ยุคสมัยที่ไม่สมบูรณ์

โดย...อภิวัจ สุปรีชาวุฒิพงศ์

ประชาธิปไตยที่สมบูรณ์มีจริงหรือ ?

ผมครุ่นคิดอย่างจริงจังหลังจากกลุ่มศิษย์วัดพระธรรมกายออกแถลงการณ์ ว่าพระธัมมชโย จะเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม หลังจากบ้านเมืองมีประชาธิปไตยที่สมบูรณ์

สมบูรณ์นั้นเป็นอย่างไร มีรัฐธรรมนูญ มีรัฐบาลจากการเลือกตั้ง คงไม่เพียงพอที่จะเรียกสมบูรณ์ การถ่วงดุล คานอำนาจของกลุ่มต่างๆ ในสังคมเป็นอย่างไร สิทธิเสรีภาพของประชาชนเป็นอย่างไร เราจะทำตามความต้องการของคนส่วนใหญ่โดยรักษาสิทธิของเสียงส่วนน้อยอย่างไร

ขนบธรรมเนียม ความคิด ความเชื่อ วัฒนธรรม ซึ่งกำหนดวิถีชีวิตของคนในสังคมไทย เพียงพอจะทำให้เรามีสังคมประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ได้หรือไม่

คำสัญญาเรื่องแผ่นดินที่งดงามจะคืนกลับมานั้น ดูจะสิ้นมนต์ขลังไปนานแล้ว

อันที่จริง หากมองย้อนหลังไป ก็จะพบว่า เราอยู่ในยุคสมัยที่ไม่สมบูรณ์กันมานานแล้ว

รัฐธรรมนูญที่เราเชื่อว่าดีที่สุด ทำให้มีเสรีภาพทางการเมือง มีรัฐบาลจากการเลือกตั้ง แต่ล้วนถูกตั้งคำถามถึงประสิทธิภาพและความสุจริต อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจขยายตัวดี พอๆ กับหนี้ครัวเรือนที่พุ่งสูง หรือในแง่มุมที่เรามองไม่ค่อยเห็น การขยายตัวทางเศรษฐกิจที่ว่า ต้องแลกด้วยป่าไม้กี่ต้น ผืนป่ากี่แสน กี่ล้านไร่ ซึ่งทำให้มีภาพภูเขาหัวโล้นในวันนี้ ด้านสังคม สถิติอาชญากรรมสูง เสาหลักของสังคมทั้งครอบครัว โรงเรียน และศาสนา เกิดปัญหาหนักหนาที่ต้องตามแก้ไขพอๆ กัน

ค่านิยม 12 ประการ อาจแก้ปัญหาที่ว่ามานี้ได้ เพียงแต่อาจต้องใช้เวลาสร้างให้ผู้คนได้เชื่อมั่นอย่างจริงจัง โดยปราศจากอคติต่อตัวผู้กำหนดค่านิยมนี้

การรบที่หุบเขาเอียดรัง เวียดนาม ทหารทุกนายสาดกระสุนไปเบื้องหน้าทันทีที่ได้รับคำสั่งให้ยิง เมื่อเสียงปืนเงียบลง นายทหารคนหนึ่งถามผู้บังคับบัญชา พ.ท.ฮัล มัวร์ ว่า ยิงอะไร คำตอบคือยิงอะไรก็ตามที่เห็นว่าผิดสังเกต ซึ่งผลของการยิงดังกล่าว หยุดยั้งการบุกของทหารเวียดนามเหนือไว้ได้

วิถีปฏิบัติ “ยิงก่อนถามทีหลัง” อาจเหมาะสมกับบางกาลเทศะ แต่เข้ากันไม่ได้เลยกับวัฒนธรรมตั้งคำถามกับทุกสิ่งของผู้คนในปัจจุบัน

แม้ผู้คนในสังคมไทยจะรักและชื่นชมทหาร แต่น้อยคนนักที่จะสมัครใจเป็นทหาร อาการเสียใจอย่างออกนอกหน้า มักจะมีให้เห็นในการคัดเลือกทหารเกณฑ์ทุกปี และหากย้อนไปในอดีต ผู้คนไม่น้อยยอมจ่ายเงินแลกกับการที่ไม่ต้องเป็นทหาร หากไม่ใช่เพื่อไปชมการแสดงอาวุธในวันเด็ก วิถีชีวิตของคนไทยแทบไม่มีใครอยากเข้าค่ายทหาร

อีกไม่นานเราจะต้องแสดงประชามติ รับหรือไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ สังคมไทยในวันข้างหน้าจะเป็นอย่างไร ความโหดร้ายรุนแรง ความสงบสุขสวยงาม ใช่จะเกิดขึ้นเพราะรัฐธรรมนูญฉบับใดฉบับหนึ่ง

รัฐธรรมนูญก็แค่กติกาเฉพาะกาล แม้แต่รัฐธรรมนูญลายลักษณ์อักษรที่เก่าแก่ที่สุดอย่างรัฐธรรมนูญสหรัฐอเมริกาก็ยังมีการแก้ไขมาแล้วกว่า 20 ครั้ง

รัฐธรรมนูญจึงมิใช่บทกำหนด ควบคุม หรือกำกับให้เกิดความดีงามแบบเบ็ดเสร็จและสมบูรณ์ หากต้องการแบบนั้น คนทั้งสังคมต้องร่วมใจกันออกแรงลงมือทำ

เรายังเหลือแรงที่จะสร้างสังคมหรือไม่ จุดเริ่มต้นของการไปถึงยุคสมัยที่สมบูรณ์นั้นจะเริ่มขึ้นเมื่อไหร่ เพียงแค่ทำความดี จะเพียงพอหรือไม่ คำถามที่ตามมาคือต้องทำดีแบบไหน ด้วยจำนวนคนเท่าไหร่ และต้องทำนานแค่ไหน

ยิ่งไปกว่านั้น เรามีแรงบันดาลใจที่จะสร้างสังคมกันหรือไม่

ในสงครามประกาศอิสรภาพ อเมริกาทำสงครามกับอังกฤษนานถึง 8 ปี ผู้คนล้มตายไปหลายหมื่นคน ด้วยความเชื่อมั่นในสิทธิตามธรรมชาติ มนุษย์เท่าเทียมกัน พระผู้เป็นเจ้าได้มอบสิทธิในชีวิต เสรีภาพ และการแสวงหาความสุข ซึ่งเป็นสิทธิที่มิอาจเพิกถอนได้

ถ้าแพ้ก็กลับไปอยู่ภายใต้ระบบอังกฤษเหมือนเดิม แต่ถ้าชนะ พวกเขาจะมีโอกาสในการออกแบบสังคม ประเทศชาติ และกำหนดชีวิตด้วยตัวเอง

แรงบันดาลใจของเสรีภาพ หนุนให้พวกเขายอมแลกด้วยชีวิต

แล้วแรงบันดาลใจของผู้คนในสังคมไทยนั้นเป็นอย่างไร ?