ภาพของพ่อ

โดย...ชัยฤทธิ์ ยนเปี่ยม

ในบ้านของผม มีภาพแขวนขนาด ใหญ่ติดผนังเป็นภาพเก่าของพ่อที่ได้เข้าเฝ้าฯ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ร่วมกับคณะอีก 3 ท่าน น่าจะบันทึกไว้ประมาณ 40 ปีก่อนเห็นจะได้

ผมไม่มีโอกาสได้ถามถึงที่มาของภาพเพราะพ่อจากเราไปกว่า 20 ปีที่แล้วขณะที่ผมยังเรียนหนังสืออยู่ แต่ถ้าพ่อยังมีชีวิตอยู่จนถึงวันนี้ก็คงช่วยคลายความกระจ่างได้ว่า การได้เข้าเฝ้าฯ ใกล้ชิดพระองค์ครั้งนั้นเป็นงานสำคัญอะไร กระนั้นเข้าใจได้ว่า น่าจะเกี่ยวข้องกับกิจการหนังสือพิมพ์ที่พ่อทำอยู่

ภาพของพ่อภาพนั้นนับว่ามีคุณค่าสูงสุดและยังความภูมิใจสำหรับครอบครัวเล็กๆ ของผม แต่เรื่องราวของภาพทำนองนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกประการใด เรามักพบเห็นบุคคลต่างๆมากมายในประเทศได้เข้าเฝ้าฯ ในวโรกาสต่างๆ ตลอดการครองราชย์ของพระองค์ เพราะในหลวงไม่ได้เป็นพระมหากษัตริย์ที่ทรงถือตัว หรืออยู่ไกลจากประชาชน อดีตของพระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรกิจการต่างๆ ทั่วประเทศทั้งยังเยี่ยมเยียนราษฎร บุกป่า ข้ามน้ำไม่ว่าพื้นที่นั้นจะ ทุรกันดารเพียงใด ก็ไม่เป็นอุปสรรคสำหรับผู้เป็นองค์ประมุขแห่งรัฐพระองค์นี้

เราจึงเห็นภาพถ่าย “พ่อขอแผ่นดิน” นับหมื่นนับแสนภาพที่ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจใกล้ชิดประชาชน ช่วยเหลือชาวเขา ราษฎรในชนบท กระจายอยู่ทั่วทุกสารทิศ ดูแล้วก็มีความสุขเอ่อล้นทุกครั้ง

ว่าไปแล้วพระมหากษัตริย์อาจไม่ต้องตรากตรำทรงงานหนัก เหมือนเช่นในต่างประเทศที่มีสถานะในเชิงสัญลักษณ์เพราะมีรัฐบาลคอยทำหน้าที่ดูแลปัญหาประชาชน แต่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช หาเป็นเช่นนั้นไม่ เหมือนที่พระองค์เคยพระราชทานสัมภาษณ์กับสำนักข่าวบีบีซี เนิ่นนานมาแล้วว่า

“ข้าพเจ้าไม่รู้ว่าจะนิยามคำว่ากษัตริย์อย่างไรโดยไม่ให้มีปัญหา เพราะในฐานะของข้าพเจ้าซึ่งเป็นกษัตริย์ แต่ภาระหน้าที่ของข้าพเจ้าไม่ใช่หน้าที่กษัตริย์ มันเป็นสิ่งที่แตกต่างออกไปและเป็นเรื่องยากที่จะระบุ ข้าพเจ้าเพียงแค่ทำสิ่งต่างๆ ที่คิดว่า จะเป็นประโยชน์ก็เท่านั้นเอง”

“ท่าน (ผู้สื่อข่าว) ถามข้าพเจ้าว่า มีแผนในการทำงานไหม ข้าพเจ้าไม่มีแผนก็เหมือนกับที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ที่จะมีบางสิ่งเข้ามาและข้าพเจ้าก็ต้องจัดการ เราไม่รู้สิ่งที่จะเข้ามาคืออะไร แต่เราต้องทำสิ่งที่ดี นั่นแหละคือ แผน นั่นแหละคือหัวใจ”

และอีกครั้งที่ในหลวงพระราชทานสัมภาษณ์นักข่าวที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์เป็นภาษาฝรั่งเศส เมื่อ 50 กว่าปีก่อน

“การเป็นกษัตริย์เป็นสิ่งที่ยากจะอธิบายเพราะในแต่ละวัน ข้าพเจ้ามีหลักในการใช้ชีวิตที่ไม่เหมือนกันในทุกวัน”

ตลอดการครองราชย์ 70 ปี ทรงดูแลประชาชนอย่างสม่ำเสมอ และ มีพระราชดำรัส คำสอนทรงคุณค่า ดั่งนักปราชญ์นับไม่ถ้วน พัฒนากลายเป็น “ศาสตร์ของพระราชา” ในปัจจุบัน จนทั่วโลกยกย่องและมอบรางวัลมากมาย ไม่แปลกใจทำไมในหลวงจึงสถิตอยู่ในหัวใจคนไทย ประจักษ์ชัดจากพระราชกรณียกิจและพระจริยวัตร พระปรีชาสามารถด้านต่างๆ ทั้งการกีฬา ดนตรี ความเป็นนักประดิษฐ์ ที่ยากจะหากษัตริย์องค์ไหนในโลกมาเปรียบ

กระทั่งพระองค์เสด็จสวรรคต แผ่นดินไทยวิปโยคร่ำไห้ เรายังได้เห็นปรากฏการณ์การทำความดี การเอื้อเฟื้อ มอบน้ำใจให้แก่กันและกันในพื้นที่ท้องสนามหลวง ที่คลื่นมหาชนพสกนิกรเดินทางมาร่วมถวายสักการะพระบรมศพอย่างไม่ขาดสายในปัจจุบัน นั่นเพราะพระบารมีของพระองค์ที่แผ่ปกคลุมแผ่นดินไทยมายาวนาน

คำว่า “พระบารมี” คุณความดีที่กินความหมายลึกซึ้งไม่สามารถจับต้องได้ ครั้งหนึ่งผมรับรู้และสัมผัสได้ถึงอณูในพระบารมีของพระองค์ว่า แผ่ซ่านยิ่งใหญ่เพียงใด เมื่อครั้งที่พระองค์และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จฯ กลับจากการตรวจพลสวนสนามในพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณตนของทหารรักษาพระองค์ ที่ลานพระราชวังดุสิตช่วงวันเฉลิมพระชนมพรรษาหลายสิบปีก่อน

ผมและเพื่อนๆ ผู้สื่อข่าวรัฐสภาปักหลักรอรับเสด็จฯ หลังพระที่นั่งอนันตสมาคมในช่วงบ่าย ตรงหัวโค้งก่อนถึงรัฐสภา รถยนต์พระที่นั่งเปิดประทุนแล่นมาช้าๆ ผ่านหน้าพวกเรา ใกล้มากเพียงไม่กี่เมตร ผมเห็นพระพักตร์สว่างไสวแจ่มชัด ฉลองพระองค์ชุดจอมทัพไทยสีแดงเต็มยศ ในหลวงหันมาทอดพระเนตรให้กับพวกเราและประชาชนที่รอเฝ้าฯ อยู่สองข้างทาง 

เพียงแค่ไม่กี่วินาทีนั้นที่พระองค์ใกล้เข้ามา เนื้อตัวผมสั่นชาไปหมด ขนลุกซู่ทั่วร่างกาย ไม่เคยเกิดความรู้สึกปีติแบบนี้มาก่อนในชีวิต รู้เลยที่เราเรียกว่า “พระบารมี” มันมีอานุภาพเพียงไร สิ่งนี้ไม่ได้เกิดมาง่ายๆ แต่มาจากการสะสมความดีที่พระองค์ได้ทรงงานหนักเพื่อประชาชนมาตลอด และตั้งอยู่ในทศพิธราชธรรมอย่างเคร่งครัด ดังที่พระองค์ตรัสว่า หน้าที่ของกษัตริย์คือ การทำสิ่งดีและเป็นประโยชน์ต่อประชาชน

คงไม่มีใครลืม ภาพของพระองค์ “มหาราชาในใจคนไทย” ศูนย์รวมจิตใจของชาวไทยตลอดกาล