ใครถือโฉนดที่ดิน 631,263 ไร่? (1)

20 มิถุนายน 2559

โดย...ชัยณรงค์ อินทรมีทรัพย์

สังคมไทยมีปฏิกิริยาต่อข้อมูลที่เปิดเผยจากปานามา เปเปอร์ส จนถึงวันนี้ในระดับที่ต่ำมาก เพราะไม่มีนักข่าวไทยร่วมมือในการศึกษาและสอบค้นข้อมูลจำนวนมหาศาลที่รั่วออกมาจาก Database ของบริษัทกฎหมาย ซึ่งเป็นคนกลางรับดำเนินการจดทะเบียนทั้งบุคคลและนิติบุคคลในต่างประเทศ ที่ได้รับการขนานนามว่า Tax Havens หรือ Off
shore Companies บริษัทในลักษณะนี้ดำเนินการอยู่ในหลายประเทศ อาทิ อังกฤษ สหรัฐ ฮ่องกง อินโดนีเซีย ฯลฯ และหมู่เกาะต่างๆ เช่น บริติชเวอร์จิน ไอซ์แลนด์ เกาะเคย์แมน เกาะบาฮามา เกาะเซเชลส์ เกาะซามัว เกาะแองกิลลา ฯลฯ

บริษัทต่างๆ เหล่านี้จะโฆษณาประชาสัมพันธ์กิจการของตนคล้ายๆ กันดังตัวอย่างต่อไปนี้

- วางแผนภาษีส่วนบุคคลและนิติบุคคล

- ให้การคุ้มครองทรัพย์สินและความร่ำรวย

- ดำเนินการเกี่ยวกับความลับของบัตรเครดิต

- มีใบอนุญาตของ Trust Management และนักกฎหมายผู้เชี่ยวชาญ มีประสบการณ์นานกว่า 30 ปี ฯลฯ

การวางแผนภาษีส่วนบุคคลและนิติบุคคลให้มีประสิทธิภาพสูงสุด (ต่อผู้ถือหุ้นมิใช่ต่อประเทศที่ผู้นั้นประกอบกิจการและอาศัยอยู่!!) เป็นข้อโต้แย้งของคนกลุ่มหนึ่งที่เชื่อว่าการกระทำธุรกรรมดังกล่าวเป็นเรื่องไม่ผิดกฎหมาย เป็นเงื่อนไขการประกอบธุรกิจระดับนานาชาติ เป็นกลยุทธ์ทางธุรกิจที่ชาญฉลาด ฯลฯ

บทความชื่อ Concentration of Land and Other Wealth in Thailand ของ DuangmaneeLaovakul ในหนังสือ Unequal Thailand : Aspects of Income, Wealth and Power, 2016 โดยมีบรรณาธิการประกอบด้วย อาจารย์ผาสุก พงษ์ไพจิตร และคริส เบเคอร์ พิมพ์โดย NUS Press, สิงคโปร์ ได้วิเคราะห์ข้อมูลการถือครองที่ดินในประเทศไทย จากข้อมูล Database ของกรมที่ดินไว้อย่างน่าตกใจคือ (ข้อความในวงเล็บเป็นของผู้เขียน)

1) จากจำนวนที่ดินมีโฉนดและประชาชนถือครอง 15,900,047 ไร่ทั่วประเทศ มีบุคคลหนึ่งถือครองไว้ถึง 631,263 ไร่ (คาดว่ามีที่ดินมากที่สุดในโลก)

2) มีบุคคลจำนวน 837 ราย (ข้อมูลปี 2012) ถือครองที่ดินรายละมากกว่า 1,000 ไร่ (คาดว่าเป็นนายทุน/ผู้มีอิทธิพล/นักการเมือง/ฯลฯ)

3) มีบุคคลจำนวน 5,376,730 ราย ถือครองที่ดินระหว่าง 1-10 ไร่ (คาดว่าเป็นเกษตรกรตัวจริง)

4) มีบุคคล 21.9% ของยอดรวมประมาณ 15 ล้านไร่ ถือครองที่ดินระหว่าง 1-5 ไร่ (คาดว่าเป็นเกษตรกรที่ยากจนตัวจริงเช่นกัน)

5) มีบุคคลจำนวน 50.17% ของยอดรวมประมาณ 15 ล้านไร่ ถือครองที่ดินน้อยกว่า 1 ไร่ (คาดว่ามิใช่เกษตรกร แต่เพื่อการอยู่อาศัยเท่านั้น) ฯลฯ

จากข้อมูลดังกล่าวแสดงว่าประเทศไทยมิใช่สังคมเกษตร ซึ่งประชากรส่วนใหญ่เป็นเจ้าของที่ดินและมีอาชีพเกี่ยวข้องกับการเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ ฯลฯ เพราะกว่า 70% ถือครองที่ดินเพียง 5 ไร่ หรือต่ำกว่า ซึ่งไม่เพียงพอต่อการประกอบอาชีพเกษตรกรรมหรือเป็นเพียงรายย่อยๆ จำนวน 5,376,730 รายเท่านั้นที่ถือครองที่ดิน 1 ถึง 10 ไร่ (เกษตรกรตัวจริง) แต่ที่น่าสังเกตคือ 837 ราย สามารถถือครองที่ดินรายละได้มากถึง 1,000 ไร่ขึ้นไป ซึ่งก็คงมิใช่ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรรม แต่คงเป็นนายทุนที่รวบรวมโฉนดเพื่อเก็งกำไร หรือเจตนารมณ์อื่นๆ แต่ที่อธิบายไม่ได้เลยคือ เอกชนที่สามารถถือครองได้คนเดียวถึงกว่า 6 แสนไร่!!! ดังนั้นในประเทศไทยประชาชนส่วนใหญ่คือผู้ใช้แรงงานในภาคเกษตรกรรม หรือผู้เช่าที่ดินเพื่อทำการเกษตรกรรม และมิได้มีส่วนเป็นเจ้าของที่ดินเพื่อประกอบอาชีพเกษตรกรรม และไม่ได้ประโยชน์จากนโยบายช่วยเหลือเกษตรกรจากภาครัฐแต่ประการใด

ความเหลื่อมล้ำและความไม่เท่าเทียมทางเศรษฐกิจของประชาชนในประเทศไทยนับว่าสูงที่สุดในโลก เพราะค่าเฉลี่ยความไม่เท่าเทียมของประเทศกำลังพัฒนาอยู่ที่ 0.413 Gini Index แต่ในค่าจีนีของไทยอยู่ที่ 0.536 ข้อมูลต่างๆ เหล่านี้ชวนให้น่าสงสัยว่าสาเหตุที่ Tax Heavens หรือ Offshore Companies ทั้งหลายดำเนินการอยู่นั้นได้มีส่วนทำให้เกิดสภาวะที่...ยิ่งพัฒนาเศรษฐกิจขณะที่ตัวเลขเครื่องชี้เกี่ยวกับรายได้ประเทศชาติ รายได้ต่อหัวประชากร ตัวเลขการส่งออกสูง มีการลงทุนทั้งในประเทศและในต่างประเทศของนักลงทุนไทยมากเป็นอันดับต้นๆ ในภูมิภาค ฯลฯ มีแนวโน้มสูงขึ้น ประชาชนส่วนใหญ่กลับไม่ได้รับอานิสงส์จากการพัฒนาเหล่านั้นเท่าที่ควร บริการสาธารณะและสาธารณูปโภคระดับนานาชาติที่ลงทุนสร้างขึ้น เช่น สนามบิน ทางด่วน ฯลฯ ประชาชนส่วนใหญ่มิได้ใช้ประโยชน์ เพราะคนกลุ่มหนึ่งเพียงร้อยละ 1 เท่านั้นที่ได้ประโยชน์ และสามารถสะสมความร่ำรวยตลอดจนทรัพย์สินเงินทอง ที่ดิน ฯลฯ จำนวนมหาศาล

รายงานของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย มีรายชื่อนักธุรกิจระดับมีทรัพย์สิน (มูลค่าหุ้นปี 2011) เป็นหมื่นๆ ล้านบาทหลายสิบคนและจำนวนพันล้านบาทเป็นร้อยๆ และมีครอบครัวระดับติดอันดับของนิตยสาร Forbes ช่วงปี 2008-2014 ประมาณ 20 ราย มีทรัพย์สินเป็นหมื่นๆ ล้านเหรียญสหรัฐ ขณะที่ค่าแรงขั้นต่ำของแรงงานไทยส่วนใหญ่อยู่ที่ 300 บาท/วัน หรือต่ำกว่านั้น และประชาชนนับ 10 ล้านคน อยู่ต่ำกว่าระดับพื้นฐานความยากจนของกระทรวงมหาดไทย เป็นต้น

(อ่านต่อสัปดาห์หน้า)