การฑูตเชิงลับสไตล์ไทย-พม่า

....สุเทพ กล่ำทวี

คราวก่อนได้กล่าวถึงการดำเนินการทางการทูตระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาในรอบปีที่ผ่านมา ครั้งนี้มาดูกันต่อถึงข้อดีข้อเสียของการใช้การทูตทางลับและการทูตทางแจ้ง ตลอดจนการทูตแบบตั้งรับและการทูตแบบรุก

บรรดาผู้นำรัฐบาลไทยและเจ้าหน้าที่เกี่ยวข้องต้องไม่ลืมว่าชัยชนะทางการทูตไม่เหมือนชัยชนะจากการแข่งขันกีฬาทุกประเภทซึ่งจะสามารถรู้ผลแพ้ชนะกันได้ทันทีหลังจบการแข่งขัน แต่ชัยชนะทางการทูตต้องดูกันยาวๆ และต้องมีการปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ (Strategies) หรือนโยบาย (Policy) ให้สอดคล้องตามแต่สถานการณ์

ทั้งนี้ เพื่อให้ฝ่ายตนได้เปรียบมากที่สุดเท่าที่จะสามารถกระทำได้และต้องไม่ลืมว่าขณะที่ฝ่ายเราเอาแต่ตั้งรับฝ่ายเขมรเขากลับรุกคืบทั้งด้านการทูตและการปฏิบัติจริงในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง เช่น การไม่ลดละของจำนวนประชากรชาวเขมรที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในผืนแผ่นดินของประเทศไทยเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทั้งๆ ที่ไทยได้ทำหนังสือประท้วงไปแล้วกว่า 20 ครั้ง หรือการที่ล่าสุดนายกฯ ฮุนเซนได้อาศัยความเก๋าทำหนังสือถึงนายบันคีมุน เลขาธิการสหประชาชาติ (ยูเอ็น) เพื่อดึงเอาองค์กรระหว่างประเทศเข้ามาเกี่ยวข้องและเพื่อผลประโยชน์ของเขมรเองก็เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่าเขมรยังเดินหน้าทางการทูตอยู่อย่างต่อเนื่อง เพื่อเอาชนะประเทศไทยให้ได้โดยเฉพาะในประเด็นการพิพาทบริเวณปราสาทพระวิหาร

ผู้นำไทยหลายท่านและบรรดานักวิชาการด้านการต่างประเทศของไทยหลายท่านอาจจะมองว่ายิ่งนายกฯ ฮุนเซนดำเนินการทางการทูตแบบห้าวหาญมากเพียงใด ยิ่งเป็นประโยชน์ต่อประเทศไทยในการชี้แจงตอบโต้มากเท่านั้น

แต่ผู้เขียนกลับมองว่ายิ่งผู้นำเขมรดำเนินการทางการทูตมากเพียงใด (ทั้งทางลับหรือทางแจ้ง) กลับจะทำให้เห็นภาพของความอ่อนแอด้านการทูตและด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของรัฐบาลไทยมากขึ้นเท่านั้น และถ้าไม่มีการแก้ไขหรือดำเนินการใดๆ เพื่อจะเปลี่ยนจากการทูตแบบตั้งรับ (Defensive Diplomacy) มาเป็นการทูตแบบเชิงรุก (Offensive Diplomacy) อีกหลายรัฐบาลก็ยังจะต้องปวดหัวกับแท็กติกและการดำเนินการทางการทูตและการต่างประเทศของนายกฯ ฮุนเซนอย่างไม่มีที่สิ้นสุด

ผู้เขียนเห็นว่าแม้กระทั่งในประเทศมหาอำนาจหลายประเทศในโลก เช่น สหรัฐอเมริกา เขาก็ยังรู้จักใช้เทคนิคการผสมผสานระหว่างการทูตสาธารณะกับการทูตเชิงลับเพื่อให้ประเทศของตนเองได้เปรียบประเทศฝ่ายตรงข้าม ทั้งเรื่องการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม และถ้ารัฐบาลไทยยังคงเพิกเฉยต่อการดำเนินการทางการทูตและการต่างประเทศของเขมรหรือดำเนินการในลักษณะตั้งรับหรือตอบโต้ผ่านทางการให้สัมภาษณ์ไปวันๆ อีกไม่นานประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคอาเซียนจะพากันนั่งหัวเราะเยาะขีดความสามารถด้านการทูตและการต่างประเทศของไทยอย่างแน่นอน