ไข่แลกเสื้อ

โดย...ชัยฤทธิ์ ยนเปี่ยม

เหลียวมองรอบกายในบ้าน ในห้องนอนเรา มีของกี่ชิ้นที่ซื้อมาแล้วยังไม่ได้ใช้ หรือใช้แล้วยังไม่คุ้มค่า

คงไม่ใช่ผมคนเดียวแน่ที่รู้สึกว่าบ้านฉันกำลังกลายเป็นพิพิธภัณฑ์เก็บของเก่าไปแล้ว เห็นนู่นนี่นั่นแล้วก็อยากซื้อมาเก็บไว้ ผ่านไปขวบปี กระทั่ง 10 ปี ก็ยังไม่ได้หยิบมาใช้ให้สมราคา จะทิ้งก็เสียดาย จะใช้ก็เดี๋ยวก่อน สุดท้ายขอเก็บไว้เพื่อความอุ่นใจ ผลคือ เปลืองพื้นที่บ้าน

หันไปเปิดตู้เสื้อผ้าพบเสื้อเก่าหลายตัว แขวนเป็นซากอัดกันแน่นจนขึ้นขอบเหลือง หลายตัวใส่ได้ไม่กี่ครั้ง ตอนซื้อก็ดูแล้ว มันสวยที่สุด ใช่เลยทรงนี้ แนวขวาง แต่พอใส่แล้ว มันไม่ใช่

ถ้าเป็นสมัยก่อนคงได้ไข่ไก่หลายใบมาทอดไข่เจียวกิน เพราะจะมีคนมาเร่ถามว่า “เสื้อเก่าไม่ใช้มาแลกเป็นไข่ได้ครับ”

ในตู้ใส่รองเท้าก็มีมากมาย รองเท้าวิ่งหลายคู่ รองเท้าใส่ไปทำงาน รองเท้าแตะจนต้องวางซ้อนกัน จะกี่ตู้ก็ใส่ไม่พอ ยิ่งตู้เยอะก็จะซื้อรองเท้ามาใส่ให้เต็มตาม เอาเข้าจริงชีวิตเราก็ใส่ประจำ เหลือคู่โปรดเพียงไม่กี่คู่

กระทั่ง ดินสอ ปากกา ตั้งแต่เรียนมาเคยใช้กันหมดหรือไม่ หลายคนมักบ่นว่า ปากกาใช้ไม่เคยหมดด้ามเลย แป๊บๆ วางอยู่บนโต๊ะหายไปแล้ว ซื้อแล้วซื้ออีก คนที่ใช้จนหมึกหมดสะท้อนถึงนิสัย การวางแผนชีวิตที่ดีระดับหนึ่ง

หันไปดูตู้หนังสือ โอว์แม่เจ้า มีเต็มชั้นเลย ยังใหม่ๆ ทั้งนั้น คำนวณแล้วคงหลายแสนบาท

ช่วงที่ซื้ออยู่ในวัยอยากเรียนรู้โลกกว้างไพศาล ศาสตร์มากมายหลายแขนง หลายเล่มอ่านจบบ้าง บางเล่มก็แค่เปิดคำนำ บางเล่มซื้อมาจนจำไม่ได้ 10 กว่าปีที่ซื้อหนังสือมาทำเป็นห้องสมุดขนาดเขื่องได้สบาย

ของเหลือใช้ในบ้านยังมีอีกมาก แต่ประเภททิชชู่ ผงซักฟอก สบู่ จิปาถะต่างๆ พวกนี้เป็นของใช้ที่ต้องหมดแน่ ไม่ค่อยเป็นปัญหาให้น่าหงุดหงิดใจ

ถ้าสิ่งของรอบกายเล็กๆ น้อยๆ ที่ไม่ได้ใช้แล้วในบ้าน สามารถแปรเป็นเงินได้ดั่งใจเหมือน “เงินเก็บ” ที่หยอดกระปุกวันละ 10-20 บาท ผ่านมาสิบปีงอกเงยร่วมหลายหมื่นบาทก็คงจะดีไม่น้อย ทุกอย่างจะได้นำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ว่าด้วย “ของเหลือ” นึกถึงเวลาไปกินอาหาร เราต่างเจอสภาพ “กินเหลือ” ถ้าเป็นที่บ้านยังพอเก็บไปกินมื้อต่อไปได้ แต่ออกนอกบ้านไปงานเลี้ยงที่โรงแรม บุฟเฟ่ต์ร้านอาหาร งานแต่งงาน อาหารหลายชุด กะมาเกินจำนวน เห็นแล้วอดนึกถึงคนด้อยโอกาสจำนวนมากที่ไม่มีจะกินจริงๆ

กระนั้น โรงแรมห้าดาวหลายแห่งระบุว่า อาหารเหลือตามห้องจัดเลี้ยงไม่สามารถนำไปบริจาคได้ เพราะอาหารเหล่านี้ทำวันต่อวัน ถ้าเก็บไว้ หรือห่อแพ็กจัดส่งก็อาจสร้างปัญหาใหม่ให้ทั้งผู้ให้และผู้รับ ดังนั้นงานจบก็ต้องทิ้งอาหารหรูทันที

น่าเสียดายหากอาหารดีๆ เหล่านี้ตกอยู่ในท้องผู้คนที่กำลังหิว ไม่เฉพาะคนยากไร้ แต่เราๆ ท่านๆ ที่อยากกินของดี และฟรี ถ้ามีกระบวนการแบ่งปัน ไม่เสียของ ก็น่าจะเป็นมื้อชีวิตที่ลงตัวในฐานะเพื่อนร่วมมนุษย์ด้วยกัน

องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ หรือ FAO เคยประเมินว่า อาหารที่ถูกทิ้งทั่วโลกมีมากถึง 1 ใน 3 ของอาหารทั้งหมด มากพอจะเลี้ยงดูคนจำนวนไม่ต่ำกว่า 3,000 ล้านชีวิต ให้อิ่มท้องได้ตลอดปี

ไม่เฉพาะอาหาร ทรัพยากรธรรมชาติ พลังงาน ไฟฟ้า น้ำมัน โดยเฉพาะน้ำในยุคภัยแล้งที่กำลังวิกฤต ถ้าทุกคนใช้กันอย่างสมดุล หรือมีระบบเก็บน้ำใช้แล้วในครัวเรือนจากการรดน้ำต้นไม้ ล้างรถ กระทั่งท่อแตก ผันมาหมุนเวียนรีไซเคิล ถ้ารวมกันเป็นล้านๆ หลัง ก็น่าจะมีปริมาณน้ำพอมาเลี้ยงเกษตรกรที่กำลังขาดแคลน โดยไม่ต้องรอฟ้าฝน

แน่นอนเราไม่สามารถสร้างคนให้อยู่ในระเบียบเหมือนกันได้บนโลกใบนี้ ถ้าทำได้โลกคงสงบสุข ไม่แก่งแย่งทรัพยากร แต่ถ้าเราสามารถสร้างระบบ การจัดการของเหลือใช้ ของที่อยากบริจาคในบ้าน เหมือนกดปุ่มปุ๊บโอนย้ายอาหาร น้ำ ไฟฟ้า อากาศที่บริสุทธิ์ ให้กับคนในพื้นที่ที่ขาดแคลน ก็จะช่วยสร้างสมดุลในการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า เกิดประโยชน์ต่อระบบเศรษฐกิจได้ไม่มากก็น้อย