เที่ยวสงกรานต์ หลากประเพณีย้อนยุค ‘เมืองกาญจน์’

โดย...ปิยรัชต์ จงเจริญ

ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ จ.กาญจนบุรี เมืองชายแดนตะวันตก ดินแดนแห่งประวัติศาสตร์ ก็มีประเพณีสงกรานต์ในหลายพื้นที่หลากรูปแบบน่าสนใจ

งานสงกรานต์ที่รู้จักกันดีและเป็นที่สนใจของนักท่องเที่ยว คือ งานประเพณีสงกรานต์มอญ อ.สังขละบุรี ปีนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 12-17 เม.ย. จะได้ชมประเพณีการขนทราย และก่อพระเจดีย์ทรายของชาวมอญ การขนน้ำไปอาบน้ำผู้สูงอายุซึ่งไปถือศีลอยู่ที่วัด ไฮไลต์ของงานคือ การสรงน้ำพระผ่านรางกระบอกไม้ไผ่ ที่ชาวบ้านนำมามัดต่อๆ กัน รวมความยาวนับพันเมตร ตื่นตากับแรงศรัทธาของผู้คนที่พร้อมใจกันนอนเรียงรายต่อกันเพื่อให้พระสงฆ์เดินเหยียบไปบนหลัง และปิดท้ายงานกับความอลังการในพิธีแห่กองผ้าป่า และยกฉัตรเจดีย์ทราย ในช่วงเช้าวันที่ 17 เม.ย.

งานประเพณีสงกรานต์บ้านหนองขาว “ท้องถิ่นคนขยัน กล่าวขวัญวัวลาน ตำนานหลวงพ่อ ผ้าทอหนองขาว สะเดาลือชื่อ ข้าวหอมซ้อมมือ เลื่องลือน้ำตาลสด งดงามวัฒนธรรม” จัดขึ้นระหว่าง
วันที่ 12-16 เม.ย. ณ วัดอินทาราม ต.หนองขาว อ.ท่าม่วง วัดเก่าแก่ตั้งแต่สมัยปลายกรุงศรีอยุธยา ภายในวัดมีวิหารที่ประดิษฐานพระปางป่าเลไลยก์ ที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “หลวงปู่โต” ในช่วงสงกรานต์ของทุกปี ชาวหนองขาวจะร่วมกันจัดงานปิดทองสมโภชฉลององค์พระ ไฮไลต์ของงานจะอยู่ที่ขบวนแห่นางสงกรานต์ ด้วยวัวเทียมเกวียนจากหมู่บ้านต่างๆ ที่ตกแต่งอย่างสวยงาม ในวันที่ 13 เม.ย. 

อีกที่ซึ่งน่าสนใจคือ งานประเพณียกธงสงกรานต์บ้านเบญพาด อ.พนมทวน หนึ่งใน UNSEEN เมืองกาญจน์ งานบุญเก่าแก่ที่สืบทอดมายาวนานกว่า 200 ปี จัดขึ้นในวันที่ 17 เม.ย. โดยชาวบ้านแต่ละหมู่จะร่วมกันทำธงไม้ไผ่ขนาดยาว ตกแต่งประดับประดาด้วยผืนผ้าสี สัญลักษณ์รูปหัวและหางพญานาค ซึ่งทำจากไม้หรือวัสดุอย่างอื่น นำมาแกะสลักหรือวาด เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของการขอฝนให้ตกตามฤดูกาลทำนา ไฮไลต์ของงาน คือ การแข่งขันยกธง ตัวแทนของแต่ละหมู่บ้านไม่จำกัดจำนวน จะร่วมแรงกันอย่างพร้อมเพรียง ช่วยกันยกธงขึ้นอย่างรวดเร็วพร้อมกับส่งเสียงโห่ร้อง ธงของหมู่ไหนยกขึ้นตั้งตรงได้ก่อนถือเป็นผู้ชนะ

ไม่เพียงเท่านั้น ที่ อ.หนองปรือ ยังมีการจัดงานประเพณีสงกรานต์แห่ปราสาทผึ้ง จากความเชื่อของชาวหนองปรือในอดีตที่มีเชื้อสายมาจากเวียงจันทน์ ประเทศลาว ว่าการได้ถวายน้ำผึ้งเป็นพุทธบูชาจะได้อานิสงส์ยิ่ง ทำให้เกิดประเพณีการตีผึ้งขึ้นในเดือน เม.ย. ผู้ชายจะหยุดกิจการงานทั้งปวง เพื่อออกหาผึ้ง และนำน้ำผึ้งมาถวายพระสงฆ์ ส่วนรังผึ้งชาวบ้านจะนำมารวมกันแล้วเคี่ยวทำเป็นเทียนถวายแก่พระสงฆ์ อีกส่วนหนึ่งจะนำมาทำเป็นปราสาท แกะสลักตกแต่งอย่างสวยงาม และแห่ไปถวายพระสงฆ์ที่วัด

แต่ไฮไลต์สำคัญของ จ.กาญจนบุรี คือ สงกรานต์สามสายน้ำสนุกสุขล้ำ ในวันที่ 17 เม.ย. ซึ่งชาวเมืองกาญจน์ทั้งจังหวัดจะออกมาเล่นน้ำสงกรานต์พร้อมกันในทุกพื้นที่ มีการจัดขบวนแห่สงกรานต์จากท้องถิ่นต่างๆ มากกว่า 50 ขบวน จากสะพานข้ามแม่น้ำแคว ถึงบริเวณถนนหลักเมือง นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมสรงน้ำพระ และรดน้ำขอพรผู้สูงอายุ ณ วัดไชยชุมพลชนะสงคราม สนุกกับรำวงย้อนยุค เล่นน้ำสงกรานต์ในอุโมงค์ม่านน้ำตกขนาดใหญ่ ซึ่งจัดขึ้นที่ถนนสองแคว ริมน้ำหน้าเมือง

ใกล้เมืองกรุงแค่นี้ จึงขอเชิญชวนนักท่องเที่ยวร่วมเฉลิมฉลองวันมหาสงกรานต์ สัมผัสกับสถานที่ท่องเที่ยวของดินแดนตะวันตก เมืองประวัติศาสตร์ ที่มีเสน่ห์เปี่ยมด้วยมนต์ขลังแห่งนี้