แก้จนอย่างยั่งยืน

หลังจากรัฐบาลเปิดประกาศลงทะเบียนคนจนตั้งแต่วันที่ 15 ก.ค.ที่ผ่านมาเป็นเวลา 1 เดือน และได้ปิดการลงทะเบียนในวันที่ 15 ส.ค.นี้ มีคนมาลงทะเบียนเพื่อขอรับรัฐสวัสดิการประมาณ 5 ล้านกว่าคน ซึ่งอาจจะน้อยกว่าที่กระทรวงการคลังคาดไว้แต่แรกว่าจะมีคนมาลงทะเบียนประมาณ 20 ล้านคน

โดยขั้นตอนการจัดการจากนี้ไปรัฐบาลจะนำรายชื่อผู้ที่ลงทะเบียนทั้งหมดไปตรวจสอบคุณสมบัติว่าเป็นคนจนจริงหรือไม่ ซึ่งกระทรวงการคลังได้ตั้งเกณฑ์ทางด้านรายได้ ทรัพย์สิน อาชีพ ของผู้ขอรับรัฐสวัสดิการไว้ด้วย โดยผู้ลงทะเบียนจะต้องแจ้งรายละเอียดดังกล่าวในการลงทะเบียนที่ดำเนินการผ่านระบบพร้อมเพย์ของธนาคารรัฐ 3 แห่ง คือ ธนาคารออมสิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) และธนาคารกรุงไทย

จำนวนผู้มาลงทะเบียนที่ต่ำเกินคาดนี้ อาจจะทำให้การวางแผนงานช่วยเหลือคนจนของรัฐบาลพลาดจากเป้าหมายไปได้ คนเดือดร้อนจริงที่ไม่ได้รับข่าวสารจากรัฐบาล เช่น ผู้ที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล คนพิการ เป็นต้น อาจจะไม่ได้รับความช่วยเหลือ ดังนั้นรัฐบาลก็จะต้องหาทางแก้ไขด้วยการออกมาตรการให้ครอบคลุมผู้ที่หลงหูหลงตาไม่ให้เสียโอกาสด้วยเช่นกัน

นายอภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ รมว.คลัง ยืนยันว่า การที่ต้องให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือจากรัฐบาลลงทะเบียนในระบบพร้อมเพย์ เพื่อรับเงินจากรัฐโดยตรง เป็นการจัดระเบียบการจ่ายเงินแบบใหม่ ที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ แก้ปัญหาการรั่วไหลของงบประมาณจุดนี้ ให้เงินไปถึงมือประชาชนโดยไม่ผ่านคนกลาง ทำให้ประชาชนได้เงินครบถ้วน และรัฐบาลสามารถใช้งบประมาณอย่างมีประสิทธิภาพและประชาชนได้ประโยชน์สูงสุด

โดยหลักการนั้นไม่มีใครปฏิเสธว่าการดำเนินการเป็นระบบในการบริหารงบประมาณจะทำให้โปร่งใสและตรวจสอบได้ แต่ประชาชนในพื้นที่ห่างไกลรัฐบาลอาจจะต้องอนุโลมให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเข้าไปจัดการ ซึ่งในช่วงแรกของการปรับระบบการจ่ายเงินก็อาจจะเกิดปัญหาขึ้นบ้าง

อย่างไรก็ดี โครงการนี้เป็นโครงการที่ดีและสมควรที่จะสนับสนุนให้รัฐบาลทำต่อไป แม้ภาวะเศรษฐกิจจะดีขึ้น แต่คนกลุ่มนี้ก็มักจะไม่ได้รับประโยชน์อะไร การลงทะเบียนในครั้งนี้ กระทรวงการคลังถือเป็นโครงการนำร่อง และจะเปิดให้ลงทะเบียนใหม่อีกครั้งในปีหน้าสำหรับผู้ที่ตกสำรวจ

ส่วนมาตรการที่รัฐบาลจะคิดออกมาสำหรับช่วยเหลือคนกลุ่มนี้ เป็นเรื่องที่รัฐบาลจะต้องคิดให้ดี จะพักหนี้หรือให้เงินกู้ก้อนใหม่เพื่อไปรีไฟแนนซ์หนี้เก่า หรือให้รีไฟแนนซ์หนี้นอกระบบมาอยู่ในระบบก็ถือเป็นการลดค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยที่จะจ่ายให้เจ้าหนี้ แต่ก็ไม่ได้เป็นการทำให้หนี้หายไป

สิ่งที่รัฐไม่ควรจะทำในการแก้ไขปัญหาหนี้คนจนก็คือไม่ควรแก้หนี้ด้วยการสร้างหนี้ พักหนี้เก่าให้กู้ใหม่ไปใช้ เพราะสุดท้ายคนจนก็ไม่สามารถหลุดจากวังวนการเป็นหนี้ได้ รัฐบาลควรจะเปลี่ยนวิธีคิดใหม่ในการช่วยเหลือและดูแลคนจน

หากรัฐบาลนี้เน้นหนักในการปฏิรูปประเทศ ก็ควรจะวางนโยบายและระบบในการช่วยเหลือคนจนอย่างยั่งยืนคู่กันไปด้วย ซึ่งจะเน้นหนักในการกระจายรายได้และทรัพยากรอย่างเป็นธรรม ไม่ให้เกิดการรวยกระจุก จนกระจาย อย่างที่เป็นอยู่ในขณะนี้