พ่อเมืองจาการ์ตาและชุมชนชาวชวา

ผมได้พูดคุยกับ ป๊ะ อูดิน บริกรชาวอินโดนีเซียเชื้อสายชวา วัย 34 ปี ในกรุงจาการ์ตา ผู้ร่วมรับรู้และเห็นการเปลี่ยนแปลงของเมืองแห่งนี้มาโดยตลอด ซึ่งมีประชากรหนาแน่นถึง 3.1 หมื่นคน/ตารางกิโลเมตร และประกอบด้วยชุมชนชาวมุสลิมเป็นส่วนใหญ่ ภายใต้การปกครองดูแลของ บาสุกี จาฮายา เปอร์นามา หรือ อาฮก ผู้ว่าการกรุงจาการ์ตา ที่ถูกชาวอินโดนีเซียจำนวนมากชุมนุมขับไล่นับตั้งแต่ต้นเดือน พ.ย. จากกรณีการกล่าวดูหมิ่นศาสนาอิสลาม

“ตอนที่คุณมาสัมภาษณ์ผมครั้งแรกในเขตตานะห์ อะบัง หลายอย่างแตกต่างไปจากตอนนี้มาก สภาพเมืองโดยรอบไร้ระเบียบและสกปรกมากกว่านี้ มีพวกหัวขโมยโผล่มารีดไถเงินและขออาหารอยู่ตลอดเวลา แต่หลังจากผ่านไปได้ 4 ปี กลุ่มโจรต่างๆ หายไปแล้วเป็นส่วนใหญ่” ป๊ะ อูดิน กล่าว และเสริมว่า ระบบการบริหารเมืองเป็นระเบียบเรียบร้อยและโปร่งใสมากขึ้น ไม่ใช่แค่เมืองสะอาดขึ้นเท่านั้น แต่การทำงานของตำรวจ เจ้าหน้าที่ดับเพลิง และหน่วยงานบริการรัฐบาลอื่นๆ พัฒนาขึ้นทั้งหมด

บริกรวัย 34 ปี ยังกล่าวชื่นชมการนำเทคโนโลยีต่างๆ มาใช้เพิ่มความสะดวกให้ประชาชน ไม่ว่าจะเป็นการแจ้งเตือนความผิดปกติภายในเมืองผ่าน คูล แอพพลิเคชั่น ร้องเรียนปัญหาบ้านเมือง ไปจนถึงบัตร การ์ตู จาการ์ตา พินตาร์ ที่มีลักษณะคล้ายบัตรเอทีเอ็ม สำหรับเบิกค่าใช้จ่ายบุตรโดยเฉพาะ

ในประเทศที่ขึ้นชื่อเรื่องการคอร์รัปชั่น อย่างอินโดนีเซีย ความก้าวหน้าและประสิทธิภาพของระบบการจัดการดังกล่าวจึงสร้างความประหลาดใจให้กับป๊ะ อูดิน และทำให้ผมรู้สึกแปลกใจกับท่าทีชื่นชมอาฮก ท่ามกลางกระแสต่อต้านอันรุนแรงจากชาวอินโดนีเซีย กรณีเหตุดูหมิ่นศาสนา ผมเลยถามเขาว่า ในฐานะมุสลิม เขาไม่รู้สึกต่อต้าน อาฮก พ่อเมืองเชื้อสายจีนผู้นับถือศาสนาคริสต์คนนี้หรือ

“เรากำลังพูดถึงผู้ควบคุมการปกครองเมือง ไม่ใช่ศาสนา นี่เป็นเรื่องการเลือกผู้ว่าการและคณะผู้บริหารเมือง ไม่ใช่ครูสอนศาสนา เราต้องประเมินว่าผู้สมัครชิงตำแหน่งดังกล่าวแต่ละคนมีนโยบายและทำหน้าที่ได้ดีแค่ไหน โดยที่ผ่านมา อาฮกทำงานได้ดีและควบคุมให้ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาทำงานได้ เราเห็นอาฮกทำงานจริงและรับรู้ถึงผลงานของเขา” ป๊ะ อูดิน กล่าว

ผมประหลาดใจกับคำตอบของป๊ะอูดิน เลยถามต่อว่า เขาคิดว่าอาฮกดูหมิ่นศาสนาอย่างที่มีคนกล่าวหาจริงหรือไม่

“ผมดูวิดีโอที่เป็นปัญหาแล้ว และไม่คิดว่าเขากล่าวดูหมิ่น ผมว่าคนที่ออกมาประท้วงมีเจตนาแตกต่างกัน ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องการให้อาฮกลาออก พวกเพื่อนๆ ผมเข้าไปร่วมชุมนุมเพราะอยากรู้ว่าเกิดอะไรขึ้น ตัวผมเองได้รับฟังอะไรมามากมาย แล้วพบว่ามีทั้งคนที่ชอบและไม่ชอบอาฮก” บริกรหนุ่ม กล่าว

ทั้งนี้ ชาวอินโดนีเซียเชื้อสายชวาคิดเป็น 36.2% ของประชากรในประเทศทั้งหมด และเป็นกลุ่มชุมชนขนาดใหญ่ที่สุดในกรุงจาการ์ตา ความเห็นของพวกเขาที่มีต่ออาฮก ทั้งต่อการทำหน้าที่ผู้ว่าการเมือง และข้อกล่าวหาดูหมิ่นศาสนา จึงมีผลสำคัญอย่างมากต่อการเลือกตั้งผู้ว่าการเมืองคนใหม่ในปีหน้า 

ผมมองว่าคงจะเป็นการด่วนสรุปเกินไป หากจะคาดเดาว่าชุมชนชาวชวาทั้งหมดมีความคิดแบบเดียวกับกลุ่มผู้ประท้วงที่ต้องการให้รัฐสั่งจำคุกอาฮกจากกรณีดังกล่าวในทันที

ในที่สุดแล้ว สิ่งสำคัญที่เราต้องตระหนักคือกรุงจาการ์ตาประกอบด้วยพลเมืองที่มีความหลากหลาย ทั้งด้านเชื้อชาติและศาสนา แทนที่จะมองว่ามีเพียงองค์กรชาวมุสลิมไม่กี่กลุ่ม ซึ่งสมาชิกหลายคนในกลุ่มดังกล่าวไม่ได้อาศัยอยู่ในกรุงจาการ์ตาด้วยซ้ำ

ก่อนที่ผมจะจบการสนทนา ป๊ะ อูดิน กล่าวทิ้งท้ายว่า อินโดนีเซียไม่ใช่ประเทศที่มีเพียงศาสนาเดียว แต่เป็นประเทศที่มีศาสนาหลากหลาย