โรงเรียนเพื่อผู้ประกอบการสังคม

โดย...นพ.วิชัย โชควิวัฒน

โรงเรียนเพื่อผู้ประกอบการสังคม (School for Social Entrepreneur : SSE) ของอังกฤษก่อตั้งโดยไมเคิล ยัง เมื่อปี 2540 และเริ่มรับนักเรียนรุ่นแรกในปีต่อมา นับถึงปี 2558 มีผู้จบการศึกษาจากสถาบันแห่งนี้กว่า 1,200 คน อายุตั้งแต่ 17-74 ปี

โรงเรียนเพื่อผู้ประกอบการสังคมแห่งนี้ มีเอกลักษณ์สำคัญ คือ 1) มุ่งพัฒนาผู้ประกอบการที่ตั้งใจจะใช้ความคิดสร้างสรรค์และความรู้ความสามารถเพื่อประโยชน์ของสังคม โดยผู้ประกอบการสามารถยืนอยู่บนขาของตนเองได้ 2) วิธีการฝึกอบรม เน้นการเรียนรู้คู่กับการปฏิบัติ โดยมุ่งฝึกอบรมตัวบุคคลคู่ขนานไปกับการพัฒนากิจการของแต่ละคน 3) ปรัชญาของสถาบัน เชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงสังคมเกิดขึ้นจากประชาชนที่มีพลัง (people-powered) และทรัพย์สิน (assets) กับทรัพยากร (resources) ที่มีค่าสูงสุดคือมนุษย์ 4) แนวทางการฝึกอบรม ยึดหลักผู้เรียนเป็นศูนย์กลางอย่างแท้จริง 5) โปรแกรมการฝึกอบรมประกอบขึ้นจากองค์ประกอบที่ออกแบบแบบเน้นหนัก (intensive) มีสิ่งสนับสนุนที่ครบถ้วน (complete package of support) ตามความต้องการของผู้ประกอบการแต่ละคนที่เข้าเรียน และ 6) การเรียนการสอน มีการบรรยายน้อยมาก ผู้เรียนจะเรียนรู้จากการประกอบการของตนเป็นหลัก มีครูพี่เลี้ยงเป็นที่ปรึกษา มีการเข้าชั้นเรียนเป็นช่วงๆ เพื่อสัมมนา แลกเปลี่ยนและเรียนรู้กับเพื่อนร่วมรุ่น หรือผู้ประกอบการรุ่นพี่ที่ประสบความสำเร็จ

นอกจากการอบรม บ่มเพาะ และการเรียนรู้ทั้งจากการปฏิบัติจากครูและจากเพื่อนแล้ว โรงเรียนมีโครงการร่วมกับสถาบันการเงินหลัก 3 แห่ง คือ 1) ธนาคารลอยดส์ (Lloyds Bank) 2) ธนาคารแห่งสกอตแลนด์ (Bank of Scotland) และกองทุนสลากกินแบ่ง (Lottery Funded) เพื่อสนับสนุนทั้งด้านเงินทุนและการฝึกอบรมเพื่อส่งเสริมให้กิจการสามารถตั้งต้น (Start up) เอาตัวรอด (Thriving) และขยายกิจการ (Scale up) ต่อไปได้ ข้อสำคัญคือ นอกจากตั้งตัว อยู่รอด และเติบโตได้แล้ว ต้องสามารถสร้างคุณค่าทางสังคมได้

โรงเรียนแห่งนี้ นอกจากฝึกอบรมคนแล้ว ยังช่วยสนับสนุนการตั้งกิจการตามความเหมาะสมกับวัตถุประสงค์ของแต่ละคน กล่าวคืออาจเป็นกิจการในรูปองค์กรการกุศล (Charities) หรือวิสาหกิจเพื่อสังคม (Social enterprises) หรือธุรกิจเพื่อสังคม (Social businesses) รูปแบบอื่นๆ

เนื่องจากไม่เน้นการเรียนในเชิงปริมาณ แต่เน้นการฝึกอบรมตัวต่อตัวเป็นหลัก เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงได้อย่างกว้างขวาง โรงเรียนจึงได้ขยายสาขาออกไปในหลายเมืองในอังกฤษ ได้แก่ คอร์นวอลล์ เดวอน ลิเวอร์พูล แฮมเชียร์ ซัฟโฟล์ค เวสต์มิดแลนด์ สกอตแลนด์ และยอร์กเชียร์ รวมทั้งขยายออกไปยังต่างประเทศ คือ ออสเตรเลีย และแคนาดา

น่ายินดีที่โรงเรียนแห่งนี้มองเห็นศักยภาพของประเทศไทย หลังจากการศึกษาดูงานและทำงานบางอย่างร่วมกัน โรงเรียนผู้ประกอบการสังคมจะมีสาขาในประเทศไทยในไม่ช้านี้

ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างของผู้ประกอบการสังคมที่สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนแห่งนี้

รายแรก ฟลอเรนซ์ นอร์แมน (Florence Norman) เจ้าของกิจการสวีท คาวานาจ (Sweet Cavanagh) เธอเล่าว่า “เมื่อสามปีครึ่งมาแล้ว ฉันเข้ารับการบำบัดยาเสพติด และโรคความผิดปกติเกี่ยวกับการกิน (Eating Disorder) ฉันใช้เวลารักษาตัวอยู่ที่ศูนย์แห่งนั้นเป็นเวลา 5 เดือน ฉันเริ่มฟื้นตัวและค่อยๆ แข็งแรงขึ้น ส่วนหนึ่งของการบำบัดฉันได้รับการฝึกให้ทำอัญมณี สิ่งมหัศจรรย์บางอย่างเกิดขึ้นจากกระบวนการบำบัดนี้ ความรู้สึกเชื่อมั่นในคุณค่าของชีวิตเริ่มกลับมา กระบวนการบำบัดทั้งหมดทำให้ฉันรู้สึกได้ถึงความสำเร็จที่จับต้องได้

“ฉันเชื่อแน่ว่า การกลับไปติดยาหรือกลับเป็นโรคใหม่จำนวนมากสามารถหลีกเลี่ยงได้ ถ้ามีระบบการดูแลติดตามที่ดีเพียงพอให้แก่ผู้ที่ออกจากสถานบำบัดไปแล้ว และกำลังอยู่ในระยะฟื้นตัวอันเปราะบาง

“องค์กรสวีท คาวานาจ ให้งานแก่ผู้หญิงที่อยู่ในระยะพักฟื้นนี้ โดยสอนให้ออกแบบและทำอัญมณี ดังนั้นทุกครั้งที่ใครก็ตามซื้อสินค้าจากเรา จะไม่เพียงช่วยผู้หญิงที่เราดูแลเท่านั้น แต่จะช่วยกระจายข่าวสารอันมีคุณค่าของพวกเราออกไปด้วย นั่นคือผู้หญิงจะต้องมีคุณค่ามากกว่าแค่รูปร่างหน้าตาของพวกเธอเท่านั้น

“เราได้ทำงานกับผู้หญิงมากกว่า 20 คน ที่อยู่ในช่วงพักฟื้น... ทุกวันเราจะมีการจัดกลุ่มสนับสนุนการบำบัด (therapist led support groups) ฝึกโยคะ และการทำอาหารเพื่อเสริมการบำบัด ฉันปลื้มใจที่จะบอกว่า ฐานลูกค้าของเราขยายขึ้น และเวลานี้เรามีหน้าร้าน 2 แห่งแล้ว ความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ของฉันคือจะไม่มีวันยอมแพ้ แม้ในยามที่เราไม่มีเงิน และโอกาสแห่งความสำเร็จก็ดูเลือนราง เราพยายามเดินต่อไป เวลานี้เมื่อมองย้อนกลับไป เราสามารถมองเห็นความสำเร็จชัดเจน

“โรงเรียนเพื่อผู้ประกอบการสังคมเป็นโอกาสอันแสนมหัศจรรย์อย่างหนึ่งของฉัน ความจริงพอรู้ว่าโรงเรียนรับฉัน ฉันรู้สึกเหมือนถูกลอตเตอรี่! สิ่งมหัศจรรย์หลายอย่างเกิดขึ้น
ในปีนี้ ขอบคุณโรงเรียนผู้ประกอบการสังคม และโอกาสมากมายที่โรงเรียนได้มอบให้ฉัน

“มันไม่ใช่แค่สถานที่สร้างความมั่นใจในตนเอง และที่ ‘ลับทักษะ’ (skill honing) เท่านั้น แต่เป็นเวทีอันเหลือเชื่อสำหรับทั้งทรัพยากร และการสนับสนุน”