โจทย์วิชาคำนวณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
"โจทย์วิชาคำนวณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว" รับสั่งเล่าโดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
เฟซบุ๊ก Royal Archives of OHM
เมื่อวันที่ 8 มิ.ย. เฟซบุ๊ก ศูนย์สารสนเทศ สำนักราชเลขาธิการ (Royal Archives of OHM) ได้เผยแพร่เนื้อหาบางตอนจากหนังสือ "ดุจดวงตะวัน" พระราชนิพนธ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งเป็นเรื่อง "โจทย์วิชาคำนวณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว" รับสั่งเล่าโดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี โดยมีเนื้อหาดังนี้
"โจทย์วิชาคำนวณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว"
รับสั่งเล่าโดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
"...พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสนพระราชหฤทัยในวิชาความรู้หลายแขนง ทรงเป็นนักคิดนักค้นคว้าแล้วยังทรงอธิบายถ่ายทอดให้บุคคลอื่นได้ทราบ และทรงส่งเสริมการค้นคว้าความรู้ กล่าวคือ ทรงเป็นครูที่ดี เมื่อเสด็จออกเยี่ยมราษฎรมักจะทรงแนะนำผู้ที่มาเฝ้าฯรอรับเสด็จถึงเรื่องต่างๆ เช่น การรักษาต้นน้ำลำธาร การปลูกพืช การเลี้ยงสัตว์ เป็นต้น
ตัวอย่างของความเป็นครูของท่านที่เป็นประสบการณ์ คือ ในการเสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐานโดยทางรถยนต์ เมื่อข้าพเจ้ามีอายุได้ประมาณ ๗ - ๘ ปีและได้โดยเสด็จในรถด้วย ก็มักจะทรงสอนข้าพเจ้าและพี่ๆ ให้รู้จักวิธีการคำนวณเวลาจากระยะทางและความเร็ว สภาพภูมิประเทศที่เห็น ถ้าเป็นเวลากลางคืน ก็จะทรงสอนให้รู้จักดาวต่างๆ ในท้องฟ้า
วันหนึ่ง เมื่อข้าพเจ้าแกล้งถามคนที่อยู่ด้วยว่า ข้าวในกระสอบหนึ่งมีกี่เม็ด ไม่มีใครตอบความทราบถึงพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวก็โปรดเกล้าฯ ให้ไปเอาข้าวสารมาลิตรหนึ่งทรงให้ข้าพเจ้าตกลงใจยอมรับว่า ค่าที่จะได้เป็นค่าโดยประมาณ และให้เอาถ้วยตะไลเล็กๆ ตักข้าวตวงดูว่า ข้าวลิตรหนึ่งเป็นกี่ถ้วยตะไลแล้วนับเม็ดข้าวในถ้วยตะไลนั้น ได้แล้วเอาจำนวนเม็ดคูณจำนวนถ้วย ได้เป็นจำนวนเม็ดข้าวในลิตร แล้วคูณขึ้นไปก็เป็นจำนวนลิตรในถัง จำนวนถังในกระสอบ ก็จะได้จำนวนเม็ดข้าวในกระสอบ ครั้งนี้เป็นครั้งแรกที่ข้าพเจ้ารู้จักจำนวนโดยประมาณ
เมื่อโตขึ้นต้องเรียนเลขและทำโจทย์ในหนังสือของกระทรวงศึกษาธิการซึ่งตัวโจทย์ที่ตั้งขึ้นคล้ายๆ กันไปหมด ข้าพเจ้าจึงมักยกเอาความเบื่อเป็นเหตุผล
ของความขี้เกียจเรียนวิชานี้โดยอ้างว่าไม่เห็นจะเป็นประโยชน์ในชีวิตประจำวัน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงแก้ไขความขี้เกียจนี้ โดยเวลาที่ปิดภาคเรียนใหญ่เกือบ ๓ เดือนได้ทรงตั้งโจทย์เลขให้ทำเพียง ๒ ข้อ
ข้อที่หนึ่งเกี่ยวกับถังน้ำ ซึ่งข้าพเจ้ารู้จักดีเพราะอำเภอหัวหินที่เราอยู่นั้นค่อนข้างแห้งแล้งถังน้ำเป็นของจำเป็น เมื่อหน่วยแพทย์พระราชทานออกไปพัฒนาในหมู่บ้านไกลๆ พวกเราจะรวบรวมเงินกันแล้วซื้อถังน้ำให้แก่หมู่บ้านต่างๆ ถังน้ำในเรื่องนี้สมมติว่าเป็นถังหนึ่งที่พวกข้าราชบริพารช่วยกันบริจาคและข้าพเจ้าต้องคำนวณดูว่าวันๆ หนึ่งมีน้ำเท่าไร คนใช้ไปเท่าไร ฝนตกเท่าไร และแถมถังน้ำเจ้ากรรมนี้ยังรั่วอีกด้วย โจทย์นี้คิดเท่าไรก็ไม่มีวันเสร็จ
ส่วนโจทย์อีกข้อหนึ่ง เกี่ยวกับรายรับรายจ่ายของครอบครัวหนึ่งซึ่งมีฐานะค่อนข้างยากจนแม้ว่าจะมีลูกเป็นนักเรียนในพระบรมราชูปถัมภ์และได้รับพระราชทานเงินช่วยค่าครองชีพก็ยังไม่ค่อยพอ เมื่อเกิดเจ็บไข้ได้ป่วยทำงานไม่ได้ แถมวันหนึ่งเกิดพายุอย่างรุนแรงหลังคาบ้านชำรุดเสียหาย ต้องเสียค่าซื้อสังกะสีมาซ่อมแซม จึงต้องไปกู้เงินเขามาพร้อมกับเสียดอกเบี้ย โจทย์ข้อนี้ก็ไม่มีวันจบเหมือนกันและมีประโยชน์ดี ทำให้รู้ราคาของแห้ง ของสด ของใช้ ซึ่งต้องสืบสวนหาตัวเลขจริงไม่ได้แต่งเอาเอง ตั้งแต่นั้นมาข้าพเจ้าไม่กล้าบ่นขี้เกียจเรียนเลขอีกเลย..."
จากหนังสือ "ดุจดวงตะวัน"พระราชนิพนธ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
