รักชาติอย่างมีคุณภาพ

โดย...กรกิจ ดิษฐาน

วันชาติสหรัฐที่ผ่านมามีคลิปน่าสนใจออกมาร่วมฉลองโอกาสนี้ ชื่อคลิป We Are America ft. John Cena | Love Has No Labels โดยมีจอห์น ซีนา เป็นพรีเซนเตอร์

ต้องแจงก่อนว่าจอห์น ซีนา เป็นนักมวยปล้ำอาชีพชื่อดัง แถมยังเป็นนักแสดง เป็นนักร้อง เป็นอะไรต่อมิอะไร รวมถึงเป็นอเมริกันไอค่อนแห่งยุคสมัย

หัวใจของคลิปนี้คือคำว่า Patriotism ซึ่งผมขอแปลว่าความรักในประเทศของตัวเอง

Patriotism นี่คล้ายๆ Nationalism หรือชาตินิยมในทางรัฐศาสตร์ แต่คนละอย่างกับอาการคลั่งชาติ หรือ Chauvinism คือรักแต่ประเทศตัวเองแบบหูหนวกตาบอด ยกตนข่มท่านเหนือประเทศอื่น

ซีนาถามเรา (พอเป็นพิธี) ว่า Patriotism คืออะไร ก่อนจะตอบว่าคือการรักและอุทิศตัวเพื่อประเทศ ถามว่าเรารักอะไรในประเทศชาติ? แน่นอนว่าไม่ใช่แค่สัญลักษณ์หรืออะไรต่อมิอะไร เพราะสิ่งที่ทำให้เรารักคือ “ผู้คน”

เวลาผมเห็นหน้าซีนาแล้ว อดคิดถึงใบหน้าชาวอเมริกันแบบฉบับไม่ได้ อธิบายไม่ถูกว่าเป็นยังไง

ซีนาเหมือนรู้ใจ เลยถามว่าคุณคิดว่าใบหน้าคนอเมริกันแท้ๆ เป็นยังไง? แล้วลองให้เราหลับตาแล้วนึกในใจว่า คนอเมริกันแท้ๆ ควรเป็นแบบไหน จากนั้นบอกว่าคนอเมริกันที่คุณจินตนาการกับความเป็นจริงมันต่างกันมาก

เพราะในความเป็นจริง อเมริกาประกอบด้วยคนหลากหลายเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ ศาสนา อายุ ในสัดส่วนที่มากกว่าใครจะนึกถึง

เขาบอกว่า “ความรักประเทศชาติไม่ควรจำกัดอยู่แค่ความภูมิใจในประเทศ เป็นความรักที่อยู่เหนือข้อจำกัดเรื่องอายุ ความทุพพลภาพ เพศ เชื้อชาติ ศาสนา หรือฉลากอะไรก็ตามที่ใช้แยกเขาแยกเรา เพราะวินาทีที่เราใช้ฉลากปะหน้าพวกนี้มาตัดสินผู้คนร่วมประเทศชาติ เราไม่น่าจะใช่ผู้ที่รักประเทศชาติอีก จริงไหม?”

วิธีคิดอย่างนี้ใช้กับเมืองไทยได้ไหม? ผมคิดว่าได้ และความเห็นระดับท็อปเมนต์ในโซเชียลเน็ตเวิร์กก็เชื่อว่าแนวคิดนี้ไม่ได้เหมาะสำหรับสหรัฐเท่านั้น แต่เหมาะกับประเทศอื่นๆ ด้วย

การรักประเทศชาติแบบนี้ผมว่าสร้างสรรค์ดี เราสามารถยอมรับความหลากหลายได้ ในขณะเดียวกันก็ยอมรับว่าเรามีเบ้าหลอม มีรากร่วมกันไม่ใช่แตกต่างแล้วต่างคนต่างอยู่ หรืออาฆาตคนที่เห็นต่าง เย้ยหยันคนที่แตกต่างจากเรา

หรือคิดทุบเบ้าหลอมรื้อถอนรากเหง้าเพื่อที่จะทำลาย Chauvinism ซึ่งมันดีแต่ดันทำให้ Patriotism พินาศไปด้วย

ผมเชื่อว่าตราบใดที่เรายังมี “ชาติ” หรือ “ประเทศ” ควรบ่มเพาะวิธีคิดรักเพื่อนร่วมชาติก่อน โดยเฉพาะบ้านเรา เมื่อไหร่ที่ฝ่ายเห็นต่างทางศาสนาและการเมืองมองข้ามฉลากของแต่ละฝ่าย แล้วมองกันที่สาระของกันและกันได้เมื่อไหร่ละก็ สาธุ!

เมื่อรักเพื่อนร่วมชาติได้เต็มหัวใจโดยปราศจากฉลากแบ่งเขาแบ่งเรา ความรักนั้นจะสามารถพัฒนาเป็นรักเพื่อนบ้าน และรักประชาชาติทั้งหมดได้โดยไม่แบ่งเขาแบ่งเรา เหมือนกับการแผ่เมตตาแบบชาวพุทธ เขาจะเริ่มแผ่ให้ตัวเองก่อน จากนั้นแผ่ให้คนที่เรารักที่สุด ไปจนถึงเกลียดน้อยที่สุด เมื่อจิตใจเข้มแข็งแล้ว ค่อยแผ่ให้คนที่เกลียดที่สุด

จะเห็นได้ว่า Patriotism ในระดับปรมัตถ์นี่เป็นการปฏิบัติธรรมยังได้เลยนะครับ

เห็นว่าคุณค่าของความรักชาติอย่างมีคุณภาพ ก้าวข้ามผ่านชาตินิยมแบบแแยกเขาแยกเรา หรือความชิงชังชาติตัวเองโดยรับแนวคิดทางวิชาการที่มุ่งวิพากษ์ Chauvinism มาแบบสุกๆ ดิบๆ เพื่อยกตนข่มท่านคนที่รักชาติแบบ Patriotism

การพูดแบบนี้ในโลกที่ทุกอย่างถูกทำให้เป็นดราม่าไปเสียทุกเรื่อง อาจทำให้ท่านถูกมองว่าเป็นพวกโลกสวยไม่อิงกับ “ความเป็นจริง”

แน่นอนว่า ในความเป็นจริงมันทำได้ยาก แต่ถ้ามีสักไม่ถึงร้อยถึงพันคิดแบบนี้ได้ ผมก็ว่าประเสริฐแล้ว