครงการกระทรวงการคลังคุณธรรม แม้ว่าไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่การดำเนินการนี้หากทำได้ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้จะส่งผลดีกับประเทศทั้งภาพลักษณ์ของประเทศไทยดีขึ้น ดึงดูดนักนักลงทุนเข้ามาในประเทศมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม การดำเนินการดังกล่าวที่เป็นผลงานออกมาให้เห็นตอนนี้ยังเป็นส่วนน้อยของปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่นในกรมศุลกากรที่มีอยู่ และหลายเรื่องก็ถูกดองไม่มีการเอาผิดอย่างจริงจัง เช่น กรณีเอาผิดเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้ารถหรูและมีการสำแดงราคาต่ำเพื่อเสียภาษีน้อย ซึ่งเป็นการร่วมมือของผู้ประกอบการและเจ้าหน้าที่กรมศุลกากร

ดังนั้น โครงการกระทรวงการคลังคุณธรรม โดยเฉพาะการนำร่องปราบโกงในกรมศุลกากร ต้องนำคนผิดไม่ว่าจะเป็นเอกชนหรือข้าราชการมาลงโทษตามกฎหมาย หากพบว่ามีการร่วมมือกันทุจริตคอร์รัปชั่น เพราะหากดำเนินการให้ถึงที่สุดไม่ได้ การปราบปรามทุจริตของกรมศุลกากรก็จะล้มเหลวอีกรอบ ไม่สามารถเป็นตัวนำร่องการปราบโกงของประเทศตามที่รัฐบาลคาดหวังไว้ได้