"ศาสตร์พระราชา"สู่โมเดลแก้น้ำท่วม-แล้งยั่งยืน
"เขื่อนขุนด่านปราการชล"อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นหนึ่งในโครงการต้นแบบในการพัฒนาด้านแหล่งน้ำที่จะช่วยแก้ปัญหาให้กับราษฎรในพื้นที่
โดย...พงษ์พัทธ์ วงศ์ยะลา
ปัจจุบันนี้ถ้าหากเอ่ยถึงนายอำเภอทั่วไทยที่มุ่งมั่นทำงานช่วยเหลือประชาชนทั้งกายและใจต้องมีชื่อ คมสัน เจริญอาจ นายอำเภอเมืองนครนายก ติดอันดับอย่างแน่นอน ด้วยปณิธานอันแน่วแน่ที่จะทำงานรับใช้ประชาชนตามแนวศาสตร์พระราชาที่ใช้เป็นต้นแบบในการพัฒนาแบบยั่งยืนและนำศาสตร์ด้านการจัดการ “ดิน น้ำ ป่า” ลงมือปฏิบัติได้จริง จนประสบความสำเร็จในการสร้างต้นแบบวิธีการจัดการน้ำอย่างยั่งยืนจนเป็น “เมืองนครนายกโมเดล”
คมสัน จบปริญญาตรีจากคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้าสู่โหมดของนักปกครองเต็มตัว ในตำแหน่งปลัดอำเภอ ในพื้นที่ จ.นครพนม จากนั้นย้ายมาดำรงตำแหน่งปลัดอำเภออาวุโส ที่ อ.ตะพานหิน จ.พิจิตร และขยับเป็นนายอำเภอครั้งแรกที่ อ.เปือยน้อย จ.ขอนแก่น แล้วโยกมานั่งเป็นผู้อำนวยการโรงเรียนนายอำเภออีก 4 ปีเต็ม ก่อนที่จะขยับเป็นซี 9 และนั่งเป็นนายอำเภอลำลูกกา และธัญบุรี จ.ปทุมธานี จนมาเป็นนายอำเภอเมืองนครนายก ในปัจจุบัน
คมสัน บอกว่า น้ำเป็นทรัพยากร ธรรมชาติที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต และการพัฒนาทางเศรษฐกิจ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรง
ห่วงใย ทรงให้ความสำคัญอย่างยิ่งในการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับน้ำ ซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานสำคัญของการดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพ ให้กับเกษตรกรซึ่งเป็นประชากรส่วนใหญ่ของแผ่นดิน ดังนั้น น้ำจึงเป็นทรัพยากรธรรมชาติของคนไทยที่ต้องมีการบริหารจัดการทั้งปริมาณและคุณภาพอย่างเป็นรูปธรรมทั้งในระยะสั้นและระยะยาว
โดยหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย และชุมชนในลุ่มน้ำ ควรต้องร่วมกันทบทวนและปรับปรุงกระบวนการจัดการน้ำให้มีความเหมาะสมกับยุคปัจจุบันด้วยแนวคิดที่ตั้งอยู่บนฐานแห่งความเป็นจริง และสามารถปฏิบัติได้โดยอาศัยข้อมูล ความรอบรู้ และสติปัญญาของผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายที่เข้าใจในรากเหง้าแห่งปัญหา ซึ่งการจัดการน้ำในปัจจุบันควรมีกลไกสำคัญ ได้แก่ การมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายในการทำงานแบบร่วมด้วยช่วยกันคิด ช่วยกันหารูปแบบและวิธีดำเนินการแก้ปัญหาต่างๆ แบบบูรณาการในทุกมิติ จึงจะบังเกิดผลสัมฤทธิ์อย่างยั่งยืนโดยไม่เกิดความขัดแย้งในสังคม
เมืองนครนายก มีแหล่งน้ำสำคัญ คือ เขื่อนขุนด่านปราการชล น้ำตกวังตะไคร้ น้ำตกสาลิกา น้ำตกนางรอง โดย สุจินต์ ไชยชุมศักดิ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดนครนายก ได้กำหนดมาตรการและแนวทางพัฒนาและบริหารจัดการน้ำทั้งในระยะเร่งด่วน ปานกลาง และระยะยาว 3 แนวทาง คือ 1.การทำความสะอาดแม่น้ำลำคลอง โดยกำจัดผักตบชวาและวัชพืชทุกชนิดในแม่น้ำลำคลองทุกสาย เพื่อให้แม่น้ำลำคลองสะอาดปราศจากสิ่งปฏิกูลที่จะส่งผลให้น้ำเสีย
2.การกักน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง เมื่อดำเนินการกำจัดสิ่งปฏิกูลในแม่น้ำลำคลองก็เร่งสร้างแหล่งกักเก็บน้ำขนาดเล็กเพื่อเก็บน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง และ 3.การบริหารจัดการน้ำในระยะยาว โดยจัดทำระบบภูมิสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการน้ำ กำหนดและสำรวจจุดติดตั้งสถานีโทรมาตรเพื่อนำน้ำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ทางด้านเกษตรกรรม รวมทั้งการป้องกันปัญหาอุทกภัยที่อาจจะเกิดขึ้นในช่วงฤดูฝนอย่างยั่งยืน
นครนายก มีพื้นที่ของเขาใหญ่กว่า 20% เป็นแหล่งต้นน้ำที่สมบูรณ์ มี “เขื่อนขุนด่านปราการชล” อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นหนึ่งในโครงการต้นแบบในการพัฒนาด้านแหล่งน้ำที่จะช่วยแก้ปัญหาให้กับราษฎรในพื้นที่ลุ่มน้ำนครนายกแบบครอบคลุมทั้งเรื่องน้ำและดิน การดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพของเกษตรกร นอกจากนี้เมืองนครนายกยังมีอ่างเก็บน้ำห้วยปรือ อ่างเก็บน้ำทรายทอง และอ่างเก็บน้ำคลองโบด ที่จะช่วยหล่อเลี้ยงประชาชนในพื้นที่ทั้งด้านการเกษตร อุปโภคและบริโภค ในยามหน้าแล้ง
การบริหารจัดการน้ำยังต้องอาศัยเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศมาช่วย ชุมชนต้องรู้จักบริหารจัดการน้ำ ไม่ใช้อย่างเดียว ต่อให้มีอ่างเก็บน้ำแต่ไม่บริหารจัดการ น้ำก็ไม่พอใช้ จริงๆ แหล่งน้ำไม่มีปัญหา ระบบจัดการต่างหากที่มีปัญหา การจัดการต้องอาศัยคนและข้อมูล ต้องดูระบบน้ำทั้งระบบและการเชื่อมอ่างเก็บน้ำก็เป็นวิธีการบริหารจัดการน้ำอย่างหนึ่งที่ยั่งยืนได้
นครนายก ถึงแม้จะไม่ประสบกับปัญหาภัยแล้งเหมือนเช่นจังหวัดอื่นๆ แต่การเตรียมพร้อมรับมือกับสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นก็เป็นสิ่งจำเป็น มีการประชุมทุกภาคส่วนกันทุกสัปดาห์ แบบมีส่วนร่วมและรับผิดชอบร่วมกัน ตามแนวประชารัฐ ที่ทุกคนมาร่วมด้วยช่วยกัน มีการสร้างฝายกักเก็บน้ำเพิ่มขึ้น การเชื่อมต่ออ่างเก็บน้ำต่างๆ ไม่เพียงแค่รับมือกับภัยแล้งได้ แถมยังป้องกันปัญหาน้ำท่วมได้อีก ด้วยหลักแนวคิด “เมืองนครนายกโมเดล” หลักการนี้จะเป็นอย่างไร เป็นหนึ่งในหลักการ แนวคิด ของฐานการเรียนรู้กู้วิกฤตชาติด้วยศาสตร์พระราชา ที่ คมสัน เจริญอาจ นายอำเภอเมืองนครนายก ใช้เป็นต้นแบบ
ข้าราชการที่ดี ต้องยึดประชาชนเป็นที่ตั้งในการที่จะดูแลทุกข์สุขของประชาชน เป็นแบบอย่างที่ดีให้เขานำไปใช้ นำไปปฏิบัติได้ และสร้างจิตสำนึกให้ตระหนักถึงความสำคัญของน้ำเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจให้ประชาชนทั่วไปในทุกลุ่มน้ำ ตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรน้ำ การใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ รู้คุณค่า ด้วยการประชาสัมพันธ์เผยแพร่ให้ความรู้แก่ประชาชนระดับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทุกแห่งทุกลุ่มน้ำด้วยเอกสารและสื่อความรู้เกี่ยวกับการจัดการน้ำแบบเข้าใจง่ายๆ เพื่อให้เกิดความเข้าใจถึงศักยภาพและสภาพเกี่ยวกับปัญหาน้ำอย่างถูกต้องชัดเจน
“เราจะจัดการบริหารจัดการน้ำในยุคปัจจุบันให้สัมฤทธิผล ต้องใช้น้ำที่มีให้เกิดประโยชน์สูงสุดภายใต้การพัฒนาแบบยั่งยืน สามารถป้องกันและแก้ไขภัยธรรมชาติที่เกี่ยวข้อง โดยให้ทุกส่วนในสังคม ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชนและประชาชนทั่วไป มีส่วนร่วมในการจัดการน้ำอย่างมีเอกภาพเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ซึ่งเรียกว่า ประชารัฐ”คมสัน กล่าว
นี่คือวิธีคิดและวิสัยทัศน์ของ “คมสัน” นายอำเภอเมืองนครนายก ด้วยมุ่งมั่นอย่างแรงกล้าที่จะทำหน้าที่ข้าราชการของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ให้สุดความสามารถ เพื่อสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับพี่น้องประชาชน
