น้อมนำคำสอนในหลวงไปสู่การปฏิบัติ

โดย...รศ.ดร.โกวิทย์ พวงงาม 

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงเป็นต้นแบบให้กับพสกนิกรชาวไทยมากมายนานัปการ ทรงเป็นต้นแบบผู้นำที่เสียสละ เป็นต้นแบบผู้นำความคิดสู่การปฏิบัติในเชิงประจักษ์ ทั้งนี้ พระองค์ทรงมีพระราชอัจฉริยภาพในการเป็นต้นแบบด้านการบริหารจัดการ ทั้งการบริหารจัดการน้ำ การบริหารจัดการป่า และการบริหารจัดการดิน เป็นผู้ให้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อให้ราษฎรนำไปใช้เพื่อการพึ่งตนเองได้อย่างพอมีพอกิน ตลอดจนเป็นต้นแบบของพระมหากษัตริย์นักพัฒนา และเป็นต้นแบบครูของแผ่นดิน เป็นต้น

พสกนิกรชาวไทยมักจะได้เห็นภาพของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในการเสด็จพระราชดำเนินทรงมีพระราชปฏิสันถารและใช้ชีวิตสมถะกับราษฎร ซึ่งเป็นภาพที่เห็นกันอยู่อย่างคุ้นชิน ทั้งการเสด็จพระราชดำเนินพบปะเยี่ยมเยียนราษฎรทั่วทุกภูมิภาค ซึ่งการกระทำที่เป็นแบบอย่างเหล่านี้ เราได้เรียนรู้จากพระองค์ว่า ทรงเป็นนักสังเกตที่ดีและเรียนรู้ปัญหาของราษฎรอย่างถ่องแท้ เพื่อนำปัญหาของราษฎรมาแก้ไขให้ตรงจุด ตลอดจนหาแนวทางวางรากฐานการพัฒนาวิถีชีวิตราษฎรให้ร่มเย็นเป็นสุข

โดยเฉพาะการวางรากฐานต้นแบบการพัฒนาโดยยึดหลักภูมิสังคม และหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งพระองค์มีกลไกที่เป็นต้นแบบในการทำงาน นั่นก็คือ การพระราชทานศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อเป็นศูนย์บริการแบบเบ็ดเสร็จสำหรับเกษตรกร ให้เป็นแหล่งสาธิตการพัฒนาที่กระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาค เป็นต้นว่า

(1) ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน จ.ฉะเชิงเทรา เป็นการศึกษาค้นคว้า สาธิตเกี่ยวกับการพัฒนาที่ดินทำกินของราษฎรให้มีความอุดมสมบูรณ์ (2) ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายจ.เพชรบุรี ทำการพัฒนา ฟื้นฟูสภาพป่าเสื่อมโทรม (3) ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน จ.จันทบุรี เพื่อการพัฒนาปรับปรุงสภาพแวดล้อมด้านการประมงชายฝั่ง

(4) ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ จ.เชียงใหม่ ทำการศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับการพัฒนาพื้นที่ต้นน้ำลำธาร (5) ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง จ.นราธิวาส ทำการศึกษาวิจัยดินพรุ ในภาคใต้เพื่อใช้ประโยชน์ด้านการเกษตรกรรมแก่ราษฎร (6) ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพาน จ.สกลนคร ทำการศึกษาเกี่ยวกับการพัฒนาอาชีพด้านการเกษตร การอุตสาหกรรมในครัวเรือน เป็นต้น

นอกจากนี้ พระองค์ยังใช้กลไกโครงการพระราชดำริ โครงการหลวง โครงการในราชประชานุเคราะห์ โครงการของมูลนิธิชัยพัฒนา โครงการชั่งหัวมัน โครงการต่างๆ เหล่านี้ถือว่าพระองค์ทรงทำให้เป็นต้นแบบแก่พสกนิกรชาวไทยเพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชีพด้านต่างๆ

เพื่อเป็นแนวทางการดำเนินชีวิตแก่พสกนิกรเช่นกัน ตามที่พระองค์ทรงมีกระแสพระราชดำรัสเพื่อให้เป็นหลักปฏิบัติแก่พสกนิกรทุกหมู่เหล่า ไม่ว่าจะเป็นแนวทางปฏิบัติของเกษตรกร นักธุรกิจ เอกชน นักการเมือง ข้าราชการ ทหาร ตำรวจ ตลอดจนนิสิตนักศึกษา เพื่อให้เป็นแนวทางการปฏิบัติงาน การใช้ชีวิตอย่างพอเพียง การให้ยึดมั่นในหลักคุณธรรม จริยธรรมและความซื่อสัตย์

ทุกวันนี้พสกนิกรชาวไทยทั่วทุกสารทิศหลั่งไหลเดินทางเข้ามาที่ท้องสนามหลวง กรุงเทพฯ เพื่อแสดงความจงรักภักดี แสดงความไว้อาลัย เพื่อถวายสักการะพระบรมศพแด่ในหลวง รัชกาลที่ 9

“เหนือกว่านั้น เห็นว่า เราควรจะร่วมกันสืบสาน โดยการนำคำสอนของพระองค์ไปปฏิบัติให้เป็นจริงอย่างเป็นรูปธรรม” ตลอดจนร่วมกันนำกระแสพระราชดำรัสไปปฏิบัติเช่นกัน ทั้งแก่ตนเอง ชุมชนท้องถิ่น สังคม ทั้งในแง่การประพฤติ การปฏิบัติดี ทำงานด้วยความซื่อสัตย์สุจริต นึกถึงประโยชน์ส่วนรวมเป็นที่ตั้งเพื่อตอบแทนคุณของแผ่นดิน

การน้อมนำคำสอนไปสู่การปฏิบัติของพสกนิกรทุกหมู่เหล่า ไม่ว่าจะเป็นข้าราชการ ทหาร ตำรวจ นักการเมือง นักธุรกิจ นักวิชาการ และประชาชนทุกหมู่เหล่า นับเป็นการแสดงออกถึงความจงรักภักดี และสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ ไม่ว่าจะเป็นคำสอน
ที่พระองค์ทรงให้ใช้ชีวิตยึดหลักความพอเพียง รู้จักพอดี พอประมาณ และให้มีภูมิคุ้มกัน ซึ่งอาจนำไปประยุกต์ใช้กับตนเอง และบุคลากรทั้งในภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคส่วนอื่นๆ

โดยเห็นว่าควรสมัครใจเลือกปฏิบัติให้เป็นแบบอย่างอย่างใดอย่างหนึ่งที่ทำให้เห็นเป็นรูปธรรม ดังเช่น (1) แบบอย่างการใช้ชีวิตที่เรียบง่าย ประหยัด ไม่ฟุ้งเฟ้อ ฟุ่มเฟือย (2) แบบอย่างของความร่วมมือ การช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ไม่เอารัดเอาเปรียบกัน มีความเอื้ออาทรต่อกัน

(3) แบบอย่างของความขยันหมั่นเพียร ใฝ่หาความรู้ และมีความซื่อสัตย์สุจริต (4) แบบอย่างของการจัดการตนเอง เพื่อให้พึ่งตนเองได้ (5) แบบอย่างของความพออยู่พอกินตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ไม่ตกเป็นทาสอบายมุข วัตถุนิยม และบริโภคนิยม

อย่างไรก็ตาม ในอดีตที่ผ่านมามีหลายภาคส่วนที่ได้น้อมนำคำสอนของในหลวง รัชกาลที่ 9 ไปสู่การปฏิบัติให้เห็นเป็นรูปธรรมแล้วในหลายปีก่อนหน้านี้มาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งก็น่ายกย่องชมเชย เป็นต้นว่ามีแบบอย่างของบุคคล ชุมชน ท้องถิ่น ที่เดินตามรอยพระองค์ท่าน เช่น แบบอย่างของกลุ่มเกษตรกรตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง แบบอย่างของชุมชนที่มีศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง มีโรงเรียน/วิทยาลัยเศรษฐกิจพอเพียง

แบบอย่างของท้องถิ่นที่สมัครใจกันทำพื้นที่ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ตลอดจนการสมัครใจร่วมกันรณรงค์ให้เป็นแบบอย่างแห่งความดีในรูปแบบของธนาคารความดี ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มาก่อนหน้านี้ในหลายพื้นที่หลายภูมิภาคแล้ว

เข้าใจว่าการปฏิบัติตนในฐานะการเป็นพลเมืองที่ดี มีความซื่อสัตย์สุจริต มีความรับผิดชอบ และร่วมกันปฏิบัติให้เป็นแบบอย่าง โดยยึดถือตามแนวคำสอนของพระองค์ ในหลวง รัชกาลที่ 9 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราชบรมนาถบพิตร ซึ่งพระราชทานไว้เป็นแนวทางปฏิบัติ และเมื่อทุกภาคส่วนได้กระทำให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมในเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้เกิดขึ้นในสังคมไทย ย่อมจะนำพาให้สังคมไทยมีความสุข ร่มเย็น และมีความเข้มแข็ง มั่นคง ยั่งยืนตลอดไป