เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (46)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

นอกจากนี้ ยังได้มีการจัดทำโครงการปลูกป่าสาธิตเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำในพื้นที่ต้นน้ำลำธารที่เป็นป่าเสื่อมโทรมในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าดอยภูคาและป่าผาแดงตามแนวพระราชดำริพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และเนื่องจากเป็นพื้นที่ลาดชันจึงได้ปลูกหญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ ตลอดจนทรงเห็นว่าราษฎรที่อาศัยอยู่ในพื้นที่แถบนั้นส่วนใหญ่เป็นชาวถิ่น (ลัวะ) และขมุ ซึ่งชนชาติเหล่านี้มีวัฒนธรรมประเพณีต่างๆ รวมทั้งภาษาพูดที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเอง จึงมีพระราชดำริให้มีการค้นคว้าและอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีของชนชาติเหล่านี้ไว้ อาทิ ประเพณีกินดอกแดง ประเพณีสู่ขวัญข้าว ซึ่งจัดขึ้นหลังจากการเก็บเกี่ยว ประเพณีสู่ขวัญควาย ซึ่งจัดขึ้นหลังจากการทำนา ประเพณีเลี้ยงผีประจำปีของหมู่บ้าน ซึ่งจัดขึ้นในเดือน 5 ของทุกปี

โครงการศูนย์ภูฟ้าพัฒนาตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ได้ดำเนินการก้าวหน้าไปได้เป็นอย่างดี ด้วยความร่วมมือของหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน รวมทั้งองค์กรต่างประเทศ และการมีส่วนร่วมของราษฎรในพื้นที่ นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ที่ได้จัดตั้งโครงการศูนย์ภูฟ้าพัฒนาฯ ขึ้นเป็นที่พึ่งแห่งชีวิต ให้คนในท้องถิ่นสามารถพัฒนาอาชีพเกษตรกรรมของตนให้มีคุณภาพ มีตลาดรับซื้อที่แน่นอน ช่วยให้มีรายได้ที่มั่นคง และมีชีวิตความเป็นอยู่ที่สุขสบายขึ้นโดยไม่เบียดเบียนธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอีกต่อไป

ในส่วนของโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำแม่ลอบ ต.นาเกียน อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ ก็เป็นโครงการที่สืบเนื่องมาจากพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ซึ่งได้เสด็จฯ ในพื้นที่อมก๋อยในปี 2541 โปรดให้มีการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขาในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่ลอบ  อ.อมก๋อย โดยทรงสนับสนุนเรื่องการก่อสร้างโรงเรียนขนาดเล็ก พร้อมอุปกรณ์การเรียนการสอน และครู

เนื่องจากในพื้นที่ยังมีปัญหาด้านการบุกรุกทำลายพื้นที่ป่า พระองค์จึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ดำเนินการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำแม่ลอบ โดยมีพระราชประสงค์เพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติพื้นที่ต้นน้ำ หากไม่เร่งอนุรักษ์และฟื้นฟูจะส่งผลต่อประชาชนในพื้นที่อื่นๆ ที่อาศัยลำน้ำแม่ลอบในการดำรงชีวิต อีกทั้งจะเป็นต้นแบบของการพัฒนาเพื่อขยายผลไปสู่พื้นที่อื่นๆ ใน อ.อมก๋อย

ต่อมาในปี 2546 เจ้าหญิงแอสทริดแห่งประเทศเบลเยียม (Princess Astrid of Belgium) ได้เสด็จฯ มาเยือนประเทศไทย และในครั้งนั้นบริษัท Tractebel Engineering และกลุ่ม Energy Assistance ที่ตามเสด็จมาจากเบลเยียมได้ติดต่อขอจัดทำโครงการก่อสร้างฝาย เพื่อปั่นไฟฟ้าพลังน้ำถวายสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งให้งบประมาณก่อสร้าง 13 ล้านบาท สามารถปั่นกระแสไฟฟ้าส่งไปใช้ใน 6 หมู่บ้าน รวม 214 ครัวเรือน โดยตั้งโรงไฟฟ้าอยู่ที่บ้านก๋องป๋อใต้

นอกจากปัญหาด้านทรัพยากรธรรมชาติแล้ว ปัญหาด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิต ความเป็นอยู่ อาหารการกิน เป็นอีกปัญหาที่สำคัญ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงได้จัดทำโครงการพัฒนาการเกษตรพื้นที่ลุ่มน้ำแม่ลอบขึ้น โดยมีหน่วยงานภายในสังกัด อาทิ กรมพัฒนาที่ดินกรมประมง กรมปศุสัตว์ กรมส่งเสริมการเกษตร ร่วมกันทำงานแบบบูรณาการเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยสำนักงานประมงจังหวัดเชียงใหม่ และศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดเชียงใหม่ ได้จัดทำกิจกรรมรองรับในการดำเนินงานในด้านการอนุรักษ์และพัฒนาแหล่งน้ำให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยการเพิ่มผลผลิตสัตว์น้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติ เพื่อประโยชน์ด้านการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำ และสร้างแหล่งอาหารโปรตีนให้แก่ราษฎรในพื้นที่โครงการไว้บริโภคด้วย