หยุดวิกฤตหมอกควัน

ภาครัฐควรกำหนดนโยบายการแก้ปัญหาหมอกควันไฟในจังหวัดภาคเหนือ และจังหวัดภาคใต้ตอนล่างที่เกิดขึ้นประจำทุกปีอย่างครบวงจร มีรูปธรรม และสามารถแก้ปัญหาได้อย่างเบ็ดเสร็จโดยด่วน

ด้วยมลพิษจากหมอกควันได้สร้างผลกระทบต่อสุขภาพอนามัยของประชาชนในพื้นที่ในวงกว้าง กระทบต่อการท่องเที่ยว เพราะมีปัญหาทัศนวิสัยการบินไม่สามารถลงจอดได้ ซึ่งได้ส่งผลกระทบต่อภาพรวมเศรษฐกิจของแต่ละจังหวัดอย่างมาก

ทั้งนี้ สถานการณ์ไฟป่าทั้งที่เกิดจากธรรมชาติและฝีมือมนุษย์ได้ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง นอกจากกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่แล้ว ยังมีผลต่อระบบนิเวศอย่างรุนแรง เนื่องจากในแต่ละปีป่าถูกเผาเสียหายมากถึง 2 หมื่นไร่ ผลที่ตามมา อาทิ ทำให้ขาดช่วงการสืบพันธุ์ทดแทนตามธรรมชาติ เกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของป่า

อีกทั้งยังหยุดการเจริญเติบโตของต้นไม้ ทำลายหน้าดินจนเกิดการพังทลายได้ง่ายในฤดูฝน ส่งผลให้เกิดน้ำท่วมหรือน้ำป่าไหลหลาก เมื่อน้ำใต้ดินลดปัญหาขาดแคลนน้ำก็ตามมาเป็นลูกโซ่ ซึ่งเป็นวงจรหนึ่งที่ส่งผลต่อสภาพภูมิอากาศโลกด้วย

วิกฤตหมอกควันใน 9 จังหวัด ภาคเหนือ ประกอบด้วย แม่ฮ่องสอน เชียงราย เชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง พะเยา แพร่ น่าน และตาก จากสถิติพบว่ามีประชาชนต้องเผชิญสารพัดโรคอันเกิดจากหมอกควันนับล้านคน 

แม้กระทรวงสาธารณสุขจะได้สั่งการให้ทุกจังหวัดเปิดวอร์รูมเพื่อรับมือปัญหาและได้จัดส่งหน้ากากอนามัยไปช่วยเหลือ แต่ค่าเฉลี่ยหมอกควันเกินมาตรฐาน 120 ไมโครกรัม/ลูกบาศก์เมตร ไปทุกจังหวัดแล้ว

เมื่อหน่วยงานของรัฐได้สรุปสาเหตุไว้ชัดเจนว่าช่วงหน้าแล้งของทุกปีระหว่างเดือน ม.ค.-พ.ค. พื้นที่ภาคเหนือจะประสบกับปัญหาหมอกควัน และสาเหตุหลักมาจากการเผาพื้นที่การเกษตร เพื่อเตรียมพื้นที่การเพาะปลูกทั้งนอกและในพื้นที่ป่า แต่กลับแก้ปัญหาไม่ได้

คำถามก็คือ เมื่อทราบต้นตอที่แท้จริง ทำไมการนำนโยบายเชิงรุกไปปฏิบัติจึงไม่มีประสิทธิภาพ หากต้นตอหมอกควันมาจากการเผาป่าทำการเกษตร เหตุใดรัฐบาลจึงไม่ทบทวนนโยบายการเพาะปลูกพืช เพื่อหยุดการโค่นป่าทำไร่ข้าวโพด จนกลายเป็นภูเขาหัวโล้นไปทุกจังหวัด ทั้งที่สินค้าเหล่านี้ไม่ได้ใช้เพื่อการบริโภคในประเทศเป็นหลัก

ข้อสงสัยที่ว่ามีบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านการเกษตรเป็นผู้ส่งเสริมให้เกษตรกรบุกรุกป่าเพื่อปลูกพืช ข้อเท็จจริงเป็นประการใด และตลอดระยะเวลาที่ผ่านมากระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้มีมาตรการใดเพื่อหยุดการมีอำนาจเหนือตลาด และการชี้นำนโยบายภาครัฐ

เมื่อนายกรัฐมนตรีได้สั่งการให้ทุกหน่วยงานใช้กลไกประชารัฐไปแก้ไขปัญหา มีการแบ่งความรับผิดชอบของแต่ละหน่วยงานอย่างชัดเจน ปีต่อๆ ไปพื้นที่เขาหัวโล้นในภาคเหนือจะต้องค่อยๆ พลิกฟื้นกลายเป็นป่าเขียวดังเดิม

แต่หากภาครัฐยังเกาไม่ถูกที่คัน ขายผ้าเอาหน้ารอดเป็นคราวๆ ไป นอกจากทรัพยากรจะถูกทำลายมากขึ้นแล้ว สภาพแวดล้อมในพื้นที่ภาคเหนือจะยิ่งเสื่อมทรุดและผลกระทบจะขยายวงมากยิ่งขึ้น