ทะเลใต้ ในวันฟ้าครึ้ม

โดย...กรกิจ ดิษฐาน

คงจะทราบกันแล้วว่า จีนไม่รับคำวินิจฉัยของศาลอนุญาโตตุลาการว่าด้วยกฎหมายทะเล ที่ให้ฟิลิปปินส์เป็นฝ่ายชนะกรณีที่ฟ้องจีนว่าละเมิดน่านน้ำ ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า กรณีนี้ไม่ได้ฟ้องร้องกันเรื่องเกาะในทะเลใต้ แต่ฟ้องกันว่าแนวปะการังที่จีนอ้างเป็นเจ้าของและถมพื้นที่เพิ่ม มีสิทธิในน่านน้ำโดยรอบหรือไม่ เพราะเป็นเกาะเทียมและน่านน้ำที่กำหนดขึ้นมาใหม่มันไปทับกับเขตเศรษฐกิจจำเพาะของฟิลิปปินส์ อีกประเด็นที่เข้าสู่การพิจารณา คือ เรื่อง Nine-Dash Line หรือเส้นประ 9 จุด ที่จีนกำหนดขึ้นเป็นแนวน่านน้ำในทะเลจีนใต้ ซึ่งที่ผ่านมาจีนพยายามยกหลักฐานทางประวัติศาสตร์ เช่น แผ่นที่โบราณ แผนที่หลังสงครามโลก ปูมเดินเรือมาอ้าง ดังนั้นน่าจะหมายถึงอย่างหลัง แต่คณะอนุญาโตตุลาการเห็นว่าน่าจะเป็นการแสดงน่านน้ำในอดีต โดยใช้คำว่า Historical ดังนั้นจึงอ้างกรรมสิทธิ์ในปัจจุบันไม่ได้  

ต้องเข้าใจว่า จีนมีวิธีคิดฝังหัวเรื่องไม่ยอมเสียดินแดนอีกแล้ว ไม่ว่าจะเล็กน้อยแค่ไหน ถึงได้ทะเลาะกับอาเซียนไม่เลิก แม้จะเป็นแค่เกาะเล็กๆ หรือแม้แต่แนวปะการังจิ๊บจ๊อย ที่จีนยืนยันหัวเด็ดตีนขาดเพราะคนจีนรู้สึกเจ็บปวดที่ถูกประเทศอื่นเฉือนดินแดนและใช้สิทธิสภาพนอกอาณาเขตมากดขี่คนจีนเมื่อร้อยกว่าปีก่อน ไหนจะถูกญี่ปุ่นรุกรานฆ่าคนเป็นล้านๆ จีนยังบอกว่าสมัยที่ถูกญี่ปุ่นยึดครองเกาะพวกนี้กระทั่งสิ้นสงคราม จนแล้วจนรอดจีนยังไม่ได้คืนมาเสียที นับว่าเป็นฝ่ายพันธมิตรชาติเดียวที่ยังได้ดินแดนที่ถูกยึดคืนมาไม่ครบ วันนี้พอยิ่งใหญ่ขึ้นมาอีกจึงเกิดอัตตาว่าข้าจะไม่ยอมอ่อนแอให้คนเขาหยามอีกต่อไป นี่เป็นสาเหตุให้จีนมีท่าทีแข็งกร้าว ยิ่งฟิลิปปินส์เป็นลูกหม้ออเมริกาด้วยแล้ว จีนยิ่งมองว่าอเมริกากำลังเดินเกมสงครามเย็นโดยไม่จำเป็น เพราะจีนกับฟิลิปปินส์น่าจะคุยกันได้ อย่างเลวที่สุดคือปล่อยตามยถากรรมไปก่อนแบบ Status quo 

การฟ้องคณะอนุญาโตตุลาการครั้งนี้เป็นผลงานของรัฐบาลฟิลิปปินส์ชุดก่อน ผู้นำคนใหม่ของฟิลิปปินส์ คือ โรดริโก ดูเตอร์เต ไม่นิยมอเมริกันและอยากจะคุยดีๆ กับจีน ส่วนอเมริกาแสดงท่าทีแบ่งรับแบ่งสู้ คงรู้แล้วว่าลูกหม้อเก่าไม่อยากจะขี่ตั๊กแตนไปจับช้าง ปัญหาอยู่ที่จีนแล้วว่าจะยอมคุยดีๆ หรือไม่ หรือจะใช้ไม้แข็ง ท่าทีเฉพาะหน้าดูเหมือนว่าจีนจะไม่สนใจอะไรเหมือนคนโทสะกำลังขึ้น แต่ผมว่าระยะยาวจีนจะแข็งมากไม่ดี จีนจะมีแต่เสียกับเสีย

คณะอนุญาโตตุลาการนี้ไม่ใช่ศาลโลก มีหน้าที่ไกล่เกลี่ยหรือชี้ขาดข้อขัดแย้ง ถ้าปฏิบัติตามคำวินิจฉัยได้ก็ดี ถ้าไม่ปฏิบัติตามก็ได้ แต่จะขึ้นชื่อว่าเป็นพวกนอกกฎหมาย ใครๆ เขาจะไม่คบเพราะไม่รู้ว่าจะทำอะไรผิดกติกาชาวโลกกับตนหรือไม่ การที่จีนไม่ยอมรับปฏิบัติตามคำวินิจฉัย หรือ Non-Compliance ย่อมทำได้ ถามว่าจีนเสียหน้าหรือไม่ ก็ย่อมเสียเครดิตมิใช่น้อย แต่จีนเชื่อว่าเครดิตตัวเองมีเป็นกะตั้กเรื่องแค่นี้ไม่ระคายเคือง ที่สำคัญประเทศใหญ่กว่าอย่างอเมริกาก็เคยทำ Non-Compliance ไม่ยอมรับคำตัดสินของศาลโลกมาแล้ว กรณี Nicaragua v. US นั่นขนาดศาลโลกนะครับ

แต่ผมเชื่อว่าอย่างไรเสียเดี๋ยวจีนกับฟิลิปปินส์ก็ต้องคุยกัน รวมถึง เวียดนาม มาเลเซีย บรูไน และอินโดนีเซีย ที่เป็นคู่กรณีในทะเลใต้ด้วย จะเผชิญหน้ากันอีท่าเดียวไม่ได้ เพราะจีนมีความจำเป็นต้องค้าขายมากกว่ามาฆ่าฟันกัน แต่จะคุยรู้หรือไม่นั้นก็ต้องรอดูกันต่อไป ถ้าไม่มีคนนอกเข้ามาก่อกวนซะอย่าง

ดูเตอร์เต แกบอกแล้วครับ ว่าพร้อมเมื่อไหร่มาคุยกัน อย่าพูดเรื่องสงคราม เพราะมันเป็นคำที่สกปรกสิ้นดี