สัมพันธ์ไทย-สหรัฐสะดุด

ในระหว่างการเดินทางเข้าร่วมการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน ที่กรุงเวียงจันทน์ ของประธานาธิบดีสหรัฐ บารัก โอบามา บรรดาสื่อมวลชนต่างชาติต่างสังเกตท่าทีของผู้นำสหรัฐต่อผู้นำชาติอาเซียนทั้งหลาย ซึ่งดูเหมือนว่าความสัมพันธ์ระหว่างไทยและสหรัฐ จะถูกบดบังด้วยความสัมพันธ์กับเพื่อนบ้านอื่นๆ

สำนักข่าวเอเอฟพี รายงานว่า โอบามาพยายามเข้าหาอาเซียนเพื่อผลักดันนโยบายหวนกลับสู่เอเชีย ในรูปแบบสร้างพันธมิตรใหม่ รวมถึงสมานฉันท์กับอดีตศัตรูสมัยสงครามเย็น อย่าง เวียดนาม ลาว รวมทั้งเมียนมาที่เคยถูกคว่ำบาตร มากกว่าการกระชับความสัมพันธ์กับพันธมิตรเก่าอย่างไทย ซึ่งมีแนวโน้มจะเอนเอียงออกจากสหรัฐมากขึ้น ตั้งแต่รัฐประหารในปี 2014

ผู้เชี่ยวชาญหลายฝ่ายระบุว่า การทำรัฐประหารที่เกิดขึ้น 2 ครั้ง เป็นส่วนที่บั่นทอนความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างทั้งสองฝ่าย ซึ่งทำให้ไทยไม่สามารถใช้ประโยชน์จากการเข้ามาเพิ่มบทบาทของสหรัฐในภูมิภาค อันนำไปสู่ข้อเสนอต่างๆ ที่อาจจะเป็นผลดีต่อเศรษฐกิจ

นอกจากนี้ ความพยายามของสหรัฐในการชักจูงหรือกระตุ้นให้รัฐบาลทหารจัดการเลือกตั้ง หรือผ่อนคลายการจัดการผู้เห็นต่างทางการเมืองได้ ก็มีแต่จะกวนใจผู้นำไทย ซึ่งนอกจากจะไม่เป็นผลแล้ว ยังกระทบความสัมพันธ์รูปแบบพันธมิตรที่มีอยู่อย่างยาวนานกว่า 180 ปี

ทั้งนี้ เอเอฟพีรายงานอ้างแหล่งข่าวทั้งจากไทยและสหรัฐว่า การพบกันระหว่างผู้นำไทยและสหรัฐ ในการประชุมสุดยอดผู้นำสหรัฐ-อาเซียน ที่ซันนีแลนด์ แคลิฟอร์เนีย ทำให้ผู้นำไทยเชื่อว่าจะสามารถฟื้นฟูความสัมพันธ์ระหว่างไทยและสหรัฐขึ้นมาใหม่ได้

อย่างไรก็ดี ความสัมพันธ์ทางการทูตกลับแย่ลงอีก หลังเจ้าหน้าที่กระทรวงต่างประเทศสหรัฐ วิจารณ์เรื่องการละเมิดสิทธิมนุษยชนของรัฐบาลไทย โดยทางการไทยระบุว่าความนิยมในสหรัฐของคนไทยนั้นค่อนข้างเปลี่ยนแปลงได้ง่าย

ยิ่งไปกว่านั้น เอิร์นเนสท์ โบเวอร์ ผู้เชี่ยวชาญด้านอาเซียน ของสถาบันคลังสมองซีเอสไอเอส ในสหรัฐ มองว่า สหรัฐมีความกังวลมากถึงกรณีที่ไทยหันไปเน้นพัฒนาความสัมพันธ์กับมหาอำนาจภูมิภาคอย่างจีน ซึ่งอาจจะนำไปสู่การปรับเปลี่ยนโครงสร้างผู้มีอิทธิพลทางเศรษฐกิจและการเมืองต่อไทยไปตลอด

ขณะที่ เดส วอลตัน อดีตเจ้าหน้าที่ด้านความมั่นคงของสหรัฐที่เคยประจำอยู่ในไทย ระบุว่า กองทัพไทยเคยเป็นพันธมิตรที่มีความสัมพันธ์พิเศษกับสหรัฐ แต่ตอนนี้ความสัมพันธ์ดังกล่าวเปลี่ยนไปแล้ว เนื่องจากไทยหันไปขยายความสัมพันธ์อย่างชัดเจนกับจีนและรัสเซีย ซึ่งขัดต่อผลประโยชน์ของสหรัฐ อย่างไรก็ตาม ไทยยังถือเป็นส่วนสำคัญของยุทธศาสตร์ปักหมุดเอเชีย และเป็นผลประโยชน์ที่สหรัฐก็พยายามรักษาไว้