ทางรอดสื่อไทยบนสมรภูมิรบออนไลน์ ต้องมืออาชีพ ถูกต้อง ยึดจริยธรรม

โดย...วิรวินท์ ศรีโหมด

ทุกวันนี้ “สื่อโซเชียลมีเดีย” มีบทบาทสำคัญกับชีวิตของคนในสังคมไทย ทั้งในแง่การใช้ชีวิตและการติดตามข่าวสาร แต่ด้วยความรวดเร็วของสื่อชนิดนี้ที่มีความเสรี ทำให้คนทั่วไปสามารถเผยแพร่ข่าวสารได้อย่างรวดเร็ว จนบางครั้งขาดการคัดกรองตามหลักวิชาชีพสื่อทำให้เกิดความเสียหาย ทั้งนี้งานครบรอบ 19 ปี สภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติ ได้จัดเวทีเสวนาในหัวข้อ เรื่อง “สื่อมืออาชีพยุคสงครามออนไลน์” เพื่ออธิบายถึงความแตกต่างระหว่างสื่อผู้ที่ทำงานในสนามข่าวกับบุคคลทั่วไป

ชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี ประธานสภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติ  เปิดเผยว่า สื่อมวลชนมีหน้าที่ในการให้การรับรู้ข่าวสารกับประชาชนควบคู่กับการส่งเสริมเรื่องเสรีภาพ แต่ด้วยพฤติกรรมของผู้บริโภคข่าวที่เปลี่ยนแปลงไปที่บริโภคสื่อหลักน้อยลง เนื่องจากไปเสพข่าวผ่านช่องทางออนไลน์มากขึ้น จึงทำให้การแข่งขันมีมากและสิ่งที่ตามมาคือเรื่องปัญหาด้านจริยธรรม

ทั้งนี้ สภาการหนังสือพิมพ์ฯ จึงปฏิรูปการทำหน้าที่สื่อ โดยขณะนี้ได้ปรับแก้ไขธรรมนูญของสภาโดยครอบคลุมไปถึงสื่อดิจิทัล อาทิ การให้สมาชิกสื่อลงนามทุก 3 ปี เพื่อร่วมกันกำหนดจริยธรรมทางด้านสื่อทั้งในภาพรวมและในแต่ละองค์กร เพื่อคอยรับเรื่องร้องเรียน ร้องทุกข์ และตรวจสอบให้การทำหน้าที่สื่อให้มีคุณภาพ นอกจากนี้สภากำลังทบทวนข้อบังคับจริยธรรมที่ใช้มากว่า 18 ปี ให้มีความทันสมัยให้การทำหน้าที่มีความชัดเจนมากขึ้น

พิเชฐ ดุรงคเวโรจน์ รมว.วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี อธิบายว่าปัจจุบันวงการสื่อมีความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ซึ่งเกิดขึ้นทั่วโลก ตั้งแต่เทคโนโลยีได้มีการพัฒนาอย่างรวดเร็วในช่วง 20-30 ปีที่ผ่านมา ส่วนตัวคิดว่าพลเมืองโลกกำลังเผชิญกับความท้าทายครั้งใหญ่ทางด้านเทคโนโลยีที่มีทั้งทางบวกและลบ เห็นได้จากสามารถทำให้บริษัทขนาดใหญ่ในอดีตล้มลงได้

พิเชฐ กล่าวว่า สื่อกระแสหลักควรต้องคิดให้ดีเพราะประชาชนทุกพื้นที่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยี ดังนั้นอนาคตในเวลาใกล้นี้สื่อต้องระมัดระวังโดยเฉพาะหนังสือพิมพ์ ควรต้องวางแผนรับมือการปรับเปลี่ยนว่าจะพัฒนาอย่างไรเพื่อให้เข้าถึงทุกพื้นที่ทั้งในและต่างประเทศ ขณะที่ภาครัฐจะต้องสร้างระบบเทคโนโลยีเพื่อให้ธุรกิจสามารถเดินไปได้ ซึ่งจะเป็นการทำให้วงการนี้เติบโตและจะช่วยปลดล็อกปัญหาหลายเรื่องของประเทศได้

เขายกตัวอย่างว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีประชากร 60-70 ล้านคน มีผู้ลงทะเบียนระบบการใช้มือถือมากถึง 97 ล้านราย มีการใช้อินเทอร์เน็ต 27 ล้านราย อยู่ในกลุ่มเล่นโซเชียลมีเดีย 28 ล้านราย พฤติกรรมการใช้สื่อส่วนใหญ่จากข้อมูลปี 2558 นิยมใช้หาข้อมูล อ่านหนังสือ ดูสื่อบันเทิง ใช้ทำงาน ทำธุรกรรมทางการเงิน ซื้อของ

กนกพร ประสิทธิ์ผล นายกสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ ให้มุมมองว่าการทำงานของสื่อมวลชนยุคปัจจุบันสื่อออนไลน์มีบทบาทมาก เนื่องจากเทคโนโลยีเป็นตัวชี้วัดพฤติกรรมการเสพข่าวได้ ซึ่งมีการเติบโตพัฒนาอย่างรวดเร็ว ดังนั้นสื่อควรมีการปรับตัวใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในองค์กรให้เข้ากับการนำเสนอข่าวในยุคออนไลน์ นอกจากนี้ควรอบรมนักศึกษาที่จะมาเป็นสื่อมวลชนให้สามารถทำงานในสื่อออนไลน์ได้ควรคู่กับการปลูกฝังเรื่องจริยธรรม

อภิศิลป์ ตรุงกานนท์ นายกสมาคมผู้ดูแลเว็บไทย มองว่าสงครามออนไลน์เกิดขึ้นในไทยมานานกว่า 20 ปีตั้งแต่ช่วงอินเทอร์เน็ตเข้ามาใหม่ และยิ่งสังคมปัจจุบันทุกคนสามารถเข้าถึงสื่อออนไลน์ได้ง่ายผ่านมือถือจึงทำให้ทุกคนสามารถเป็นผู้สื่อสารข้อมูลได้ ดังนั้นเมื่อสื่อชนิดนี้มีข้อมูลที่กว้างเกินขอบเขต สื่อหลักควรต้องสร้างอิทธิพลเพื่อให้เข้าไปอยู่ในใจของผู้อ่านให้ได้ เช่น ควรทำให้ข้อมูลที่เสนอออกไปมีความน่าสนใจ น่าเชื่อถือ ซึ่งจะเป็นจุดแข็งของสื่อเอง

“หวังว่าสื่อยุคนี้ควรที่จะต้องมีความเป็นมืออาชีพ เป็นเสาหลักในการให้ข่าวกับสังคม และควรหายใจได้ด้วยตัวเอง ไม่ต้องยืมจมูกเฟซบุ๊ก กูเกิลหายใจ โดยควรรวมตัวกันเพื่อแสดงจุดยืนในการนำเสนอข่าว เช่น สื่อทุกสำนักอาจร่วมกันผลิตแอพพลิเคชั่นขึ้นมาเพื่อนำเสนอข่าวโดยเฉพาะ เพื่อเป็นการทวงคืนพื้นที่การนำเสนอข่าวของวงการสื่อให้กลับคืนมา” อภิศิลป์ กล่าว

พิรงรอง รามสูต อาจารย์ภาควิชาวารสารสนเทศ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายการเกิดของสื่อออนไลน์กับสื่อสิ่งพิมพ์ว่าสามารถอยู่ร่วมกันได้ เนื่องจากขณะนี้อยู่ในยุคการเปลี่ยนผ่าน แต่การเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารออกไปนอกจากจะมีความรวดเร็วแล้ว ควรทำให้มีความถูกต้องด้วย เพื่อจะได้มีความน่าเชื่อถือและเป็นประโยชน์

วาสนา นาน่วม ผู้สื่อข่าวอาวุโส หนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์ มองว่าการนำเสนอข่าวของสื่อมวลชนทุกวันนี้บนสื่อออนไลน์มีการแข่งขันเรื่องความเร็วสูงมาก ซึ่งบางครั้งเนื้อข่าวหลายสำนักอาจมีข้อมูลที่ผิดพลาด ซึ่งตรงนี้ส่วนตัวมองว่าสื่อควรทำหน้าที่ตรวจสอบความถูกต้องของเนื้อหาควบคู่กับการทำงานที่ใช้ความเร็วเพื่อให้สื่อมีความน่าเชื่อถือกับผู้ที่อ่านข่าว