ร.5 ทรงประกาศความบริสุทธิ์ ท่ามกลางสงฆ์

โดย...ส.สต

หนังสือพระราชนิพนธ์ และพระนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ตลอดถึง ม.จ.มารยาตรกัญญา ดิศกุล ที่มูลนิธิพิพิธภัณฑ์วังวรดิศ พระญาติ และมิตร ของ ม.จ.พูนพิศมัย ดิศกุล ประธานองค์การพุทธศาสนิกสัมพันธ์แห่งโลก จัดพิมพ์ถวาย เป็นที่ระลึกในงานฉลองพระชันษาครบ 84 พรรษา 17 ก.พ. 2523 โดย อร่าม สวัสดิวิชัย (ถึงแก่กรรมแล้ว) ได้ดำเนินการรวบรวมและจัดพิมพ์ ได้อัญเชิญพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เรื่อง ทรงเปล่งพระสุรสีหนาทประกาศความบริสุทธิ์ในท่ามกลางพระภิกษุสงฆ์ ที่เคยตีพิมพ์ในวารสารดวงประทีป เล่มที่ 32 ปีที่ 1 มาพิมพ์ซ้ำ ในหนังสือเล่มนี้

พระราชนิพนธ์นี้ ประกาศให้ชาวโลกรู้ว่าพระเจ้าแผ่นดิน ทรงเป็นพุทธมามกะ ทรงจงรักภักดีต่อพระรัตนตรัย ทรงปฏิญาณต่อหน้าพระสงฆ์ไว้อย่างไร ก็ทรงถือสัจจะ ทรงปฏิบัติตามนั้น เมื่อเสด็จถึงไทย จึงทรงเปล่งพระสุรสีหนาทประกาศความบริสุทธิ์ในท่ามกลางพระภิกษุสงฆ์ เป็นพระราชนิพนธ์ที่อ่านแล้วประทับใจยิ่งดังนี้

วันที่ 16 ธันวาคม ร.ศ.116

เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระปรารมภ์จะเสด็จประพาสแผ่นดินยุโรปได้พระราชทานพระปฏิญาณเฉพาะหน้าพระภิกษุสงฆ์ ในการที่จะประพฤติพระองค์ในเวลาเสด็จพระราชดำเนินเมื่อวันที่ 21 มีนาคม ร.ศ. 115 ครั้นถึงวันที่ 7 เมษายน ร.ศ.116 เสด็จพระราชดำเนินโดยชลมารคจากกรุงเทพมหานครไปโดยลำดับ ประทับประพาสหัวเมือง ในระหว่างมรรควิถี มีเมืองสิงคโปร์และเกาะลังกา เป็นต้น

เมื่อถึงแผ่นดินยุโรปแล้ว เสด็จพระราชดำเนินประเทศสวิตเซอร์แลนด์ อิตาลี ออสเตรีย รุสเซีย สวีเดน เดนมาร์ก อังกฤษ เยอรมนี เบลเยียม ฝรั่งเศส สเปน โปรตุเกส โดยลำดับ

เมื่อคราวเสด็จพระราชดำเนินกลับจากยุโรปเสด็จประพาสประเทศอียิปต์ เมื่อเสด็จถึงประเทศใดๆ พระเจ้าแผ่นดิน ประธานาธิบดี เจ้าประเทศราช กับทั้งเจ้านายข้าราชการ ราษฎรในประเทศนั้นๆ พร้อมกันจัดการรับเสด็จด้วยความนิยมยินดี เป็นเครื่องเชิดชูพระบารมีให้เกียรติยศปรากฏไปทั่วทิศานุทิศ ทรงผูกพระราชไมตรีในระหว่างกันและกันให้สนิทยิ่งๆ ขึ้นไป ทรงสอดส่องสรรพการในประเทศนั้นๆ อันเป็นเครื่องเกื้อกูลแก่การปกครองพระราชอาณาจักรพิทักษ์ประชาชนให้เกษมสำราญนิราศภัยได้สมพระบรมราชประสงค์เสร็จแล้ว เสด็จพระราชดำเนินกลับถึงกรุงเทพมหานครโดยสวัสดี ในวันที่ 16 ธันวาคม ร.ศ.116

จึงพระภิกษุสงฆ์ พระบรมวงศานุวงศ์ ข้าทูลละอองธุลีพระบาทและข้าราชการ และอาณาประชาราษฎร์ทั้งหลาย มีปีติปราโมทย์ตกแต่ง วัด วัง บ้านเรือน และคอยรับเสด็จ สวด โห่ร้อง ถวายชัยมงคลตลอดมรรควิถี

เมื่อเสด็จพระราชดำเนินถึงพระบรมมหาราชวัง ทรงเปล่งพระสุรสีหนาทประกาศความบริสุทธิ์ ตามพระราชปฏิญาณที่พระราชทานไว้นั้น เฉพาะหน้าพระภิกษุสงฆ์ผู้ประชุมกันเป็นสงฆ์สันนิบาต ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาทแล้ว

สมเด็จพระสังฆราชทูลตอบพระราชดำรัส และถวายชัยมงคล ในนามของพระภิกษุสงฆ์แล้ว ทรงสมาทานเบญจศีลในสำนักพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรสแล้ว ทรงประเคนเครื่องไทยธรรมที่ทรงนิยมจัดหามาแต่ประเทศยุโรปแก่พระสงฆ์แล้ว

สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ กราบบังคมทูลพระกรุณาขอถวายคืนหน้าที่ราชการ และพระราชลัญจกร สำหรับตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแผ่นดินแล้ว มีพระราชดำรัสตอบขอบพระทัย สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ ในการที่ได้ทรงสำเร็จราชการแผ่นดิน ต่างพระองค์รักษาพระราชอาณาจักรให้เป็นไปโดยสวัสดี ตลอดเวลาที่เสด็จไม่อยู่และขอบใจท่านที่ปรึกษาของผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน ในการที่ได้ช่วยสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถรักษาแผ่นดิน แล้วพระสงฆ์ถวายอนุโมทนาอดิเรก ถวายพระพรลากลับ

พระสุรสีหนาทประกาศความบริสุทธิ์ในท่ามกลางพระภิกษุสงฆ์

ข้าพเจ้าขอแสดงตนต่อพระสงฆ์เถรานุเถระทั้งหลาย อันประชุมอยู่ ณ ที่นี้ว่า เมื่อวันที่ 21 มีนาคม รัตนโกสินทรศก 115 ข้าพเจ้าได้กล่าวปฏิญาณตน เฉพาะหน้าพระคุณทั้งปวงในการบางข้อ ซึ่งข้าพเจ้าตั้งใจจะละเว้นในสมัยเมื่อข้าพเจ้าไปยังประเทศยุโรป

บัดนี้ ข้าพเจ้าได้กลับมาถึงพระนคร ได้มานมัสการอยู่เฉพาะหน้าพระสงฆ์เถรานุเถระทั้งปวงแล้ว และขอกล่าวคืนคำปฏิญาณบอกบริสุทธิ์ดังซึ่งจะกล่าวต่อไปนี้

ข้าพเจ้าเชื่อว่า ในการที่ข้าพเจ้าได้ไปยังประเทศยุโรปครั้งนี้ ไม่ได้ทำการอันหนึ่งอันใด ให้เป็นที่เสื่อมเสียเกียรติยศ และอำนาจแห่งสยามประเทศ ซึ่งเป็นเอกราชนคร แต่อย่างใดอย่างหนึ่งเลย

ข้าพเจ้ามิได้มีน้ำใจน้อมไปในศาสนาอื่น นอกจากสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระธรรมอันพระองค์ตรัสรู้ชอบดีแล้ว กับทั้งพระสงฆ์หมู่ใหญ่อันได้ประพฤติตามคำสั่งสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ข้าพเจ้ามิได้ร่วมประเวณีด้วยสตรีใด จนกลับมาถึงในพระราชอาณาเขต

ข้าพเจ้ามิได้เสพสุราและเมรัยมึนเมาแม้แต่มีกายวิกลเกินปกติ

ด้วยเหตุนี้ ข้าพเจ้าขอให้พระสงฆ์ทั้งปวงทราบไว้ว่า ข้าพเจ้าเป็นผู้บริสุทธิ์ตามคำซึ่งได้ปฏิญาณไว้แต่ก่อนนั้นทุกประการ

อิทํ มยา รญฺญา ปรมินฺทรมหาจุฬาลงฺกรณสฺมา สฺยามวิชิเต รชฺชํ การยตา