แก้หนี้ต้องยั่งยืน

ไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม ต้องถือว่าผลงานชิ้นสำคัญที่สุดของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี คือการสร้างความสงบให้กับประเทศ ทำให้ประเทศปลอดพ้นจากภาวะขัดแย้งทางการเมือง และเป็นสาเหตุสำคัญสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เศรษฐกิจไทยไม่หดตัวหรือทรุดกว่าที่ควรจะเป็น

ต้องไม่ลืมว่า ก่อนที่รัฐบาลชุดนี้จะเข้าบริหาร ความวุ่นวายทางการเมืองได้ซ้ำเติมปัญหาที่เศรษฐกิจไทยเผชิญอยู่ก่อนหน้า คือการส่งออกที่ลดลงเรื่อยๆ จากปัญหาเศรษฐกิจโลกและปัญหาโครงสร้างการค้าโลก ขณะที่การเดินหน้าการลงทุนของภาครัฐและภาคเอกชนก็ไม่สามารถทำได้เต็มที่

อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางความสงบทางด้านการเมือง รัฐบาลก็ยังมีภาระหน้าที่หนักหน่วงในการดูแลเศรษฐกิจให้ผ่านพ้นปัจจัยเสี่ยงที่รออยู่มากมาย โดยเฉพาะในระยะสั้นต้องดูแลให้เศรษฐกิจยังเติบโตได้อย่างต่อเนื่อง

แต่ก็อย่างที่ นายวิรไท สันติประภพ ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ออกมาเตือนเชิงแนะนำว่า การเติบโตของเศรษฐกิจ หรือผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) ไตรมาส 2 ที่สูงกว่าที่หลายฝ่ายคาดคิดนั้น โดยหลักมาจากการบริโภคภาคเอกชนที่ดีขึ้นด้วยมาตรการกระตุ้นของภาครัฐหลายมาตรการ ทำให้ ธปท.ต้องติดตามดูว่า การบริโภคภาคเอกชน โดยเฉพาะผู้บริโภคในต่างจังหวัดจะยังคงเติบโตได้ต่อเนื่องหรือไม่

นอกจากนี้ ธปท.ก็ยังต้องเกาะติดปัญหาหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (เอ็นพีแอล) ของสถาบันการเงิน เพราะแม้ว่าสัดส่วนเอ็นพีแอลต่อสินเชื่อทั้งระบบไม่สูงมากนัก และเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์ยังแข็งแกร่งอยู่มากไม่เกิดปัญหาสถาบันการเงินล้มได้ง่ายๆ แต่เอ็นพีแอลที่เกิดขึ้นในระบบปัจจุบันไปอยู่ในกลุ่มที่เปราะบางต่อการหวนมาเป็นหนี้เสียอีกครั้ง โดยเฉพาะกลุ่มเอสเอ็มอีและผู้ค้าในต่างจังหวัด

ขณะเดียวกัน หอการค้าไทยก็ออกมาระบุว่า ปี 2559 ครัวเรือนไทยเป็นหนี้สัดส่วนถึง 85.7% ของครัวเรือนทั้งประเทศ สูงสุดในรอบ 9 ปี และมีหนี้สินเฉลี่ยเพิ่มขึ้นถึง 20.2% สาเหตุเพราะมีการซื้อสินทรัพย์ถาวรเพิ่มขึ้น เช่น บ้าน รถ หรือผ่อนสินค้าอื่นมากเกินไป ประกอบกับค่าครองชีพที่สูงขึ้น มีการใช้จ่ายผ่านบัตรเครดิตมากขึ้น

ดูจากข้อมูลทั้งสองส่วนแล้ว จะเห็นได้ว่า แม้รัฐบาลจะมีมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจในช่วงที่ผ่านมา และทำให้จีดีพี 2 ไตรมาสแรกขยายตัวมากกว่าที่คาด แต่ก็อาจจะมีปัญหาเรื่องความไม่ยั่งยืนได้ เพราะมาตรการกระตุ้นช่วงแรกเป็นเรื่องสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำเกือบทั้งสิ้น ทั้งที่ให้ผู้ประกอบการ รวมทั้งผู้ต้องการซื้อบ้าน ผลก็คือภาคเอกชนหลายแห่งต้องปรับเปลี่ยนเป้าหมายยอดขายปลายปี เพราะมาตรการกระตุ้นภาครัฐเมื่อต้นปีหมดแรงแล้ว

ขณะที่รัฐบาลเตรียมที่จะออกมาตรการแก้หนี้นอกระบบที่เป็นแพ็กเกจออกมาในเร็วๆ นี้นั้น ก็น่าสนใจว่าจะเป็นการให้สินเชื่อเพื่อแก้ไขปัญหาหนี้ที่มีอยู่อีกหรือไม่ เพราะมีการดึงธนาคารของรัฐ เช่น ธนาคารออมสิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เข้ามาเป็นแกนนำอีก ซึ่งมาตรการที่ออกมาคงหนีไม่พ้นให้ผู้มีหนี้นอกระบบมากู้เงินดอกเบี้ยต่ำจากธนาคารรัฐ และรัฐให้เงินชดเชยดอกเบี้ยแก่ธนาคารรัฐ และสุดท้ายลูกหนี้กลุ่มนี้ก็กลับไปกู้นอกระบบ หรือถูกทิ้งค้างไว้เป็นหนี้ด้อยคุณภาพในธนาคารรัฐเหมือนที่ผ่านมา โดยภาระชดใช้จะตกอยู่กับเงินภาษีของประชาชน

การแก้ปัญหาหนี้ด้วยหนี้ที่ไม่ช่วยแก้ปัญหาหนี้ครัวเรือนได้อย่างยั่งยืน ยังจะทำให้ในอนาคตประชาชนโดยเฉพาะในต่างจังหวัดมีกำลังซื้อที่ลดลงอีก ส่งผลให้เศรษฐกิจที่ต้องใช้ความต่อเนื่องของการบริโภคภาคเอกชนเกิดสะดุดอีกครั้งได้

มาตรการแก้ปัญหาเรื่องหนี้ ไม่ว่าจะเป็นหนี้ในระบบ หรือนอกระบบ จึงต้องพิจารณาให้รอบคอบ ไม่เป็นการใช้หนี้เติมหนี้ ที่จะทำให้การแก้ไขไม่ยั่งยืนและสร้างปัญหาตามมาได้