เมียนมาเปิดรับแบงก์ต่างชาติ โอกาสของนักลงทุนไทย

โดย...ชพรรณ วงศ์วัฒน์

เรามาดูปัญหาและข้อจำกัดของสถาบันการเงินของรัฐในเมียนมา ที่ทำให้ธนาคารพาณิชย์ในเมียนมามีอัตราการเติบโตอย่างก้าวกระโดดอย่างเห็นได้ชัดกันต่อ

นอกเหนือจากปัญหาด้านธรรมาธิบาล กฎระเบียบบางอย่างทำให้ธนาคารของรัฐขาดแรงจูงใจในการบริหารความเสี่ยงอย่างรอบคอบแล้ว

ความอ่อนแอของโครงสร้างพื้นฐานทางการเงิน โดยเฉพาะระบบการโอนและชำระเงิน (Payment and Settlement System) และกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องยังมีปัญหาหลายอย่าง เช่น

(1) ขาดระบบ Cheque Clearing ระหว่างธนาคารทำให้การชำระเงินผ่านเช็คล่าช้า

(2) ระบบ ATM ยังอยู่ในขั้นแรกของการพัฒนาและเครื่อง ATM ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในนครย่างกุ้ง

(3) ขาดระบบ Credit Bureau เป็นต้น

ในขณะที่การกำกับตรวจสอบสถาบันการเงินยังคงล้าสมัยและไม่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล อีกทั้งยังขาดบุคลากรที่มีประสบการณ์ในการกำกับตรวจสอบธนาคารพาณิชย์ด้วย

การปฏิรูประบบธนาคารพาณิชย์ เมียนมาเริ่มปฏิรูประบบธนาคารพาณิชย์ในปี 2011 โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อปรับปรุงการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์และกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องให้ทันสมัยสอดคล้องกับมาตรฐานสากล เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์ทำหน้าที่สนับสนุนภาคเศรษฐกิจจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ การปฏิรูปในครั้งนี้ เมียนมาได้รับความช่วยเหลือจากองค์กรระหว่างประเทศต่างๆ ในการวางระบบ Platform ปรับปรุงกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการให้ความช่วยเหลือทางวิชาการด้วย โดยการปฏิรูปเป็น 2 ด้านหลัก ดังนี้

การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางการเงิน ในปี 2011 เมียนมาได้จัดตั้ง Myanmar Payment Union (MPU) เพื่อพัฒนาระบบการชำระเงินของเมียนมาให้พร้อมสำหรับการเชื่อมต่อกับระบบการชำระเงินในต่างประเทศในอนาคต โดยมีธนาคารพาณิชย์ทั้งหมด 19 แห่ง เป็นสมาชิก (ธนาคารของรัฐ 3 แห่ง และธนาคารพาณิชย์เอกชน 16 แห่ง) ในเบื้องต้นจะเน้นการพัฒนาระบบการชำระเงินรายย่อยและการชำระเงินระหว่างธนาคาร เพื่อช่วยอำนวยความสะดวกด้านการค้าการลงทุนและลดการใช้เงินสด

ทั้งนี้ Japan International Cooperation Agency (JICA) เป็นองค์กรหลักที่มีส่วนช่วยเมียนมาในการพัฒนาระบบการชำระเงิน โดยเฉพาะการวางระบบ IT และระบบการหักบัญชีอัตโนมัติระหว่างธนาคาร ซึ่งคาดว่าจะเริ่มใช้งานได้ภายในปี 2015 ขณะที่สมาคมธนาคารเมียนมากำลังพัฒนาฐานข้อมูล Credit Bureau ร่วมกับบริษัทของสิงคโปร์

ขณะที่การจัดตั้งเครือข่าย ATM และบัตรเดบิตยังอยู่ในขั้นต้นของการพัฒนา โดยมีต้นแบบมาจากระบบ China Union Pay (CUP) กล่าวคือผู้ที่ถือบัตร ATM ของ MPU สามารถใช้บริการเครื่อง ATM ของธนาคารที่เป็นสมาชิกของ MPU ได้ทั้งหมด

นอกจากนี้ MPU ได้เชิญชวนให้ VISA และ Master Card เข้าร่วมเครือข่ายของ MPU เพื่อพัฒนาบัตรเครดิตที่สามารถใช้งานในต่างประเทศได้

การพัฒนากฎหมายและกฎระเบียบ เมียนมาอยู่ระหว่างการปรับปรุง Myanmar Financial Report Standard และ Myanmar Standard on Audit ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล ในขณะเดียวกัน Asian Development Bank (ADB) และ World Bank ได้ช่วย CBM ร่างกฎหมายระบบการชำระเงิน และจัดทำ Guideline สำหรับระบบ IFC อยู่ระหว่างพัฒนากฎระเบียบสำหรับ Credit Reporting System ให้แก่ CBM ด้วย

ด้านการปฏิรูปเชิงสถาบัน เมียนมาได้ดำเนินการแก้ไข พ.ร.บ.ธนาคารกลางแห่งเมียนมา ซึ่งประกาศใช้ในเดือน ก.ค. 2013 โดยให้ CBM ดำเนินงานเป็นอิสระจากกระทรวงการคลัง มีอำนาจในการดำเนินนโยบายการเงินและอัตราแลกเปลี่ยน ดูแลเงินทุนสำรองระหว่างประเทศแทนธนาคาร MFTB และรับผิดชอบในการออกกฎระเบียบและกำกับตรวจสอบสถาบันการเงิน เพื่อให้ CBM มีความโปร่งใสและสามารถดูแลระบบเศรษฐกิจการเงินให้มีเสถียรภาพ

หลังจากประกาศ พ.ร.บ.ฉบับนี้ CBM ได้ประกาศใช้ปริมาณเงิน (ฐานเงิน หรือ M0) เป็นเป้าหมายขั้นกลางของนโยบายการเงิน พร้อมทั้งแต่งตั้งคณะกรรมการนโยบายการเงิน ยกเลิกระบบอัตราแลกเปลี่ยนคงที่และเปลี่ยนไปใช้ระบบอัตราแลกเปลี่ยนลอยตัวแบบมีการจัดการ (Managed Floating Exchange Rate)

อย่างไรก็ดี เนื่องด้วยตลาดการเงินของเมียนมายังแคบและตื้นมาก ทำให้เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนา Interbank Market และตลาดซื้อคืนพันธบัตร รวมทั้งเครื่องมือในการดำเนินนโยบายบางอย่างยังอยู่ระหว่างการปรับปรุง เช่น การปฏิรูปโครงสร้างอัตราดอกเบี้ย การคำนวณเงินสดสำรองตามกฎหมายใหม่ จึงทำให้การดำเนินนโยบายการเงินและอัตราแลกเปลี่ยนไม่มีประสิทธิภาพมากนัก

บทบาทการกำกับตรวจสอบสถาบันการเงินนั้น องค์กรการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ได้ช่วย CBM พัฒนากฎระเบียบการตรวจสอบธนาคารพาณิชย์ทั้ง Offsite และ Onsite พร้อมทั้งพัฒนาบุคลากรในการกำกับตรวจสอบสถาบันการเงิน โดยเฉพาะด้าน Riskbased Supervision

นอกจากนี้ เมียนมากำลังดำเนินการการแก้ไข พ.ร.บ.ธุรกิจสถาบันการเงิน แม้ว่าร่างกฎหมายฉบับนี้จะยังอยู่ระหว่างการพิจารณาของรัฐสภา แต่การเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญของกฎหมายครั้งนี้ จะนำไปสู่การยกระดับระบบธนาคารพาณิชย์ในเมียนมาอย่างมาก ซึ่งการพัฒนาธุรกิจธนาคารบางอย่างเกิดขึ้นแล้ว และบางอย่างกำลังดำเนินการอยู่ในปัจจุบัน

ไว้ฉบับหน้าเรามาดูการเปิดสาขาธนาคารพาณิชย์ในเมียนมากับโอกาสของนักลงทุนไทย