ในหลวงรัชกาลที่ 9 กับพลังงานไทย (ตอนที่ 2)

โดย...ทวารัฐ สูตะบุตร

คราวที่แล้วผมได้ฉายภาพอดีตให้เห็นถึงพระอัจฉริยภาพของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ในพระราชสถานะ “พระบิดาแห่งการพัฒนาพลังงานไทย” โดยในช่วงต้นรัชกาลพระองค์ทรงให้ความสนพระทัยด้าน “น้ำ” และโครงการไฟฟ้าพลังน้ำขนาดเล็กมากเป็นพิเศษ ในวันนี้จะขอเล่าต่อครับ

ในช่วงกลางสมัยปี 2528-2543 นับเป็นความโชคดีอย่างยิ่งของประชาชนชาวไทย ที่ได้เกิดและอาศัยอยู่ภายใต้พระบรมโพธิสมภารในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ผู้ทรงเปี่ยมด้วยพระปรีชาสามารถ และพระวิสัยทัศน์ด้านพลังงานทดแทนที่ทรงเริ่มต้นศึกษาวิจัยขึ้นเมื่อ 40 ปีที่แล้ว ในขณะที่ราคาน้ำมันในตลาดโลกยังมีราคาไม่สูง พระองค์ทรงได้ริเริ่มทำการศึกษาวิจัยเชื้อเพลิงเอทานอลภายในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาแบบครบวงจร เริ่มตั้งแต่การทดลองปลูกอ้อยหลายพันธุ์ เพื่อคัดเลือกพันธุ์ที่ดีที่สุดนำมาทำแอลกอฮอล์ นอกจากอ้อยที่ผลิตได้ภายในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาแล้ว ยังออกไปรับซื้ออ้อยจากเกษตรกรเพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบอีกด้วย

โรงงานในสวนจิตรฯ มีทั้งเครื่องหีบอ้อย ถังหมัก หอกลั่นขนาดเล็ก เริ่มเดินเครื่องการผลิตครั้งแรกในปี 2529 สามารถผลิตแอลกอฮอล์ 91 เปอร์เซ็นต์ ได้ในอัตรา 2.8 ลิตร/ชั่วโมง และเมื่อปี 2537 ได้ขยายกำลังการผลิตเอทานอลเพื่อให้มีปริมาณเพียงพอผสมกับน้ำมันเบนซิน 91 ในอัตรา 1 : 9 ได้เป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์ เพียงพอสำหรับการเติมให้กับรถยนต์ทุกคันของโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา

ส่วนในด้าน “ไบโอดีเซล” นั้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 มีพระราชดำริให้มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ตั้งแต่ราวปี 2526 สร้างโรงงานสกัดน้ำมันปาล์มขนาดจิ๋วที่สหกรณ์นิคมอ่าวลึก จ.กระบี่ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างโรงงานสกัดน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ขนาดเล็ก กำลังผลิตวันละ 110 ลิตร ที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.นราธิวาส ในปี 2531

ต่อมามีพระราชกระแสรับสั่งให้สร้างโรงงานแปรรูปน้ำมันปาล์มขนาดเล็กครบวงจร จนกระทั่งในปี 2543 โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาและกองงานส่วนพระองค์ วังไกลกังวล อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ ได้ต่อยอดนำน้ำมันปาล์มมาใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซล จากการทดสอบพบว่าน้ำมันปาล์มกลั่นบริสุทธิ์ 100 เปอร์เซ็นต์ สามารถใช้เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซล โดยไม่ต้องผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิงอื่นๆ

จากผลความสำเร็จดังกล่าว เมื่อวันที่ 9 เม.ย. 2544 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้องคมนตรี อำพล เสนาณรงค์ เป็นผู้แทนพระองค์ยื่นจดสิทธิบัตร“การใช้น้ำมันปาล์มกลั่นบริสุทธิ์เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องยนต์ดีเซล” และปีเดียวกันนั้นสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) อัญเชิญผลงานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 จำนวน 3 ผลงาน คือ ทฤษฎีใหม่ โครงการฝนหลวง และโครงการน้ำมันไบโอดีเซลสูตรสกัดจากน้ำมันปาล์ม ไปร่วมแสดงในงานนิทรรศการสิ่งประดิษฐ์นานาชาติ “Brussels Eureka 2001” ณ กรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยียม โดยโครงการน้ำมันไบโอดีเซลสูตรสกัดจากน้ำมันปาล์ม ได้รับเหรียญทองประกาศนียบัตรสดุดีเทิดพระเกียรติคุณพร้อมถ้วยรางวัล

พระอัจฉริยภาพของพระองค์ไม่เพียงประจักษ์ในหมู่พสกนิกรชาวไทยเท่านั้น แต่ยังขจรขจายไปในเวทีนานาชาติอีกด้วย อีกคราวหนึ่งเมื่อครั้งที่เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์เขื่อนคลองท่าด่าน จ.นครนายก ในวันที่ 2 มิ.ย. 2544 รถยนต์พระที่นั่งติดสติ๊กเกอร์ท้ายรถโตโยต้าพระที่นั่งว่า “รถคันนี้ใช้น้ำมันปาล์ม 100%” ด้วยทรงมีพระปรีชาญาณนี้เอง ทำให้ปัจจุบันชาวไทยได้มีทางเลือกในการใช้พลังงานทดแทนที่สามารถผลิตได้เอง สามารถลดปริมาณการนำเข้าได้เป็นจำนวนมาก นับว่าเป็นคุณอเนกอนันต์ต่อประเทศชาติเป็นอย่างมาก

นอกจากนี้ หลายต่อหลายคนอาจรู้จักกับเรือพระที่นั่งที่ชื่อ“เรืออังสนา” เรือรับรองพิเศษของกองทัพเรือ ในการเสด็จฯ ทางชลมารคทรงทำพิธีเปิดประตูระบายน้ำคลองลัดโพธิ์ ต.ทรงคะนอง อ.พระประแดง จ.สมุทรปราการ เมื่อวันที่ 24 พ.ย. 2553 และครั้งนั้นถือเป็นการเดินทางชลมารคครั้งสุดท้ายของพระองค์ เรืออังสนาอันหมายถึงดอกประดู่ ก่อนหน้านี้ได้ถูกใช้เพื่อการรับรองพระราชอาคันตุกะ ซึ่งในช่วงปี 2550 กรมอู่ทหารเรือร่วมกับ ปตท. ทดลองใช้น้ำมันไบโอดีเซล บี100 ซึ่งผลิตจากน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ ทดลองใช้งานอยู่ 3 ปี ให้ผลเป็นที่น่าพอใจ จึงได้ถูกนำมาใช้เป็นเรือพระที่นั่งเมื่อวันที่ 24 พ.ย. 2553 ดังกล่าว จึงนับเป็นครั้งแรกที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จฯ ทางชลมารคโดยเรือพระที่นั่งที่ใช้น้ำมันไบโอดีเซล 100%

ทั้งหมดนี้ภายหลังจากที่กระทรวงพลังงานจัดตั้งขึ้นในช่วงปี 2545 กระทรวงพลังงานจึงได้น้อมนำแนวทางการพัฒนาเรื่อง “เชื้อเพลิงชีวภาพ” ทั้งเอทานอลและไบโอดีเซลขยายผลเชิงนโยบาย จนปัจจุบันอาจกล่าวได้ว่า “เชื้อเพลิงชีวภาพ” เป็นหนึ่งในเสาหลักของการพัฒนาพลังงานทดแทนของประเทศไปเรียบร้อยแล้ว