ถึงเวลาปฏิรูปสหกรณ์

พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาสหกรณ์มาก หลังจากเกิดความเสียหายอย่างหนักในสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่น จากการที่ผู้บริหารฉ้อโกงสหกรณ์ สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่นเป็นสหกรณ์ออมทรัพย์ขนาดใหญ่ มีสมาชิกฝากเงินจำนวนหลายพันคน นอกจากนี้ยังมีสหกรณ์ออมทรัพย์ด้วยกันอีกหลายแห่งนำเงินมาฝากเพราะหวังผลตอบแทนที่สูงกว่าตามการแนะนำ
ต่อๆ กันมา

ดังนั้น ความเสียหายที่เกิดขึ้นต่อระบบเศรษฐกิจ ไม่เพียงแค่สมาชิกที่ฝากเงินเท่านั้น ยังได้สร้างความเสียหายพัวพันออกไปมากเกินกว่าที่คิด คำถามจึงเกิดขึ้นว่าทำไมหน่วยงานที่กำกับดูแลสหกรณ์ ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยเฉพาะกรมตรวจบัญชีสหกรณ์นั้น มีมาตรฐานในการตรวจสอบอย่างไร จึงไม่พบพิรุจว่ามีการยักย้ายถ่ายเททรัพย์สิน หากพบเร็วอาจจะระงับความเสียหายได้ก่อนไม่ทำให้เสียหายเป็นหมื่นล้านบาท

ก่อนหน้านี้เคยมีความพยายามที่จะให้สหกรณ์ออมทรัพย์เข้ามาอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงการคลัง เพราะถือว่าเป็นสถาบันการเงินประเภทหนึ่ง แต่ทางกระทรวงเกษตรฯ เคยทักท้วงว่าไม่จำเป็นเพราะสหกรณ์นั้นเป็นการจัดตั้งโดยสมาชิก เพื่อสมาชิก ผู้ที่เป็นสมาชิกเท่านั้นจึงจะฝากเงินหรือกู้เงินได้ ไม่ได้รับฝากเงินจากประชาชนทั่วไป

แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกับหลายสหกรณ์ โดยเฉพาะสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่น ที่เห็นผลร้ายเป็นรูปธรรมมากที่สุด ทำให้วันนี้การถกเถียงเรื่องการควบคุมสหกรณ์จบสิ้นแล้ว โดยนายกรัฐมนตรีสั่งการให้กระทรวงการคลังไปตั้งหน่วยงานเฉพาะขึ้นมาดูแลสหกรณ์ออมทรัพย์เลย

นี่เป็นแนวคิดที่ถูกต้อง เพราะสหกรณ์ออมทรัพย์นับเป็นสถาบันการเงินประเภทหนึ่ง เหมือนบริษัทประกันภัยและบริษัทประกันชีวิต ที่ได้โอนอำนาจการกำกับดูแลของกรมการประกันภัยที่อยู่ภายใต้กระทรวงพาณิชย์ มาอยู่ภายใต้การดูแลของกระทรวงการคลัง โดยตั้งสำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) ขึ้นมาดูแล ซึ่งรูปแบบการกำกับดูแลสหกรณ์ออมทรัพย์กระทรวงการคลังอาจจะดำเนินการในรูปแบบเดียวกันก็ได้

ปัจจุบันสหกรณ์ทั้งระบบมีสมาชิก 12 ล้านคน มีสินทรัพย์ประมาณ 2 ล้านล้านบาท และมีเงินหมุนเวียนระบบสหกรณ์ประมาณ 3-4 แสนล้านบาท สิ่งที่กระทรวงการคลังต้องดำเนินการคือ แก้ไขกฎหมายสหกรณ์ ปรับปรุงมาตรฐานให้เป็นสากล กำหนดคุณสมบัติผู้บริหารให้เหมือนธนาคารพาณิชย์ มีการสอบประวัติการทำงาน และจะต้องมีการควบคุมดูแลไม่ให้สหกรณ์นำเงินไปลงทุนที่มีความเสี่ยงมากจนเกินไป หรือลงทุนผิดประเภทอันจะทำให้สหกรณ์เสียหาย

นอกจากนี้จำเป็นต้องให้มีการจัดตั้งกองทุนค้ำประกันเงินฝากสหกรณ์ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ฝากเงินกับสหกรณ์ เหมือนกับสถาบันคุ้มครองเงินฝากของธนาคารพาณิชย์ ช่วยเหลือสภาพคล่องของสหกรณ์ที่มีปัญหา และคุ้มครองผู้ฝากเงิน ต้องยอมรับว่าปัจจุบันมีผู้นิยมฝากเงินกับสหกรณ์ออมทรัพย์มากขึ้นเพราะให้อัตราดอกเบี้ยสูงกว่าธนาคาร แต่กลับไม่รู้ว่าการฝากเงินกับสหกรณ์มีความเสี่ยงเพราะรัฐบาลไม่คุ้มครองเงินฝาก

ขณะนี้รัฐบาลจำเป็นที่จะต้องแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าด้วยการตั้งหน่วยงานดูแลสหกรณ์ ปรับปรุงมาตรฐานให้เรียบร้อยเสียก่อน จึงค่อยไปคิดถึงการยกระดับสหกรณ์ขึ้นเป็นธนาคาร เพื่อที่จะให้เป็นแหล่งเงินสำคัญของสมาชิกและในท้องถิ่น เรื่องนี้เป็นเรื่องสำคัญที่ควรสนับสนุนให้รัฐบาลปฏิรูประบบสหกรณ์ให้สำเร็จ