ยุทธศาสตร์ 5 ปี สู่ 4.0 มุ่งเชื่อมการศึกษา-อาชีพ

โดย...รศ.ดร.ยงยุทธ แฉล้มวงษ์

เมื่อเร็วๆ นี้ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) จัดเวทีนำเสนอ (ร่าง) แผนยุทธศาสตร์โครงการทบทวนและจัดทำแผนยุทธศาสตร์สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ พ.ศ. 2560-2564 และข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

สำหรับใจความสำคัญของความจำเป็นของการทบทวนและจัดทำแผนยุทธศาสตร์ฯ ใหม่ เพิ่มเติมจากแผนยุทธศาสตร์เดิมที่ดำเนินการมาระยะหนึ่ง (แผนยุทธศาสตร์สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ พ.ศ. 2558-2562) แต่ด้วยประเด็นความท้าทายต่างๆ ที่เกิดขึ้นในปัจจุบันและในอนาคตทั้งจากภายในและภายนอกประเทศ อาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานตามแผนยุทธศาสตร์ดังกล่าว

สถาบันฯ ตระหนักถึงความสำคัญของการทบทวนยุทธศาสตร์การดำเนินงานเพื่อให้สอดคล้องกับบริบทต่างๆ ที่เปลี่ยนแปลงไป จึงให้มีการทบทวนและจัดทำแผนยุทธศาสตร์สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ พ.ศ. 2560-2564 เพื่อนำไปกำหนดทิศทางการดำเนินงานตามภารกิจของสถาบันให้สอดคล้องกับบริบทต่างๆ และสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปีของรัฐบาล และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 และเกิดประโยชน์สูงสุดในการเป็นสถาบันหลักในการให้การรับรองคุณวุฒิวิชาชีพของประเทศไทย รวมทั้งสามารถเชื่อมโยงมาตรฐานคุณวุฒิวิชาชีพของไทยกับมาตรฐานคุณวุฒิวิชาชีพของอาเซียนและระดับสากลได้

ทั้งนี้ การเสนอผลการทบทวนและจัดทำแผนยุทธศาสตร์สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ พ.ศ. 2560-2564 โดยมีสาระสำคัญจากการพิจารณาถึงประเด็นความท้าทายต่างๆ ที่เกิดขึ้นในปัจจุบันและอนาคตทั้งจากภายในและภายนอกประเทศ ความเชื่อมโยงของแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 ซึ่งกำหนดให้มีการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพคน เพื่อช่วยสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ซึ่งนับเป็นภารกิจหลักของสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (สคช.)

จากการทบทวนแผนยุทธศาสตร์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องทั้งสถานการณ์ด้านกำลังคน บริบทแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง และโครงสร้างและผลการดำเนินการที่ผ่านมาของ สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพฯ ผลวิเคราะห์ได้ (ร่าง) แผนยุทธศาสตร์ใหม่สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ พ.ศ. 2560-2564 ประกอบด้วย 5 ยุทธศาสตร์สำคัญ คือ ยุทธศาสตร์ที่ 1 บูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานทุกภาคส่วน ในการประชาสัมพันธ์และสร้างการรับรู้เกี่ยวกับระบบคุณวุฒิวิชาชีพและมาตรฐานอาชีพให้เป็นที่รู้จัก และผลักดันให้มีการนำไปใช้ประโยชน์

ยุทธศาสตร์ที่ 2 จัดทำและทบทวนมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพที่สอดคล้องกับความต้องการของภาคเศรษฐกิจ และเทียบเคียงมาตรฐานสากล ยุทธศาสตร์ที่ 3 ผลักดันให้มีการนำระบบคุณวุฒิวิชาชีพและมาตรฐานอาชีพไปสู่การต่อยอดกับหน่วยงานด้านการศึกษา แรงงาน และผู้ประกอบการ นำไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาสมรรถนะเพื่อเป็นเครื่องมือในการสร้างความก้าวหน้าในอาชีพให้กับกำลังคน รวมถึงผู้ที่ขาดโอกาสในการเข้าสู่ระบบการศึกษา ยุทธศาสตร์ที่ 4 พัฒนาระบบการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากลและผลักดันให้กำลังคนได้รับการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพให้ครอบคลุมทุกสาขาวิชาชีพ ยุทธศาสตร์ที่ 5 นำระบบศูนย์กลางเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศและการบริการเกี่ยวกับคุณวุฒิวิชาชีพและมาตรฐานอาชีพไปใช้สนับสนุนในการบริการระบบคุณวุฒิวิชาชีพตามแนวทางรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ (E-Government) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การศึกษาให้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อให้บรรลุผลตามยุทธศาสตร์ คือ บทบาทสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพฯ ควรมุ่งเน้นอาชีพที่มีทักษะระดับสูง เป็นอาชีพที่จำเป็นและเป็นความต้องการของประเทศอย่างแท้จริง ดำเนินการโดยเน้นการบูรณาการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมากขึ้นและมีความชัดเจน ทั้งกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ภาคการศึกษา และภาคอุตสาหกรรม ปรับปรุงแก้ไขกฎหมายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน พิจารณาเพิ่มอัตรากำลังให้สอดคล้องกับภารกิจ และส่งเสริมการทำงานของบุคลากรให้มีประสิทธิภาพ ที่สำคัญเร่งผลักดันให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพไปใช้ประโยชน์ รวมถึงสร้างความเชื่อมั่นและความน่าเชื่อถือแก่องค์กรรับรองสมรรถนะบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ ขยายเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานในพื้นที่ให้มากขึ้น เพื่อเพิ่มช่องทางให้แก่ผู้ประกอบอาชีพในการทดสอบสมรรถนะอาชีพ และควรมีการติดตามประเมินผล รวมทั้งกำกับดูแลมาตรฐานอาชีพที่แล้วเสร็จและนำไปทดสอบ

อย่างไรก็ตาม จากกรอบยุทธศาสตร์และแนวทางการดำเนินงานที่มีการปรับปรุงแล้วของสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพฯและการทำงานร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง จะเป็นสะพานเชื่อมต่อโลกของการศึกษากับโลกของอาชีพ โดยกำหนดคุณวุฒิวิชาชีพและมาตรฐานอาชีพที่สอดคล้องกับ Thailand 4.0 เพื่อพัฒนาศักยภาพคนไทยให้สอดคล้องกับความต้องการทั้งในปัจจุบันและอนาคต และได้มาตรฐานสากล