ยึดทรัพย์คดีข้าว

แนวทางการเรียกชดใช้ค่าเสียหายจากโครงการรับจำนำข้าวเปลือก โครงการแทรกแซงมันสำปะหลัง โครงการแทรกแซงข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ และอื่นๆ ตามที่หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)ได้ใช้อำนาจตามมาตรา 44 ออกคำสั่งที่ 56/2559 เรื่องการคุ้มครองการบริหารจัดการผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรในการดูแลของรัฐและการดำเนินการต่อผู้ต้องรับผิด จะช่วยสร้างความชัดเจนแก่เจ้าหน้าที่ของรัฐถือปฏิบัติในการยึดทรัพย์คืนโดยได้รับความคุ้มครอง

อีกทั้งจะเป็นแนวปฏิบัติสำหรับการดำเนินโครงการในลักษณะเดียวกันนี้ในอนาคต ซึ่งภายใต้คำสั่งดังกล่าวได้ให้เหตุผลไว้ว่า เพื่อให้ทราบตัวผู้ต้องรับผิดและเรียกให้ผู้นั้นชดใช้ความเสียหายแก่รัฐตามกฎหมาย

รวมทั้งยังเป็นการคุ้มครองเจ้าหน้าที่ของรัฐผู้ปฏิบัติงานด้วยความสุจริต ไม่ให้ต้องแบกรับความผิดทางแพ่ง ทางอาญา หรือทางวินัย และจะทำให้การดำเนินการตามความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่บรรลุเป้าหมายในการรักษาผลประโยชน์ของรัฐอย่างเต็มที่

ขณะเดียวกัน ภายใต้คำสั่งดังกล่าวได้ปลดล็อกโดยการเปิดทางให้กรมบังคับคดีมีอำนาจในการใช้มาตรการบังคับทางปกครอง ตามกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง เพื่อบังคับให้เป็นไปตามคำสั่งหรือคำพิพากษาของศาล ซึ่งถือเป็นแนวปฏิบัติที่มีความชัดเจนขึ้น และจะช่วยลดความเสียหายอันเกิดจากการทุจริตในโครงการตามอายุความในแต่ละคดีอีกด้วย

อย่างไรก็ตาม กรณีความเสียหายจากโครงการรับจำนำข้าว ซึ่งขณะนี้อยู่ในกระบวนการพิจารณาคดีของศาล ทางกระทรวงพาณิชย์ก็จะได้ใช้ช่องทางนี้เร่งรัดดำเนินการได้ในทันที ไม่ต้องพะว้าพะวังและเกิดความกังวลถึงผลที่จะตามมา หากขั้นตอนการยึดทรัพย์ขาดความชัดเจนและไม่มีกฎหมายคุ้มครอง รวมถึงหากมีการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในอนาคต

ทั้งนี้ ต้องยอมรับว่าในปัจจุบันยังมีผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรคงเหลือในการดูแลของรัฐที่เก็บอยู่ทั่วประเทศเป็นจำนวนมาก หากการเก็บรักษาและการควบคุมดูแลหรือการระบายผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรเหล่านี้ออกสู่ตลาดอย่างไม่รอบคอบรัดกุม หรือเกิดการทุจริตขึ้น ย่อมส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศ ต้องจัดสรรงบประมาณมาใช้แก้ปัญหาจำนวนมาก หากไม่เร่งดำเนินการก็จะเกิดความเสียหายแก่รัฐเพิ่มมากยิ่งขึ้นอีก

นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรเหล่านั้นจะเสื่อมสภาพ เสื่อมราคา กระทบต่อราคาในฤดูปัจจุบันและฤดูกาลใหม่ที่จะมาถึง ซึ่งจะเกิดความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจในระยะยาว

ฉะนั้น เมื่อเครื่องมือจากการออกคำสั่งตามมาตรา 44 ดังกล่าวออกมาบังคับใช้แล้ว  หน่วยงานผู้รับผิดชอบจะต้องเร่งระงับยับยั้งความเสียหายโดยเร็ว เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจของประเทศ

อย่างไรก็ดี การดำเนินการทั้งหมดนี้ต้องเป็นไปตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่รัฐ พ.ศ. 2539 อีกทั้งต้องดำเนินการด้วยความโปร่งใส ตรงไปตรงมา และสามารถรักษาผลประโยชน์ของรัฐได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย รวมทั้งจะเป็นบทเรียนต่อการดำเนินนโยบายของรัฐบาลต่อๆ ไปอีกด้วย