"สร้างเขื่อน-ระเบิดเเก่ง" ต้นเหตุคอนผีหลงเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่

สำรวจคอนผีหลง ระบบนิเวศสำคัญน้ำโขง พบความเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ในรอบ 10 ปี เหตุสร้างเขื่อน ระเบิดแก่ง กระทบถ้วนหน้าทั้งคน-นก-ปลา

เมื่อวันที่ 1 พ.ค. นายนิวัฒน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ เปิดเผยว่า ระหว่างวันที่ 30 เม.ย.-1พ.ค 2559 กลุ่มรักษ์เชียงของได้ลงพื้นที่สำรวจคอนผีหลงซึ่งเป็นระบบนิเวศที่สำคัญของแม่น้ำโขงตอนบน เพื่อรวบรวมข้อมูลเปรียบเทียบกับของเดิมซึ่งเคยสำรวจไปเมื่อ 10 ปีก่อน โดยต้องเร่งดำเนินการก่อนที่ฝนจะตกหรือก่อนที่จีนจะปล่อยน้ำจากเขื่อนมาอีก ซึ่งข้อมูลเหล่านี้จะใช้เป็นหลักฐานยืนยันความสำคัญของระบบนิเวศที่เป็นเกาะแก่งในแม่น้ำโขง และหากทางการจีนมีโครงการระเบิดแก่งในแม่น้ำโขงโครงการ 2 ก็จะได้ใช้ข้อมูลเหล่านี้คัดค้านและนำเสนอให้สาธารณชนได้รับทราบ

นายนิวัฒน์กล่าวว่า คอนผีหลงเป็นระบบนิเวศที่สำคัญในแม่น้ำโขง มีระบบนิเวศย่อยๆอีกกว่า 10 ชนิด นอกจากบ่งบอกถึงความอุดมสมบูรณ์แล้ว ยังชี้ให้เห็นถึงผลกระทบจากการขึ้น-ลงของน้ำที่ผิดปกติเนื่องจากการใช้งานเขื่อนบนแม่น้ำโขงตอนบน เช่นกรณี ของต้นไคร้ซึ่งปกติในช่วงนี้จะออกดอกออกใบ แต่เมื่อมีการปล่อยน้ำจากเขื่อนมาท่วมทำให้ต้องจมน้ำ และเมื่อน้ำลดทำให้ต้นแห้งและเชื่อว่าท้ายสุดต้นไคร้ก็จะตายลง ทำให้สัตว์น้ำที่เคยอาศัยรากของต้นไม้ชนิดนี้เป็นแหล่งอนุบาลและอาศัยก็พลอยได้รับผลกระทบไปด้วย

“เรามีข้อมูลมากพอที่จะชี้ให้เห็นว่าชาวบ้านแทบไม่ได้ประโยชน์ใดๆจากการพัฒนาในลักษณะนี้เลย ไม่ว่าจะเป็นการสร้างเขื่อนหรือการระเบิดแก่ง ในทางตรงกันข้าม คนเล็กคนน้อยที่อาศัยอยู่กับแม่น้ำโขงมานานต่างต้องเดือดร้อนจากการกระทำเช่นนี้” นายนิวัฒน์ กล่าว

นายจิรศักดิ์ อินทะยศ ผู้ประสานงานกลุ่มรักษ์เชียงของ กล่าวว่าจากการสำรวจพบผลกระทบที่ชัดเจนหลายประการ อย่างกรณีพื้นที่วางไข่ของนกประจำถิ่นและนกอพยพที่หดหายไปมาก เพราะเมื่อปล่อยน้ำจากเขื่อนทำให้ท่วมหาดทรายที่นกเหล่านี้เคยใช้วางไข่ ดังนั้นเหล่านกจึงต้องไปแย่งกันหาพื้นที่วางไข่บนดอนแทน เพราะหากยังวางไข่ริมหาดทรายก็จะถูกน้ำท่วมอีก

นายจิรศักดิ์กล่าวว่า ชาวบ้านที่ทำมาหากินแถวคอนผีหลงเล่าให้ฟังว่าในปีนี้แทบปลูกพืชริมชายหาดไม่ได้ เพราะถูกน้ำท่วมแล้วถึง 4 ครั้ง ทั้งพืชสวนครัวและพืชอื่น เช่น ถั่ว มะเขือ กะหล่ำปลี ทำให้ต้องเสียค่าใช้จ่ายซื้ออาหารกิน ขณะเดียวกันการจับปลาก็แทบไม่พอกินทั้งๆที่ในอดีตสามารถจับปลาขายได้ เนื่องจากการเพิ่มขึ้นและลดลงของน้ำที่ผิดปกติ ทำให้ปลางงและหลงน้ำ โดยในช่วงนี้ปกติมีปลาหลายประเภทขึ้นมาแล้ว แต่จนถึงวันนี้ก็ยังไม่มา

“เราเห็นชัดถึงความเปลี่ยนแปลงของคอนผีหลงในรอบ 10 ปี เนื่องจากความไม่ปกติของสายน้ำ นับตั้งแต่มีการระเบิดแก่งและสร้างเขื่อนตอนบน หากยังมีการเดินหน้าระเบิดคอนผีหลงอีกก็เท่ากับทุบฝายสำคัญทางธรรมชาติในแม่น้ำโขง ทำให้น้ำจากข้างบนไหลลงมาเร็ว และจะเกิดความเปลี่ยนแปลงต่อระบบนิเวศครั้งใหญ่ นอกจากนี้จะส่งผลต่อเรื่องเขตแดนด้วย เพราะน้ำไหลเปลี่ยนทิศ ทำให้เกาะแก่งต่างๆเปลี่ยนแปลง” นายจิรศักดิ์ กล่าว

ภาพประกอบจาก กลุ่มรักษ์เชียงของ