เส้นทางประชามติ

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก

การจัดให้มีการออกเสียงประชามติร่างรัฐธรรมนูญจะเข้าทางใครหรือไม่เข้าทางใคร คงจะไม่มีใครตอบได้แน่ชัด ยิ่งไม่ต้องไปพูดถึงว่าผลของการออกเสียงประชามติเป็นอย่างไร จะเข้าทางใคร ไม่เข้าทางใคร ไม่สามารถระบุได้อย่างชัดเจน แต่หลายกระแสก็หลั่งไหลออกมาเป็นนัยว่า ตัวร่างรัฐธรรมนูญนั้นเดินหน้าไปออกเสียงประชามติกัน ก็คงจะไม่เท่าไหร่

แต่ปัญหาอยู่ที่คำถามพ่วงที่ค่อนข้างจะชัดเจนว่าต้องการอะไร หากร่างรัฐธรรมนูญผ่านความเห็นชอบ คำถามพ่วงไม่ผ่านความเห็นชอบ ผู้คนจำนวนหนึ่งมองว่า เป็นเรื่องที่ไปกันต่อได้ง่ายกว่า หากผ่านทั้งร่างรัฐธรรมนูญ และคำถามพ่วง ก็หวั่นๆ กันอยู่ แต่ถ้าร่างรัฐธรรมนูญไม่ผ่าน แต่คำถามพ่วงผ่าน จะเดินกันไปอย่างไร อันนี้สำหรับหลายเสียงที่ได้สดับตรับฟังดูน่าวิตก

หลากหลายมุมมอง ผู้หลักผู้ใหญ่ ทั้งวงในคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) และวงนอกซึ่งก็เป็นทั้งวงนอกแบบในๆ และวงนอกแบบนอกๆ ไปเลย ต่างมองกันเป็นเรื่องธรรมดา อะไรจะเกิดขึ้นก็แล้วแต่ คสช.ต้องเดินได้ ไม่ถูกโยกคลอน เตะตัดขา หรือตลบหลัง นำไม้ไปส่งต่อให้ใครก็แล้วแต่ที่จะเข้ามาบริหารราชการแผ่นดินต่อไปได้อย่างสง่างาม ประเทศชาติต้องเข้าสู่ภาวะที่เปลี่ยนผ่านได้ คุยกันรู้เรื่อง เกิดการปฏิรูป และนำมาซึ่งความปรองดอง และประชาชนต้องมีพัฒนาการ เกิดกลายเป็นพลเมือง อันเป็นกำลังของแผ่นดินต่อไป

มุ่งมองกันหลายต่ออันที่จริงไม่ทราบได้ว่า ต่อไหนที่ต้องการอย่างแท้จริง และจะเป็นได้อย่างแท้จริงด้วย ต้องการก็ส่วนต้องการ จะมากหรือน้อยก็ว่ากันไป เป็นได้ก็ส่วนเป็นได้ จะมากหรือน้อยก็ว่ากันไปเช่นกัน เมื่อมองในแบบนี้ ใครต้องการอะไร อย่างไร คงจะตอบกันได้ยาก แม้จะคาดเดากันไปต่างๆ นานาว่า คสช.ต้องการจะอยู่ต่อ หรือต้องการจะให้มีการเลือกตั้ง จะได้เสร็จๆ งานเสียที ก็เป็นการคาดเดากันไป

แต่เรื่องเป็นได้เป็นไม่ได้ หากมองเอาสภาพความเป็นจริงเป็นหลัก และมองไปที่ร่างรัฐธรรมนูญ กับคำถามพ่วง เป็นประเด็นที่เป็นได้ก็น่าจะมีอยู่สักสี่ลักษณะ ลักษณะแรก ร่างรัฐธรรมนูญ ผ่านความเห็นชอบ คำถามพ่วง ผ่านความเห็นชอบ ลักษณะที่สอง ร่างรัฐธรรมนูญ ผ่านความเห็นชอบ คำถามพ่วง ไม่ผ่านความเห็นชอบ ลักษณะที่สาม ร่างรัฐธรรมนูญ ไม่ผ่านความเห็นชอบ คำถามพ่วง ผ่านความเห็นชอบ ลักษณะที่สี่ ร่างรัฐธรรมนูญ ไม่ผ่านความเห็นชอบ คำถามพ่วง ไม่ผ่านความเห็นชอบ

แน่นอนแต่ละลักษณะก็จะส่งผลต่างกันไป เอาโดยเนื้อหา โดยไม่ว่ากันแบบการเมือง ลักษณะแรก ก็ไปปรับร่างรัฐธรรมนูญ ที่มีสมาชิกวุฒิสภา (สว.) มาจากคณะกรรมการสรรหาภายใต้บทเฉพาะกาลรัฐธรรมนูญ ให้เดินไปได้กับการให้ สว.ทั้งหลายเหล่านั้นเข้ามาร่วมกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ที่มาจากการเลือกตั้ง ลงมติกันให้ได้มาซึ่งนายกรัฐมนตรี ลักษณะที่สองก็ดำเนินการต่างๆ ตามร่างรัฐธรรมนูญ เช่น สรรหา สว.มาทำงานบางอย่างร่วมกับ สส. เช่น เรื่องของการปฏิรูป โดยไม่มีเรื่องอื่นใดมาเพิ่มเติม

ไม่ต้องปรับแก้อะไรในรัฐธรรมนูญ ลักษณะที่สามเตรียมเอาประเด็นที่อยู่ในคำถามพ่วงไปเขียนไว้ในร่างรัฐธรรมนูญฉบับต่อไป และลักษณะที่สี่ ก็เริ่มกันใหม่ตั้งคณะร่างรัฐธรรมนูญกันอีกชุด ใครจะมาเป็นประธานร่างไม่ทราบได้ แต่ชื่อฉบับก็จะเป็นไปตามชื่อประธานอีกคำรบหนึ่ง ไม่ค่อยต่างจากลักษณะที่สามเท่าไหร่ เพียงแต่คณะร่างอาจจะไม่ต้องบรรจุประเด็นคำถามพ่วงลงไป รอดูผลกันไป สุดเส้นทาง เรายังไม่รู้ แต่บนเส้นทางจากวันนี้จนถึงวันนั้น อะไรก็เกิดขึ้นได้ ดูกันต่อไปครับ