อดีตกับคุณภาพชีวิต

โดย...ทายาท ศรีปลั่ง กรรมการผู้จัดการ บริษัท เดอะไนล์

ความคิดเรื่องการพัฒนาจิตใต้สำนึกมีแนวทางใหญ่ คือ การเติมพลังงานบวกให้จิตใต้สำนึกส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ได้ผล แต่บางกลุ่มเชื่อว่าการลดพลังลบในจิตใต้สำนึกจะส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ได้ผลมากกว่า ซึ่งมีงานวิจัยพิสูจน์แล้วว่าพลังงานลบในจิตใต้สำนึกบั่นทอนคุณภาพชีวิตได้

เคยมีข้อความว่า จิตใต้สำนึกมีพลังมากกว่าจิตสำนึก และพลังจิตใต้สำนึกส่งผลต่อการเป็นคนเก่ง คนดี คนที่มีความสุข แนวคิดนี้มีมานานแต่ตีพิมพ์เมื่อ ค.ศ. 1973 โดย Noah St.John และ John Kappas กล่าวว่า 90% ของเวลาชีวิตเราถูกควบคุมโดยจิตใต้สำนึก เราใช้จิตสำนึก 10% เท่านั้น จิตสำนึกเป็นที่ที่ความต้องการและแรงบันดาลใจของเราอาศัยอยู่

ซิกมันด์ ฟรอยด์ ผู้สร้างตำนานจิตใต้สำนึกในวงการแพทย์สมัยใหม่ค.ศ.1880 ได้ร่วมกับโจเซฟ บริวเออร์ บำบัดจิตหญิงสาวที่ป่วยเป็นโรคฮิสทีเรียให้หายโดยบำบัดด้วยคำพูด สาเหตุโรคนี้พบว่าเกิดจากอาการเก็บกดในวัยเด็กของเด็กสาวที่เธอลืมมันไปแล้ว ต่อมาวงการแพทย์พบสาเหตุโรคกายและใจหลายชนิดมาจากภาวะเก็บกดในจิตใต้สำนึกที่รุนแรงช่วงวัยเด็ก จิตใต้สำนึกของฟรอยด์ จึงหมายถึงความทรงจำช่วงวัยเด็กเล็กและเด็กโต และจิตใต้สำนึกมีพลังซ่อนเร้นส่งผลต่อสุขภาพจิตและกาย

ปิแอร์ เจนเน็ต ค.ศ. 1890 ร่วมกับ ฟรอยด์ บำบัดคนไข้ที่ปารีสให้หายป่วยโดยย้อนรอยจิตไปไกลกว่าวัยเด็ก คือมีความทรงจำในหน่วยความจำระยะยาวในสมองที่เก็บเรื่องราวในอดีตก่อนวัยเด็ก แต่เจนเน็ตไม่ทราบว่าเรื่องก่อนวัยเด็กบันทึกในสมองส่วนความจำระยะยาวได้อย่างไร เพราะศาสนาคริสต์ไม่สอนเรื่องอดีตชาติและการเวียนว่ายตายเกิด ส่วน คาร์จี จุง เรียนการย้อนรอยอดีตจากเจนเน็ต ศึกษาผลงานฟรอยด์ เขานับถือศาสนาคริสต์ แต่เชื่อว่าอดีตชาติมีจริงในโลกของนักจิตวิทยา

จุง ตั้งทฤษฎีีบุคลิกอธิบายจิตไร้สำนึกที่สะสมแต่อดีตกาลเป็นที่รวบรวมความทรงจำที่ซ่อนภายในและติดตามสืบทอดเป็นมรดกจากบรรพบุรุษในอดีตก่อนกำเนิด เป็นพลังจิตส่วนที่เหลือค้างมาจากพัฒนาการและวิวัฒนาการของมนุษย์ที่เกิดจากประสบการณ์ที่เกิดซ้ำๆ จากคนรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่น มนุษย์จะสืบทอดประสบการณ์อดีตของคนรุ่นก่อนเป็นแนวโน้มกำหนดพฤติกรรม พร้อมเชื่อว่าเด็กทารกโต้ตอบแม่ตั้งแต่ในครรภ์ทำให้ทารกเกิดมาพร้อมความสามารถพัฒนาความสามารถรับรู้โต้ตอบกับแม่ผ่านประสบการณ์และการฝึกในชาติปัจจุบัน มีอดีตชาติเป็นพื้นหลัง จะเห็นว่ามนุษย์เกิดมาพร้อมทุนเดิมหลายอย่างเพื่อรู้สึกและรับรู้ให้สอดคล้องแบบแผนที่มีในสมองอยู่แล้ว

ปี ค.ศ. 1996 Plowman, J. กล่าวว่า ความทรงจำในอดีตชาติเก็บไว้ที่ระบบลิมบิกของสมองส่วนด้านใน ความจำส่วนนี้ถูกเก็บเป็นความจำเรียกว่าระบบประสาทความจำเชื่อมระหว่างกายภาพ จิตใจและจิตวิญญาณเข้าด้วยกัน เก็บข้อมูลอย่างละเอียดที่ส่งทอดมาช้านาน นักจิตวิทยาหลายกลุ่ม ระบุว่า เหตุการณ์ก่อนวัยเด็กที่เก็บในจิตใต้สำนึกนำสู่การตีความมากมายว่าเป็นเรื่องราวที่จิตปรุงแต่งขึ้นเองหรือเกิดจากจินตนาการของแต่ละคน

ความสำคัญของจิตใต้สำนึกไม่ได้อยู่ที่เรื่องเหล่านั้นเป็นจริงหรือปรุงแต่ง แต่อยู่ที่มันเป็นเหตุให้คนเจ็บป่วยและชีวิตตกต่ำลง การย้อนรอยจิตบำบัด เป็นวิธีที่ได้ประสิทธิผลดีสำหรับอาการเจ็บป่วยหรือชีวิตที่ตกต่ำโดยไม่ทราบสาเหตุ ส่วนการบำบัดพฤติกรรม เช่น Coaching และการบำบัดแบบจิตใต้สำนึกวัยเด็กให้ผลดีกับเหตุการณ์ที่เก็บในหน่วยความทรงจำระยะสั้นที่หวนมาทำร้ายจิตใจเราร่ำไป ผู้เขียนจึงสรุปว่าจิตใต้สำนึกไม่ว่าเก็บเรื่องราวเป็นจริงหรือปรุงแต่งก็ไม่ทำให้เราเจ็บป่วยหรือชีวิตตกต่ำ แต่เป็นเพราะอารมณ์โกรธแค้น หลง พยาบาท ต่างหากที่เป็นอำนาจลบซึ่งบันทึกร่วมกับเหตุการณ์ที่บันทึกในสมองส่วนความจำระยะยาว