ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น

โดย...ซิวซี แซ่ตั้ง

วราพิณเป็นคนขยันเหมือนชิวบ๊วย ผลจากการทำงานของวราพิณนั้นเข้าตาชิวบ๊วยกับลูกๆ ทุกคน เป็นเครื่องพิสูจน์ได้ดีว่า การมีวราพิณเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในครอบครัวถือเป็นเรื่องที่ดี ความสัมพันธ์ของชิวบ๊วยกับวราพิณก็ดีเกินคาด ชิวบ๊วยเองยอมรับว่ารักวราพิณเหมือนน้องสาว ส่วนวราพิณเองก็เคารพรักชิวบ๊วยเหมือนเป็นพี่สาว

ทั้งคู่เข้ากันเป็นปี่เป็นขลุ่ย รักและอาทรต่อกัน บางครั้งผมซื้อเสื้อผ้ามาให้ชิวบ๊วย เธอจะบอกกับผมว่า “ไม่ต้องซื้อให้อั๊วหรอก อั๊วแก่แล้ว ลื้อไปซื้อให้วราพิณเถอะ” พอผมซื้อให้วราพิณ เธอก็บอกกับผมว่า “อย่าซื้อให้อั๊วเลย ซื้อให้พี่ชิวบ๊วยเถอะ” ต่างฝ่ายต่างรักและเป็นห่วงความรู้สึกของกันและกัน เมื่ออยู่ด้วยกันนานวัน ความสัมพันธ์ของทั้งสองทำให้ผมรู้สึกเหมือนกับว่า ทั้งคู่รักใคร่กัน ราวกับเป็นพี่น้องท้องเดียวกัน ผมอดคิดปลื้มใจไม่ได้ว่า ตัวเองเกิดมาโชคดีที่สุด มีลูกก็เป็นเด็กดี มีเมียสองคนก็รักและสามัคคีดีต่อกัน

ลูกคนหนึ่งของผมพูดว่า “เราโชคดีจัง คนอื่นมีแม่แค่คนเดียว แต่เรามีแม่ตั้งสองคน”

จริงสิ...เขามีคนที่รักเขาเหมือนแม่เพิ่มขึ้นมาอีกหนึ่งคน จึงไม่แปลกที่พวกเขาจะรู้สึกอย่างนั้น

ผมเห็นรอยยิ้มของลูก แล้วอดยิ้มตามไม่ได้ แม้ในช่วงนั้นผมจะมีความทุกข์เรื่องหนี้สิน ยากจนเงินทอง แต่มีความสุขในครอบครัว เพราะเราจนเงินแต่ร่ำรวยความรัก ทุกคนในครอบครัวรักใคร่กลมเกลียวกัน

พ่อแม่เป็นต้นแบบของลูก เด็กๆ เรียนรู้หลายอย่างได้จากพฤติกรรมและการกระทำของพ่อแม่ หากพ่อแม่เป็นคนดี ขยันทำมาหากิน ลูกคงไม่ผิดไปจากแบบที่เห็น แต่หากพ่อแม่ขี้เหล้า เมายา ขี้เกียจ ลูกๆ ก็จะรับเอาพฤติกรรมที่เห็นจากพ่อแม่ไปปฏิบัติ อย่างที่โบราณว่าไว้ “ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น” พ่อแม่เป็นแบบใด ลูกก็เป็นแบบนั้น

ภวัฒน์ เป็นลูกไม้อย่างที่โบราณว่าไว้จริงๆ เขาอยู่ใกล้ชิดผมมาตลอด เห็นว่าพ่อเป็นนักสู้ ทำโน่นทำนี่อยู่เรื่อย ส่วนแม่ (ชิวบ๊วย) ก็ขยันขันแข็ง ทำงานไม่เคยว่างเว้น มาเจอแม่เล็ก (วราพิณ) ก็ขยันไม่น้อยไปกว่ากัน เขาส่อแววเป็นพ่อค้าตั้งแต่เด็ก

ตอนเขาอายุแค่ 10 ขวบ ก็เริ่มทำการค้าแล้ว ภาพที่ทำให้ผมประทับใจคือ ภาพที่เขาสะพายกระติกไอศกรีมไปขายในวันหยุด สามารถทำงานหารายได้ช่วยครอบครัวได้ ในขณะที่เพื่อนวัยเดียวกันเอาแต่วิ่งเล่นซุกซน

ผมไม่ได้เคี่ยวเข็ญหรือบังคับเขาเลย แถมไม่ค่อยเห็นด้วยเท่าไหร่ที่จะให้ลูกต้องลำบากอย่างนั้น เพราะเห็นว่ายังเด็ก มีหน้าที่เรียนหนังสือ ไม่ควรต้องทำงานอะไร แต่เขาก็ดิ้นรนหางานทำโดยที่ผมไม่รู้ มารู้ภายหลังว่าไปขายไอศกรีม

ไอศกรีมที่ภวัฒน์ขายนั้น ไปรับมาเป็นถัง ถังละ 40 ไม้ บรรจุอยู่ในกระติกที่มีหูหิ้วเป็นหวายทำให้แบกใส่บ่าได้ถนัด ได้ช่วยครอบครัวในวันหยุดด้วยการขายไอศกรีมแท่งมาแล้ว ไอศกรีมที่เขาขายนั้นถูกจัดมาในกระติกที่มีตัวหิ้วเป็นหวายทำให้เขาแบกไปขายในคราวเดียวกันครั้งละหลายๆ กระติก บางวันขายได้มากถึง 14 ถัง

ลูกค้าของเขาคือ กลุ่มเด็กๆ เพื่อนเล่นของเขานั่นเอง ภวัฒน์ใช้เทคนิคพิเศษคือ ชวนเพื่อนมาเล่นให้เหนื่อย พอเหนื่อยจะรู้สึกกระหาย ในที่สุดเพื่อนก็ต้องซื้อไอศกรีมของเขา เด็กคนหนึ่งซื้อไอศกรีม คนอื่นๆ ก็จะซื้อตามเพราะทนเห็นคนอื่นอร่อยไม่ได้ มันเป็นเรื่องการทำตามๆ กันไป เรื่องนี้เขาคิดเองทำเอง วางแผนด้วยตัวเอง และมักขายได้หลายๆ กระติกในคราวเดียวกัน ด้วยเทคนิคส่วนตัวของเขา

บางครั้งภวัฒน์ก็ขายแบบให้เครดิต ซึ่งเป็นเทคนิคอีกอย่างหนึ่งในการทำการค้า ลูกค้าบางคนไม่มีเงินภวัฒน์ก็ใจดีให้กินก่อนจ่ายทีหลัง เรื่องนี้ต้องใช้หลักในการพิจารณาเลือกว่าจะให้เพื่อนคนไหน หรือไม่ให้คนไหน “เชื่อ” ไว้ก่อน ซึ่งการค้าแบบให้เครดิตของภวัฒน์ช่วยให้ขายดีขึ้น แต่ทั้งนี้และทั้งนั้น เขาต้องจัดทำบัญชี และต้องติดตามไม่ให้หนี้สูญ

นอกเหนือจากการขายไอศกรีม ภวัฒน์ยังรับโรตีสายไหม และของกินอื่นๆ มาขายร่วมด้วย ผมมองดูการเป็นเถ้าแก่น้อยของภวัฒน์อยู่เงียบๆ ยอมรับว่าเขามีเลือดพ่อค้าแบบเดียวกับผม รวมทั้งความทรหดอดทน ไม่กลัวปัญหา และไม่ย่อท้อต่องานหนักมาตั้งแต่เล็ก

ที่ทำให้ผมซาบซึ้งในตัวภวัฒน์คือ ความกตัญญูรู้คุณและรักครอบครัว รายได้จากการขายของจากหยาดเหงื่อแรงกายของเด็กตัวน้อยๆ จะถูกนำมายื่นให้พ่อแม่ทุกบาททุกสตางค์ เขาไม่ได้คิดว่า งานนี้เขาเป็นคนลงแรง รายได้ต้องเป็นของเขา ทุกวันหลังจากขายของได้กำไรกลับมา เขาจะนำเงินมาให้ผม หากผมไม่อยู่ก็นำไปให้แม่

บางครั้งผมสงสารลูกที่อุตส่าห์เหนื่อยยากกว่าจะได้เงิน เคยพูดกับเขาว่า “ฮั่นจิวไม่ต้องเอามาให้พ่อหมดก็ได้ อยากได้อะไร ซื้ออะไรก็เอาไปซื้อนะ” “ไม่เป็นไร ผมไม่ได้ใช้อะไร พ่อแม่มีรายจ่ายเยอะแยะ ผมดีใจที่ได้ช่วยพ่อแม่หาเงิน”

(อ่านต่อฉบับวันเสาร์หน้า)