ความสุขของเด็กหนุ่มในลำห้วยพิษ

โดย...ธนวัฒน์ เพ็ชรล่อเหลียน

ยังไม่ทันที่รถตู้ของคณะผู้มาเยือนจะจอดสนิท เด็กหนุ่มตัวเปียกโชก ใบหน้ายิ้มแฉ่ง ก็รอต้อนรับอยู่ด้านนอกแล้ว

“สวัสดีครับ สวัสดีครับ” เขายกมือไหว้ สองเท้าวิ่งตาม

รถจอดใต้ร่มไม้ใหญ่ในหมู่บ้านคลิตี้ล่าง อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี “พี่มาทำไมครับ” เขาถาม “มาทำไมครับ พี่มาทำไมครับ”

“ก็มาเยี่ยมโจไง” หนึ่งเดียวในคณะผู้มาเยือนที่ชำนาญพื้นที่กล่าวตอบ ทำให้ผมรู้ว่าเขาชื่อโจ

“จะไปกินข้าวที่วัดกันก่อน” ผู้มาเยือนบอก “ขอไปด้วย” แทบจะในทันทีที่สวนคำ โจก็ปรี่ขึ้นไปนั่งอยู่ในรถตู้เป็นที่เรียบร้อย

ตลอดเส้นทางสั้นๆ ไม่ถึง 5 นาที โจชี้โบ๊ชี้เบ๊และพูดไม่หยุด เราสังเกตได้ว่าโจแตกต่างออกไป

แต่นั่นไม่สำคัญ และไม่ใช่อุปสรรคต่อมิตรภาพ

โจบอกกับเราว่าเขาอายุ 9 ขวบ แต่จากการสืบสาวราวเรื่องพบว่าปัจจุบันโจอายุ 16-17 ปีแล้ว ที่น่าสนใจก็คือในชุมชนกะเหรี่ยงแห่งนี้ ไม่มีใครไม่รู้จักโจ

โจเป็นผลผลิตของพิษตะกั่ว ซึ่งปนเปื้อนอยู่ในสิ่งแวดล้อมชุมชนคลิตี้ล่าง ในวันที่โจเกิดเป็นวันเดียวกับที่คณะแพทย์และคณะกรรมาธิการสาธารณสุข วุฒิสภา ลงพื้นที่เยี่ยมยามชาวบ้าน โจจึงได้รับเกียรติทำคลอด และได้รับฉายาว่า “โจ สว.”

“เด็กคนนี้จะเป็นกรณีศึกษาที่ยังมีชีวิต เราจะติดตามเขาเพื่อพิสูจน์ว่าพื้นที่แห่งนี้มีพิษตะกั่วจริงหรือไม่” แพทย์จากกระทรวงสาธารณสุข กล่าวไว้เมื่อประมาณปี 2540 กว่าๆ และนั่นก็เป็นครั้งแรกและครั้งสุดท้ายที่เขาและคณะได้พบกับโจ

โจเติบโตขึ้นในหมู่บ้านอย่างเป็นหนึ่งเดียวกับสารตะกั่วในร่างกาย โดยที่เขาไม่เคยรู้เลยว่าตัวเองกำลังป่วย ทุกวันนี้โจยังดื่มน้ำ-เล่นน้ำ จากลำห้วยคลิตี้สม่ำเสมอ “มันเย็นดีครับ ผมชอบ” โจบอก

“อยู่บ้านมีความสุขไหมโจ” ผมลองถาม “มีครับ” โจตอบระหว่างเรานั่งท้ายรถกระบะสำรวจกิจการเหมือง ต้นตอของมลพิษในหมู่บ้าน

“ทำไมถึงมีความสุขล่ะ?” ผมสงสัย “มีน้ำตก มีปลาด้วย เยอะเลย มีต้นไม้ด้วย เย็น ... สบาย” โจ ยิ้มเหมือนครั้งแรกที่เราพบกัน  “ตอนดึกเย็น ต้องห่มผ้า แม่ซื้อผ้าห่มให้ มีน้ำ โชคดีที่มีน้ำ” โจ ยังพูดต่อไปเรื่อยๆ

นั่งรถไปสักครู่โจหันมาสะกิด “พี่ครับ ดูนี่ๆ” เขาดึงคอเสื้อลงมาทางบ่าเพื่อโชว์อะไรบางสิ่งบางอย่าง  “โดนผึ้งต่อย ... เจ็บ ... แต่เดี๋ยวมันก็หาย ใช่ป่ะพี่?” ผมมองเขา

วันสุดท้ายก่อนคณะผู้มาเยือนจะเดินทางกลับในช่วงเที่ยง โจมาปลุกผมตั้งแต่เช้าตรู่ “พี่ๆ เอาข้าวไปวัดกัน” ในมือของเขามีข้าวไร่ร้อนๆ 1 ถ้วย “เอาข้าวไปให้พระ แล้วไปเล่นน้ำ ใช่ป่ะพี่?” ผมยิ้มแล้วบอกให้โจล่วงหน้าไปก่อน

เป็นความจริงที่ว่าโจกำลังป่วย ร่างกายมีสารตะกั่วไม่ต่ำกว่า  20 ไมโครกรัม/เดซิลิตร จากมลพิษที่เขาและชุมชนไม่ได้ก่อ

แต่ในแง่ของหัวใจ โจแข็งแรงดี ... เขาบริสุทธิ์และดำรงอยู่ด้วยการไม่เบียดเบียนใคร

“มาหาผมอีกนะครับ” โจ บอกลา ก่อนที่รถตู้จะแล่นออกจากป่า