ATM-MALWARE จุดสะดุด ‘FINTECH’ ไทย

31 สิงหาคม 2559

โดย...ดร.กมล เกียรติเรืองกมลา

ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา หลายท่านคงได้ยินข่าวที่เกี่ยวข้องกับอินเทอร์เน็ตแบงก์กิ้งและตู้เอทีเอ็ม ที่พูดถึงการถูกขโมยเงินออกจากบัญชีหรือตู้เอทีเอ็ม (ATM) โดยเฉพาะการขโมยเงินออกจากตู้เอทีเอ็มนั้น ถือเป็นครั้งแรกในประเทศไทยที่มีการกระทำในลักษณะนี้ ด้วยเทคนิคที่เรียกว่า “Jackpotting” แต่ยังถือว่าโชคดีที่การขโมยเงินออกจากตู้เอทีเอ็มในครั้งนี้ไม่ได้กระทบกับบัญชีลูกค้า และธนาคารสามารถตรวจพบได้ในเวลารวดเร็ว ทำให้มูลค่าความเสียหายอยู่ในวงจำกัด ซึ่งการขโมยเงินจากตู้เอทีเอ็มลักษณะนี้เคยเกิดขึ้นทั้งในประเทศมาเลเซียและญี่ปุ่นมาก่อน และมีมูลค่าความเสียหายมากถึงหลักร้อยล้านบาท

อย่างไรก็ตาม เพื่อให้ผู้อ่านเห็นภาพการขโมยเงินจากตู้เอทีเอ็มในลักษณะนี้ ผู้เขียนจึงอยากกล่าวถึงที่มาที่เริ่มจากในปี 2010 เมื่อ Mr.Barnaby Jack ได้พิสูจน์ในงาน “The Black Hat security conference” ว่าตนเองสามารถเจาะระบบของตู้เบิกเงินสดผ่านทางช่องโหว่ของคำสั่งในการควบคุมตู้เบิกเงินสดดังกล่าว จากนั้นได้มีแฮ็กเกอร์ (Hacker) จากหลายประเทศได้มีการพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ไม่หวังดีในลักษณะเดียวกัน หรือที่เราเรียกกันว่ามัลแวร์ (Malware : Malicious Software) ที่สามารถควบคุมตู้เอทีเอ็มได้ และได้มีการนำโปรแกรมมัลแวร์ดังกล่าวไปทำการขโมยเงินออกจากตู้เอทีเอ็มในหลายประเทศ รวมถึงในประเทศไทย และจากเหตุการณ์นี้ผู้เขียนในฐานะที่ทำงานด้านระบบสารสนเทศ พบว่ามีข้อสังเกตที่น่าสนใจใน 2 ประเด็น คือ

- ฝ่ายความปลอดภัยด้านไอทีของธนาคารในประเทศไทย น่าจะพอทราบถึงช่องโหว่ดังกล่าวของตู้เอทีเอ็ม เนื่องจากมีผู้พิสูจน์ให้เห็นช่องโหว่นั้นตั้งแต่ปี 2010 แต่ทำไมจึงไม่พยายามอุดช่องโหว่ (Patch) ดังกล่าวเสียก่อน

- การปล่อยมัลแวร์เข้าไปในกลไกการทำงานของตู้เอทีเอ็มใช้ช่องทางใด

ทั้งนี้ จากข้อสังเกตทั้งสองประเด็น คงหลีกหนีไม่พ้นส่วนหนึ่งมาจากความประมาทของผู้ที่เกี่ยวข้อง รวมถึงช่องโหว่ของเทคโนโลยีที่ต้องยอมรับว่าไม่มีระบบใดจะสมบูรณ์แบบได้ อีกทั้งในประเทศไทยมีตู้เอทีเอ็มเป็นจำนวนมากที่ถูกติดตั้งอยู่ในสถานที่เปลี่ยว ซึ่งง่ายต่อการนำโปรแกรมมัลแวร์เข้าไปติดตั้ง

แม้ว่าตู้เอทีเอ็มจะมีเทคโนโลยีที่ทันสมัยหรือปลอดภัยเพียงใด ก็ยังถูกควบคุมด้วยโปรแกรมมัลแวร์ โดยเริ่มจากกลุ่มมิจฉาชีพจะพยายามติดตั้งโปรแกรมมัลแวร์นี้ลงในตู้เอทีเอ็มในรุ่นที่ยังไม่ได้มีการป้องกัน และเมื่อโปรแกรมมัลแวร์นี้ถูกติดตั้งลงในตู้เอทีเอ็มมันก็จะทำงานอยู่ตลอดเวลาอย่างเงียบๆ ในเครื่องเอทีเอ็มนั้น และรอจนกว่ากลุ่มมิจฉาชีพนำบัตรชิปการ์ดที่มีลักษณะเฉพาะมาเสียบ ก็จะเสมือนเป็นการเปิดกุญแจที่กระตุ้นให้โปรแกรมมัลแวร์ที่แอบฝังตัวอยู่ทำงานเพื่อสั่งจ่ายเงินสดออกจากช่องจ่ายเงิน ในขณะที่การทำงานในครั้งนี้จะไม่มีการส่งข้อมูลการทำธุรกรรมโดยมิจฉาชีพกลับไปยังศูนย์ควบคุมตู้เอทีเอ็มของธนาคาร จากที่กล่าวมาผู้อ่านคงเห็นว่าการทุจริตนี้ต้องอาศัยเวลา ความเชี่ยวชาญด้านเทคนิค และการวางแผนมาเป็นอย่างดี เพื่อที่จะขโมยเงินออกจากตู้เอทีเอ็ม จากเหตุการณ์นี้ย่อมทำให้ผู้ที่มีการทำธุรกรรมทางการเงินอิเล็กทรอนิกส์ประเภทต่างๆ เกิดความหวั่นไหวถึงความปลอดภัย และส่งผลกระทบโดยตรงถึงอุตสาหกรรม Startup ที่มุ่งเน้นการทำธุรกรรมทางการเงินผ่านเทคโนโลยีสมัยใหม่ หรือที่เราเรียกว่า FINTECH (Financial Technology) ว่าจะมีความปลอดภัยจริงหรือไม่ เพราะแม้แต่ตู้เอทีเอ็มที่มีความปลอดภัยสูงยังสามารถถูกขโมยเงินออกไปได้

อย่างไรก็ตาม คงไม่มีวิธีการใดที่จะสามารถป้องกันหรือสร้างความปลอดภัยในการใช้งานได้อย่างสมบูรณ์แบบ หากแต่ผู้ใช้งานมีการใช้งานด้วยความระมัดระวัง จำกัดวงเงินในบัญชีที่ผูกการทำธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ให้มีวงเงินที่ไม่มากเกินไปกว่าความจำเป็นในการใช้งานปกติ หรือในวงเงินที่เรายอมรับความเสี่ยงได้ ย่อมเป็นการใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสมที่สุด และจากเหตุการณ์ในครั้งนี้ ผู้เขียนขอชื่นชมธนาคารที่สามารถตรวจสอบการทุจริตได้อย่างรวดเร็ว ระงับไม่ให้ความเสียหายขยายตัวออกไป รวมถึงกล้าที่จะเปิดเผยเรื่องราวความเสียหายต่อสาธารณะ เพื่อให้คนทั่วไปหรือธนาคารอื่นได้รับทราบและใช้เป็นบทเรียนเพื่อป้องกัน ซึ่งหากธนาคารทุกธนาคารได้ทราบข้อบกพร่องนี้ และผนึกกำลังกันในการแลกเปลี่ยน การพัฒนาองค์ความรู้ หรือเครื่องมือต่างๆ เพื่อช่วยในการป้องกันการทุจริต ผ่านช่องทางของสมาคมธนาคารไทย หรือธนาคารแห่งประเทศไทย ย่อมจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นและสร้างหลักประกันที่สำคัญในความมั่นคงของอุตสาหกรรม FINTECH ที่กำลังจะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของการเงินไทย ให้มีการเติบโตอย่างยั่งยืนได้ และจะทำให้การสะดุดของการใช้เทคโนโลยีทางการเงินอิเล็กทรอนิกส์ในครั้งนี้ จะเป็นเพียงการก้าวสะดุดเพียงหนึ่งก้าวเล็กๆ เพื่อที่จะเรียนรู้และสามารถก้าวเดินต่อไปได้อย่างมั่นคง